Babadan kalan arsada kardeşlerle anlaşamamak, teslim tarihini aylarca geçiren bir müteahhit, çıkmayan bir kiracı ya da tapuda haberiniz olmadan yapılmış bir satış: Adana gayrimenkul avukatı olarak bu uyuşmazlıklarda hakkınızı ilk adımdan koruyoruz.
Taşınmaz uyuşmazlıkları çoğu zaman aile ve komşuluk ilişkileriyle iç içedir. Dava yanlış mahkemede açılır ya da zorunlu arabuluculuk atlanırsa, esasa hiç girilmeden reddedilebilir.
Tapu kaydınızı ve belgelerinizi ilk görüşmede birlikte inceleyelim; işleyen süreleri hesaplayıp doğru yolu baştan belirleyelim.
Durumunuza uyan seçeneği seçin; sayfa sizi ilgili bölüme götürür.
Tapu kaydımda sorun var ya da tapuma dava açıldı
Kira bedeli ya da tahliye sorunu yaşıyorum
Hisseli ya da miras kalan taşınmazı paylaşmak istiyorum
Adana gayrimenkul avukatı hangi işlerde yanınızda olur?
Adana gayrimenkul avukatı, taşınmaz uyuşmazlığında dava öncesi incelemeyi, gerekiyorsa arabuluculuğu ve davayı yürütür; alım ve satımdan önce tapu kaydını ve sözleşmeyi inceleyerek hak kaybını önler. Başlıca işlerimiz:
- tapu iptali ve tescil davası;
- kat karşılığı inşaat sözleşmesi, gecikme ve tapu devri;
- kira tespiti, tahliye ve kira alacağı;
- hisseli ya da miras kalan taşınmazda ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu);
- kamulaştırma bedeli ve kamulaştırmasız el atma;
- el atmanın önlenmesi, ecrimisil, önalım, geçit hakkı ve sınır uyuşmazlıkları;
- kat mülkiyetinde aidat, kurul kararı ve yönetim planı;
- gayrimenkul alımından önce tapu, imar ve iskan incelemesi.
Farklı dosyalarda kiraya verenin ya da kiracının, arsa sahibinin ya da müteahhidin, malikin ya da paydaşın yanındayız. Avukat Saim İncekaş Adana Barosuna kayıtlıdır (sicil 4293).
İmar planının ve kamulaştırma işleminin iptali idare hukuku, muris muvazaası ve miras paylaşımının ayrıntısı miras hukuku, ipoteğin paraya çevrilmesi icra hukuku hizmetimizde yürütülür; yabancıların taşınmaz edinimi İngilizce sayfamızda anlatılır.
Gayrimenkul davası Adana’da hangi mahkemede açılır?
Taşınmaz davalarında genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir; kira, ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu), kat mülkiyeti ve yalnız zilyetliği korumaya yönelik davalar ise sulh hukukta görülür. Konutu tüketici olarak aldıysanız tüketici, ticari davada asliye ticaret, kadastro tutanağına itirazda kadastro mahkemesi görevlidir; imar ve kamulaştırma işlemlerinin iptali idare mahkemesindedir.
Görev, davaya hangi tür mahkemenin; yetki, hangi yerdeki mahkemenin bakacağını gösterir. Görevi dava adı değil, tarafların ilişkisi ve istenen sonuç belirler; görev kuralları kamu düzenindendir, anlaşmayla değiştirilemez (HMK m.1, m.2 ve m.4; Kat Mülkiyeti Kanunu ek m.1). Adana Adliyesinde asliye hukuk, sulh hukuk, tüketici, asliye ticaret ve kadastro mahkemeleri bulunur.
Görev ya da kesin yetkiye aykırı açılan dava görevsizlik ya da yetkisizlik kararıyla biter. Hukuk mahkemeleri arasında dosyanın gönderilmesi HMK m.20’deki iki haftalık süre içinde istenmezse dava açılmamış sayılır. Uzman gayrimenkul avukatı doğru mahkemeyi dava öncesinde tapu kaydı, sözleşme ve tarafların sıfatından belirler.
Başlıca uyuşmazlıklarda görevli mahkeme:
| Uyuşmazlık | Görevli mahkeme | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Tapu iptali ve tescil | Asliye hukuk | Tutanaktan önceki sebebe dayanıyor ve kadastro tutanağı kesinleşmemişse kadastro, tüketici işleminden doğuyorsa tüketici mahkemesi |
| Mülkiyete dayalı el atmanın önlenmesi ve ecrimisil | Asliye hukuk | Yalnız zilyetliğin korunması isteniyorsa sulh hukuk |
| Önalım (şufa) | Asliye hukuk | Dava süreleri kısadır; süre ve bedel önalım bölümünde |
| Geçit hakkı | Asliye hukuk | Önce arabulucuya başvurulur |
| Kira tespiti, kira alacağı ve dava yoluyla tahliye | Sulh hukuk | Önce arabulucuya başvurulur; ilamsız icra yoluyla tahliyede itirazın kaldırılması ve tahliye icra mahkemesinden istenir |
| Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) | Sulh hukuk | Önce arabulucuya başvurulur |
| Kat mülkiyeti: aidat, kurul kararı, yönetim planı | Sulh hukuk | Önce arabulucuya başvurulur |
| Kat karşılığı inşaat sözleşmesi | Asliye hukuk; iki tarafın ticari işletmesiyle ilgiliyse asliye ticaret | Konusu bir miktar para olan ticari davalarda önce arabulucuya başvurulur |
| Müteahhitten konut alan tüketici | Tüketici mahkemesi | Değeri parasal sınırın altındaysa önce tüketici hakem heyetine başvurulur |
| Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil | Asliye hukuk; davayı idare açar | Kamulaştırma işleminin iptali idari yargıda ayrı bir davadır ve süresi kısadır |
| Kamulaştırmasız fiili el atma | Asliye hukuk | El atmanın tarihine göre önce uzlaşma gerekebilir; imar planından doğan kısıtlamada yol ayrıca incelenir |
| Kadastro tutanağına itiraz | Kadastro mahkemesi | Askı ilanının otuz günü içinde açılır; tutanak kesinleşince kadastrodan önceki hakka dayanan tapu davası asliye hukukta açılır |
Kadastro mahkemesi hangi tapu davalarına bakar?
Kadastro mahkemesi yalnız kadastro çalışmasından doğan uyuşmazlıklara bakar; başlıcaları, askı ilanının otuz günü içinde tutanağa karşı açılan davalar ve tutanak düzenlenince öteki mahkemelerden devredilen davalardır (Kadastro Kanunu m.11, m.26 ve m.27). Tutanaktan sonra doğan haklar, ortaklığın giderilmesi ve muhdesatla ilgili istekler bu mahkemenin görevi dışındadır (m.25).
Tutanak kesinleşince kadastrodan önceki hakka dayanan tapu iptali ve tescil davası asliye hukukta açılır; Adana Adliyesinde kadastro mahkemesi bulunması, her tapu davasının orada görüleceği anlamına gelmez.
Askı süresinde dava açılmayan tutanak kesinleşir; on yıl geçtikten sonra kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanılarak dava açılamaz ve bu süre sonraki satış ya da intikal tarihinden değil, kesinleşmeden sayılır (Kadastro Kanunu m.12).
Babadan kalan tarlanın kadastroda başkası adına yazıldığını yıllar sonra fark eden kişi için bu sınır belirleyicidir; ilk incelemede kadastro tutanağı ve tapu kaydı birlikte okunur. Sınır ve ölçü hatalarında izlenecek yol arazi ve hisseli tapu uyuşmazlıkları bölümündedir.
Taşınmaz Adana’nın bir ilçesindeyse dava nerede açılır?
Taşınmazın mülkiyetine, üzerindeki ayni haklara ya da zilyetliğine ilişkin dava, taşınmazın bulunduğu yerin mahkemesinde açılır. Bu kesin yetkidir: taraflar başka bir yer seçemez, mahkeme de yetkisini kendiliğinden inceler (HMK m.12 ve m.19). Taşınmaz bir ilçedeyse doğru adliye, görevli mahkemenin türüne ve ilçenin o mahkeme için bağlı olduğu yargı çevresine göre belirlenir; her ilçede her mahkeme türü bulunmaz.
Kira bedeli ya da sözleşmeden doğan para alacağı gibi kişisel taleplerde bu kesin yetki uygulanmaz; dava davalının yerleşim yerinde ya da sözleşmenin ifa edileceği yerde açılabilir (HMK m.6 ve m.10). Bu davalarda yetki itirazı cevap dilekçesinde ileri sürülmezse davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir.
Kesin yetkili davalarda tapu kaydındaki ilçe, mahalle, ada ve parsel bilgisi yetkili adliyeyi gösterir; avukat davayı bu kayda göre açar ve yetkisizlik kararıyla kaybedilecek zamanı baştan önler.

Konutu müteahhitten aldıysanız dava tüketici mahkemesinde mi görülür?
Konutu ticari amaçla satış yapan bir müteahhitten ya da satıcıdan, oturmak gibi ticari veya mesleki olmayan bir amaçla aldıysanız evet: bu satıştan doğan davalarda tüketici mahkemesi görevlidir (6502 sayılı Kanun m.73). Konut satışından doğan tapu iptali ve tescil davası da buna girer (Yargıtay 7. HD, 2023/4542 E.).
Değeri her yıl güncellenen parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda ise önce tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur (6502 sayılı Kanun m.68); küçük bir eksik iş talebi bu kapsamda kalabilir.
Kanunun mal tanımı konut ve tatil amaçlı taşınmazları kapsar (m.3); dükkan alımında görev genel kurallara göre belirlenir ve Yargıtay böyle bir alımda tüketici işlemi bulunmadığına ilişkin kararı onadı (Yargıtay 7. HD, 2023/576 E.).
Tüketici mahkemesi kurulmamış ve yargı çevresi başka bir tüketici mahkemesine bağlanmamış yerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi tüketici mahkemesi sıfatıyla bakar. Satış ve ödeme belgeleri ilişkinin niteliğini gösterir; arabuluculuk koşulları arabuluculuk bölümündeki tüketici başlığındadır.
Gayrimenkul davası açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Her gayrimenkul davasında değil; dört grupta evet, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur: kira ilişkisi (ilamsız icra yoluyla tahliye hariç), paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi, Kat Mülkiyeti Kanunu ve komşu hakkı uyuşmazlıkları (Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B). Yargıtay, yola yeterli çıkışı olmayan taşınmaz için açılan geçit hakkı davasını da bu gruba koyuyor (Yargıtay 7. HD, 2025/2206 E.). Tapu iptali ve tescil, önalım ve kamulaştırma bedeli davaları m.18/B listesinde yoktur; ticari ve tüketici uyuşmazlıklarının kuralları aşağıdadır.
Başvuru, yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır (m.18/A/4). Büroya başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.18/A/15); dava süresi içinde yapılan başvuru kira tahliyesindeki bir aylık süreyi de durdurur ve son tutanaktan sonra kalan süre işler.
Avukat başvuruyu hazırlar ve toplantıda sizi temsil eder; bunun için vekaletnamede açık yetki gerekir. Süre ve ücret ayrıntıları için arabuluculuk süreci ve ücretleri yazımıza bakabilirsiniz.
Kat karşılığı inşaat uyuşmazlığında arabuluculuk zorunlu mu?
Kural olarak hayır; kat karşılığı inşaat sözleşmesi tek başına arabuluculuk zorunluluğu doğurmaz, tarafların durumu ve davada istenen sonuç belirleyicidir. Uyuşmazlık ticari dava niteliğindeyse, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarından önce arabulucuya başvurulur (Türk Ticaret Kanunu m.5/A).
Şerhin terkini ya da taşınmazın teslimi gibi istemler para alacağı olmadığından bu kapsama girmez; Yargıtay o olayda bunlarla birlikte açılan tazminat istemini de arabuluculuğa bağlı saymadı (Yargıtay 6. HD, 2023/1885 E.). Bu karar, her tazminat istemine para dışı bir istem eklenerek arabuluculuk şartının kaldırılabileceği anlamına gelmez. Arsa sahibinin müteahhide karşı açtığı tapu iptali ve tescil davasında da arabuluculuk aranmadı (Yargıtay 6. HD, 2024/1713 E.).
Avukat dava açmadan önce ilişkinin ve her talebin niteliğine bakarak arabuluculuk gerekip gerekmediğini belirler.
Müteahhitten konut alan tüketici için arabuluculuk zorunlu mu?
Davada ne istediğinize göre değişir. Tüketici mahkemesindeki uyuşmazlıklarda kural olarak önce arabulucuya başvurulur; ancak tüketici işlemi niteliğinde olup taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklarda, yani tapu iptali ve tescil gibi taşınmaz üzerindeki bir ayni hakka dayanan ya da ayni hak değişikliği isteyen davalarda bu şart aranmaz (6502 sayılı Kanun m.73/A).
Yargıtay, villasının bulunduğu sitedeki projeye aykırılıklar için öncelikle ücretsiz onarım, olmazsa onarım bedeli ve değer kaybı isteyen alıcının davasında arabuluculuğu şart saydı ve arabulucuya gidilmeden açılan davanın reddini onadı (Yargıtay 3. HD, 2023/5454 E.).
Tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücreti iki saatlik tutara kadar Adalet Bakanlığınca karşılanır (m.73/A/3). Değeri parasal sınırın altında kalan ve tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklarda başvuru arabulucuya değil hakem heyetine yapılır; bu uyuşmazlıklar ile hakem heyeti kararlarına itirazlar arabuluculuk şartının dışındadır (m.73/A/1-a ve b). Başvuru için tüketici hakem heyetine başvuru dilekçesi örneği sitemizde yer alır.
Zorunlu arabuluculuğa başvurmadan dava açılırsa ne olur?
Zorunlu arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava, hiçbir işlem yapılmadan dava şartı yokluğundan usulden reddedilir (6325 sayılı Kanun m.18/A/2). Bu eksiklik dava açıldıktan sonra tamamlanamaz; önce arabulucuya başvurmak, anlaşma olmazsa yeniden dava açmak gerekir. Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten başlayarak en çok dört haftada, ticari davalarda en çok sekiz haftada sonuçlandırır (m.18/A/9; Türk Ticaret Kanunu m.5/A); bu durum zaman kaybına ve ek yargılama giderlerine yol açabilir.
Yargıtay, arabulucuya gidilmeden açılan geçit hakkı davasında bu şartın sonradan tamamlanabilecek bir usul işlemi olmadığını belirterek reddi onadı (Yargıtay 7. HD, 2025/2955 E.).
Arabuluculuk tamamlanmış ama anlaşmama son tutanağı dilekçeye eklenmemişse durum farklıdır: mahkeme tutanağın aslını ya da arabulucunun onayladığı örneğini sunmak için bir haftalık kesin süre verir; süre kaçırılırsa dava usulden reddedilir. Bu süre arabuluculuğu ilk kez başlatmak için değildir.
Arabuluculukta anlaşılırsa tapu nasıl devredilir?
Taşınmazın devrine ya da üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin uyuşmazlıklar, dava şartı olmasa da arabuluculukla çözülebilir (6325 sayılı Kanun m.17/B). Bu anlaşmalarda ve kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı arabuluculuğundaki anlaşmalarda icra edilebilirlik şerhi almak zorunludur; taşınmaza ilişkin belgede şerh, taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinden alınır (m.17/B/4, m.18/B/3).
Anlaşma taşınmazın devrini ya da sınırlı ayni hak kurulmasını içeriyorsa, şerhten sonra taraflardan biri tapu müdürlüğünden tescil isteyebilir; müdürlük gerekli incelemeden sonra resmi senet düzenlemeden tescil eder (m.17/B/6, m.18/B/5). Taraflar yazılı olarak kararlaştırırsa arabuluculuk süresince ve en çok üç ay, tapuya tasarruf kısıtlaması şerhi de konabilir (m.17/B/2).
Mahkeme anlaşmanın arabuluculuğa, cebri icraya ve taşınmazla ilgili kanuni sınırlamalara uygunluğunu denetler; şerhli anlaşma ilam niteliğinde belge sayılır (m.18/2). Avukat ada, parsel, pay ve devir koşullarını içeren metni tescile elverişli hazırlar ve şerh başvurusunu yürütür.
Tapu iptali ve tescil davası hangi durumlarda açılır?
Tapudaki tescil geçerli bir hukuki sebebe dayanmıyorsa tapu iptali ve tescil davası açılır; muvazaalı satış, vekaletin kötüye kullanılması, ayırt etme gücü olmayan kişinin satışı (ehliyetsizlik), aldatma (hile) ve korkutma başlıca örneklerdir (TMK m.1024/2). Uzman Adana tapu avukatı, tapu kaydı ve işlem dosyasından yolsuzluğun sebebini ve delilini belirler.
Yolsuz tescilde davayı, ayni hakkı zedelenen kişi dava tarihindeki kayıt malikine karşı açar (TMK m.1025). Satış vaadi gibi geçerli bir sözleşmeye dayanan kişi ise malik kaçınırsa hükmen tescil isteyebilir (TMK m.716). Dava kural olarak taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır; istisnalar mahkeme bölümündedir.
Yolsuz tescile dayanan dava kural olarak süreye bağlı değildir (Yargıtay 1. HD, 2025/476 E.); kadastro öncesi sebeplerdeki on yıllık sınır mahkeme bölümündedir. Aldatma ya da korkutmada sözleşmeyle bağlı olunmadığı, aldatmanın öğrenilmesinden ya da korkutmanın etkisinin kalkmasından başlayarak bir yıl içinde bildirilmez ya da verilen geri istenmezse sözleşme onanmış sayılır (TBK m.39).
Muvazaalı satış nedeniyle tapu iptali istenebilir mi?
Evet; taraflar gerçek iradelerini gizleyip görünüşte bir satış yapmışsa, örneğin bağışı satış gibi göstermişse tapu iptali ve tescil istenebilir. Mahkeme sözleşmenin adına değil, tarafların gerçek ve ortak iradesine bakar (TBK m.19); bu örnekte görünüşteki satış taraflarca istenmediği, gizlenen bağış da resmi şekilde yapılmadığı için geçersizdir (TMK m.706/1).
İspat, davayı kimin açtığına göre değişir. Sözleşmenin tarafı, resmi senede karşı muvazaayı kural olarak yazılı delille ispat eder; delil başlangıcı varsa tanık da dinlenebilir (HMK m.201, 202). Taraflar eş, kardeş ya da alt ve üst soy olsa da bu kural değişmez (Yargıtay 1. HD, 2023/906 E.). Muvazaayı ileri süren üçüncü kişi ise tanığa da dayanabilir (HMK m.203/1-d).
Mirasbırakanın mirasçılardan mal kaçırmak için yaptığı görünüşteki satışın (muris muvazaası) ispatı ve süresi Adana miras avukatı sayfamızda anlatılır. Borçlunun alacaklıdan mal kaçırmak için yaptığı devre karşı alacaklı ise tasarrufun iptali davası açabilir.
Vekaletin kötüye kullanılması nedeniyle tapu iptali istenebilir mi?
Evet; vekil vekaleti kötüye kullanarak taşınmazı satmış ve alıcı bunu biliyor ya da bilmesi gerekiyorsa, vekalet veren tapu iptali ve tescil isteyebilir. Bu satış dürüstlük kuralı gereği vekalet vereni bağlamaz (Yargıtay HGK, 2025/478 E.).
Vekaletnamede dilediği kişiye dilediği bedelle satış yetkisi bulunması da vekile, sadakat ve özen borcunu aşan bir satış hakkı vermez (TBK m.506). Davacı, vekilin yetkisini kötüye kullandığını ve alıcının bunu bildiğini ya da bilmesi gerektiğini ispat eder. Vekille alıcı arasındaki yakın ilişki ya da gerçek değerin çok altında bedel buna işaret edebilir; ancak tapuda düşük bedel gösterilmesi tek başına yetmez.
Hukuk Genel Kurulu aynı kararda, işbirliği kanıtlanamayan ve bedeli vekalet verenin huzurunda, iradesine uygun teslim edilen satışta tazminat isteminin reddini oy çokluğuyla onadı.
Geçerli vekaletle yapılan satışta alıcı iyiniyetliyse işlem vekalet vereni bağlar; vekilin borca aykırı davranışından doğan zarar ondan istenebilir. Avukat vekaletnameyi, resmi senedi ve ödeme kayıtlarını inceler.
Taşınmazı iyiniyetle satın alan üçüncü kişi korunur mu?
Kural olarak evet: tapu kaydına iyiniyetle güvenerek mülkiyet ya da başka bir ayni hak kazanan üçüncü kişinin kazanımı korunur (TMK m.1023). Tescilin yolsuz olduğunu bilen ya da bilmesi gereken kişi bu tescile dayanamaz (TMK m.1024/1); durumun gerektirdiği özeni göstermeyen kişi de iyiniyet iddiasında bulunamaz (TMK m.3).
Yargıtay, taşınmazların değerinin çok altında satıldığı, bedellerin tamamının ödendiği kanıtlanamadığı ve birinin yedi gün sonra vekile devredildiği olayda bu durumları birlikte değerlendirerek son malikleri iyiniyetli saymadı ve reddi bozdu (Yargıtay 1. HD, 2024/3940 E.).
Koruma, yolsuz kaydı doğuran işlemin tarafına uygulanmaz: sahte vekaletnameyle yapılan satışta ilk alıcı iyiniyetli olsa da korunmaz (Yargıtay 1. HD, 2023/223 E.). Böyle bir malik ancak taşınmazı iyiniyetle, davasız ve aralıksız on yıl zilyetliğinde tutarsa korunur (TMK m.712).
Üçüncü kişi korunursa taşınmaz ondan geri alınamaz; koşulları varsa sorumlulardan tazminat istenir (TMK m.1025), zarar tapu sicilinin tutulmasından doğmuşsa Devlet de sorumludur (TMK m.1007).
Dava sürerken taşınmazın satılması nasıl önlenir?
Mahkemeden devri yasaklayan ihtiyati tedbir istenir, karar tapuya şerh ettirilir; şerhten sonra hak kazananlar bu kısıtlamaya katlanır (TMK m.1010). Tedbir dava dilekçesiyle ya da daha önce istenir; davacı haklılığını yaklaşık olarak ispat eder, kural olarak teminat gösterir, hakların derhal korunması gerekiyorsa karşı taraf dinlenmeden karar verilebilir (HMK m.390, m.392).
Davalıdır şerhi devir yasağından farklıdır, satışı engellemez; Yargıtay, tapuda davayı gösteren şerhler varken taşınmazı alan kişiyi iyiniyetli saymayan kararı onadı (Yargıtay 1. HD, 2025/4787 E.). Taşınmaz dava sırasında devredilirse davacı, davaya yeni malike karşı devam edebilir ya da devreden davalıya karşı davasını tazminat davasına dönüştürebilir (HMK m.125).
Tedbirin uygulanması, kararın tefhim ya da tebliğinden başlayarak bir hafta içinde istenmelidir (HMK m.393). Dava açılmadan alınan tedbirde ise uygulama talebinden başlayarak iki hafta içinde dava açılmalı, bunu gösteren evrak uygulayan memura verilip dosyaya konmalı ve karşılığında belge alınmalıdır (HMK m.397). Bu işlemler süresinde yapılmazsa tedbir kendiliğinden kalkar.
Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde arsa sahibi ve müteahhit nasıl korunur?
İki taraf da önce sözleşmenin noterde düzenleme şeklinde yapılmasıyla, sonra süreyi, teminatı ve pay devrini açıkça düzenleyen maddelerle korunur. Kat karşılığı (arsa payı karşılığı) inşaat sözleşmesinde arsa sahibi arsa paylarını devretmeyi, müteahhit binayı yapıp teslim etmeyi üstlenir; sözleşme taşınmaz satış vaadi ile eser sözleşmesinin birleştiği karma bir sözleşmedir. Deneyimli bir inşaat avukatı sözleşmeyi imzadan önce iki tarafın riskine göre kurar.
Arsa sahibi için temel güvence, payların kaba inşaat ve iskan gibi aşamalara bağlanmasıdır; böylece bina yükselmeden bütün paylar elden çıkmaz. Müteahhit için temel güvence, noterde yapılan sözleşmenin tapuya şerh verdirilmesidir: şerhten sonra sözleşmeden doğan hak, taşınmazda sonradan hak kazananlara karşı da ileri sürülebilir (TMK m.1009). Şerhten başlayarak beş yıl içinde devir yapılmazsa kanun şerhin tapu müdürlüğünce resen silinmesini öngörür (Tapu Kanunu m.26); şerhin silinmesi sözleşmeyi sona erdirmez.
Uyuşmazlık kural olarak asliye hukukta görülür; istisnalar mahkeme bölümünde, arabuluculuk koşulu arabuluculuk bölümündedir.

Kat karşılığı inşaat sözleşmesi hangi şekilde yapılmalı?
Noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır: sözleşme arsa payı devri vaadi içerdiği için resmi şekil geçerlilik koşuludur (TMK m.706/1, TBK m.237). Adi yazılı sözleşme de, noterde yalnız imzası onaylanan sözleşme de kural olarak geçerli olmaz (Noterlik Kanunu m.60 ve m.89).
Yargıtay bunun bir istisnasını kabul eder: adi yazılı sözleşmeye dayanarak tapuda pay devri yapılmışsa ya da edimler büyük ölçüde yerine getirilmişse, şekil eksikliğini ileri sürmek hakkın kötüye kullanılması sayılır ve sözleşme geçerli kabul edilir (TMK m.2). İnşaatın yüzde 90 seviyesine ulaştığı ve arsa sahiplerinin müteahhidin sattığı dairelerin tapularını alıcılara devrettiği bir olayda Yargıtay bu istisnayı uyguladı (Yargıtay 6. HD, 2023/558 E.).
Ne pay devri ne büyük ölçüde ifa varsa sözleşme geçersiz kalır: taraflar sözleşmenin yerine getirilmesini isteyemez; sebepsiz zenginleşme kurallarına göre verdiklerini, müteahhit de arsa sahibine yarar sağlayan imalatın bedelini yapıldığı yılın piyasa rayicine göre isteyebilir (Yargıtay 6. HD, 2025/767 E.).
Kat karşılığı inşaat sözleşmesine hangi koruma maddeleri yazılmalı?
Ruhsat, yer teslimi, işe başlama ve teslim tarihleri ile sürenin hangi olaydan başlayacağı, süre uzatımı sebepleri, gecikme cezası, teminat, teknik şartname, bağımsız bölümlerin paylaşım listesi, yapı kullanma izni (iskan) alma yükümlülüğü ve ayıplardan sorumluluk açıkça yazılmalıdır. Kademeli devirde her aşamada hangi payın devredileceği ve aşamanın nasıl belgeleneceği de belirlenmelidir.
Gecikme cezası teslim günü için kararlaştırıldıysa arsa sahibi binayla birlikte cezayı da isteyebilir; ancak teslimi çekince koymadan kabul ederse cezayı isteyemez, bu yüzden çekince teslim tutanağına yazılmalıdır (TBK m.179). Devredilen paylar üzerine arsa sahibi lehine ipotek kurulması ek güvencedir. Bağımsız bölümlerin kime kalacağı noter sözleşmesinde belirlenmişse kat irtifakı, onaylı mimari proje ve yönetim planı esas alınarak müteahhidin talebiyle kurulabilir (Kat Mülkiyeti Kanunu m.10).
Avukat taslağı, imar durumunu ve projeyi inceleyip maddeleri yazar ve noter işlemine hazırlar. Madde örnekleri için kat karşılığı inşaat sözleşmesi örnekleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Müteahhit inşaatı geciktirir ya da bırakırsa arsa sahibi ne yapabilir?
Müteahhit temerrüde düşmüşse arsa sahibi gerekli hallerde ifa için uygun süre verir; süre içinde ifa edilmezse tamamlanmayı ve gecikme tazminatını isteyebilir ya da ifadan vazgeçtiğini hemen bildirerek zararının giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir (TBK m.123-125). İşe zamanında başlanmaz ya da arsa sahibine yüklenemeyen bir sebeple iş gecikir ve zamanında bitmeyeceği açıkça anlaşılırsa teslim günü beklenmeden dönülebilir (TBK m.473).
Taraflar dönmede anlaşamazsa sözleşme ancak mahkeme kararıyla sona erer; ihtar tek başına yetmez. Dönme kural olarak geriye etkilidir: verilenler sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri istenir, müteahhide devredilmiş paylar için tapu iptali ve tescil istenir. Yargıtay uygulamasında işin tamamı yüzde 90 ve üzerinde tamamlanmışsa fesih ileriye etkilidir, iş karşılığı ile zararlar tasfiyede hesaplanır; arsa sahibi daha düşük seviyede de ileriye etkili feshi seçebilir (Yargıtay 6. HD, 2023/721 E.).
Avukat işin bırakıldığı tarihteki durumu delil tespitiyle belgeletir (HMK m.400) ve gerekirse fesih davasını açar.
Kat karşılığı inşaat sözleşmesi sona ererse müteahhitten tapu alan kişi korunur mu?
Kural olarak evet: tapu kaydına güvenerek müteahhitten iyiniyetle bağımsız bölüm ya da arsa payı edinen, ya da müteahhidin payı üzerinde lehine ipotek kurulan kişinin hakkı korunur; sözleşme geçersiz sayılsa ya da geriye etkili olarak feshedilse de bu hak kendiliğinden ortadan kalkmaz (TMK m.1023). Yargıtay eski içtihadından bağlayıcı bir İçtihadı Birleştirme Kararıyla döndü (Yargıtay İBBGK, 2024/1 E.).
Bu karara göre iyiniyet asıldır; alıcının edinim anında geriye etkili fesih koşullarını bildiğini ya da bilmesi gerektiğini arsa sahibi ispat eder (TMK m.3). Yakın ilişki, hızlı ya da düşük bedelli el değiştirme bu ispatta kullanılabilir. Arsa sahibi, devrin sözleşme gereği yapıldığını beyanlar hanesine yazdırarak iyiniyet iddiasını baştan önleyebilir; bu kayıt satışı engellemez.
Genel seviyesi yüzde 11,89 olan bir inşaatta Yargıtay, kendi beyanları fesih koşullarını bilmeleri gerektiğini gösteren iki alıcıyı iyiniyetli saymadı; öteki alıcı için araştırma istedi (Yargıtay 6. HD, 2026/1412 E.).
Arsa sahibi sözleşmedeki tapu devrini yapmazsa müteahhit ne yapabilir?
Müteahhit, geçerli sözleşmeye göre hak kazandığı arsa paylarını arsa sahibi devretmezse mahkemeden bunların kendi adına tescilini isteyebilir (TMK m.716). Kural olarak önce kendi edimini yerine getirmiş ya da ifasını önermiş olmalıdır; sözleşme peşin ya da kademeli devir öngörüyorsa sıra buna göre değişir (TBK m.97).
Böyle bir hüküm yoksa arsa payı iş teslim edildikten sonra istenebilir (TBK m.479); Yargıtaya göre teslim, binanın iskan alınabilecek durumda eksiksiz teslimidir. Kademeli devirde her pay kendi aşamasına bağlıdır: son yüzde 10’luk payı iskana bağlayan bir sözleşmede iskan alınmadan o pay istenemez (Yargıtay 6. HD, 2026/124 E.).
Bina tamamlanmış ama eksik ya da kusurlu iş kalmışsa tescile, bu işlerin karar tarihine yakın güncel bedelinin arsa sahibine ödenmek üzere depo edilmesi koşuluyla karar verilebilir (Yargıtay 6. HD, 2025/2625 E.); depo, sözleşmenin aradığı iskan koşulunun yerine geçmez. Dava sürerken payların başkasına devrini önleme yolu tapu iptali bölümündeki tedbir başlığındadır.
Müteahhitten sözleşmeyle daire alan kişi arsa sahibinden tapu isteyebilir mi?
Yazılı bir alacak devriyle müteahhidin kişisel hakkını devralan alıcı, ancak müteahhidin hak kazandığı ölçüde isteyebilir; alacağın devri yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz (TBK m.184). Arsa sahibi, devri öğrendiği sırada müteahhide karşı ileri sürebileceği savunmaları alıcıya karşı da ileri sürebilir (TBK m.188). Dairenin inşaat bitmeden satılması tek başına engel değildir; müteahhit ilgili paya hak kazanmamışsa alıcı da arsa sahibini tapu devrine zorlayamaz (TBK m.97).
Arsa sahibi müteahhidin edimini kendi davranışıyla engellemişse sonuç değişebilir (TMK m.2): Yargıtay, binası tamamlanmış ama arsa sahiplerinin çatı katında yaptığı ruhsata aykırı bölümler yüzünden iskan alınamayan, alıcının ise üzerine düşeni yaptığı olayda tescil isteğini kabul eden kararı oy çokluğuyla onadı (Yargıtay HGK, 2025/26 E.).
Avukat alımdan önce kat karşılığı sözleşmeyi, müteahhidin hangi bölüme hangi koşulla hak kazandığını ve tapu kaydını inceler; satış sözleşmesini buna göre hazırlar.
Kira uyuşmazlığında kiraya veren ve kiracı hangi yollara başvurabilir?
Kira bedeli için kira tespit davası, kiracının çıkması için tahliye davası ya da icra yoluyla tahliye, ödenmeyen kira için icra takibi ya da alacak davası başlıca yollardır. Konut ve çatılı işyeri kiracısı da kira bedelinin belirlenmesini isteyebilir; kanuni sınırı aşan artışla ve kanunda sayılmayan tahliye sebepleriyle bağlı değildir (TBK m.344, m.354). Deneyimli bir kira avukatı sözleşmeyi, ödeme kayıtlarını ve bildirim tarihlerini inceleyerek süreleri hesaplar; kiraya veren için dava ya da icra yolunu seçer, kiracının itiraz ve savunmasını hazırlar.
Bu davalar sulh hukuk mahkemesinde görülür ve dava açmadan önce arabulucuya başvurulur; ilamsız icra yoluyla tahliye bu şartın dışındadır (HMK m.4/1-a; 6325 sayılı Kanun m.18/B/1-a). Ayrıntılar mahkeme ve arabuluculuk bölümlerindedir.
Artış tavanı ve tahliye sebeplerindeki bu koruyucu kurallar konut ve çatılı işyeri kiralarına özgüdür (TBK m.339); arsa ve tarla gibi öteki taşınmaz kiralarında uygulanmaz.
Kira artışı en fazla ne kadar olabilir?
Türk lirasıyla belirlenen konut ve çatılı işyeri kiralarında yenilenen kira yılındaki artış, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksinin on iki aylık ortalamalarına göre değişim oranını geçemez; sözleşmedeki daha yüksek oran bu sınırı aşan kısım için geçerli olmaz (TBK m.344/1). Sözleşmede daha düşük bir oran kararlaştırılmışsa o oran uygulanır (Yargıtay 3. HD, 2026/1213 E.).
Artış konusunda anlaşma yoksa yeni bedeli, aynı sınırı aşmamak üzere hakim kiralananın durumuna göre hakkaniyetle belirler (TBK m.344/2). Konut kiralarındaki geçici yüzde 25 sınırı, 1 Temmuz 2024’ten sonra yenilenen kira dönemlerine uygulanmaz (TBK geçici m.1, m.2).
Beş yıldan sonraki kira yılında bedel, uyuşmazlık varsa hakimce emsallere de bakılarak belirlenir; beş yılın dolması kiraya verene tek başına artış hakkı vermez. Bu belirleme bir sonraki başlıktadır.
Kira tespit davası ne zaman açılmalı?
Kira tespit davası her zaman açılabilir; ancak belirlenecek bedelin yeni kira döneminin başından geçerli olması için dava yeni dönemden en geç otuz gün önce açılmalıdır. Kiraya veren bu süre içinde artış isteğini kiracıya yazılı bildirmişse ya da sözleşmede artış hükmü varsa, yeni dönemin sonuna kadar açılan dava da aynı sonucu doğurur (TBK m.345).
Beş yıldan uzun süren ya da beş yıldan sonra yenilenen kirada ve sonraki her beş yılın sonunda yeni bedeli hakim; tüketici fiyat endeksindeki değişimi, kiralananın durumunu ve emsal kiraları gözeterek hakkaniyete göre belirler (TBK m.344/3). Bu dönemde sözleşmedeki artış şartına bağlı kalınmaz; uygulamada kiralananın boş olarak getireceği kiradan yüzde 5 ile 20 arasında hakkaniyet indirimi yapılır (Yargıtay 3. HD, 2025/3101 E.).
Yalnız enflasyon nedeniyle kiranın düşük kalması uyarlama davasının sebebi sayılmaz, kira tespitinin konusudur; aşırı ifa güçlüğünün öteki koşulları varsa uyarlama istenebilir (TBK m.138; Yargıtay 3. HD, 2026/1213 E.).
Ödenmeyen kira alacağı nasıl tahsil edilir?
Kiraya veren ödenmeyen kira için icra dairesinde ilamsız takip başlatabilir; kiracı ödeme emrinin tebliğinden başlayarak yedi gün içinde itiraz ederse takip durur. Kiraya veren, itirazın kendisine tebliğinden başlayarak altı ay içinde belgesiyle icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ya da bir yıl içinde sulh hukuk mahkemesinden itirazın iptalini isteyebilir (İİK m.67, m.68); itirazın iptali davasından önce arabulucuya başvurmak zorunludur (Yargıtay 3. HD, 2024/3408 E.).
İmzası açıkça reddedilmeyen kira sözleşmesi kabul edilmiş sayılır; kiracı ödeme gibi itirazlarını noterde onaylı, kiraya verenin kabul ettiği ya da resmi bir belgeyle ispat etmelidir (İİK m.269/c; Yargıtay HGK, 2021/992 E.). İmza reddedilirse genel haciz takibinde, koşulları varsa, itirazın geçici kaldırılması istenebilir (İİK m.68/a).
Bir yıl geçse de genel hükümlere göre alacak davası açılabilir (İİK m.67). Kiracı çıkmış olsa da birikmiş kira istenebilir; her kira bedeli muaccel olduğu tarihten başlayarak beş yılda zamanaşımına uğrar (TBK m.147, m.149).
Kiracı hangi sebeplerle tahliye edilebilir?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı ancak kanunda sayılan sebeplerle çıkarılabilir; sözleşmeyle ek sebep konamaz (TBK m.354). Başlıcaları:
- İhtiyaç ve yeniden inşa: kiraya verenin ya da yakınlarının konut veya işyeri gereksinimi, yeni malikin gereksinimi, kullanımı imkansız kılan yeniden inşa ve imar (TBK m.350, m.351);
- Tahliye taahhüdü ve iki haklı ihtar: teslimden sonra verilmiş yazılı tahliye taahhüdü ve kanundaki dönem içinde kira ödenmediği için iki yazılı haklı ihtar (m.352);
- Kiracının aynı ilçedeki evi: kiracının ya da birlikte yaşadığı eşinin aynı ilçe veya belde sınırlarında oturmaya elverişli konutu bulunması, kiraya veren bunu sözleşme kurulurken bilmiyorsa (m.352/3);
- Ödememe, özensizlik ve on yıllık uzama: kiranın ödenmemesi ya da özensiz kullanım üzerine süre verilerek, ağır hallerde hemen yazılı fesih (m.315, m.316) ve on yıllık uzama süresinin dolması (m.347).
Dava süreleri çoğunlukla ilgili tarihten başlayarak bir aydır; gereksinim ve yeniden inşa davalarında dava açılacağı süre içinde yazılı bildirilirse süre bir kira yılı uzar (TBK m.353). Ödememe ve özensiz kullanım nedeniyle fesih davası makul sürede açılmalıdır (Yargıtay 3. HD, 2025/6170 E.).
İhtiyaç nedeniyle tahliye nasıl istenir?
Kiraya veren, kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu ya da bakmakla yükümlü olduğu kişiler için gereksinimin gerçek, samimi ve zorunlu olduğunu ve yargılama boyunca sürdüğünü ispat etmelidir (Yargıtay 3. HD, 2024/1007 E.).
Dava, belirli süreli sözleşmede sürenin sonundan, belirsiz süreli sözleşmede fesih dönemine ve bildirim süresine göre belirlenen tarihten başlayarak bir ay içinde açılır (TBK m.350). Arabulucuya başvuru da bu süre içinde yapılmalıdır; dava hakkı doğmadan yapılan başvuru yetmez (Yargıtay 3. HD, 2025/1495 E.). Yeni malik, edinmeden başlayarak bir ay içinde kiracıya ulaşan yazılı bildirimle altı ay sonra, dilerse sözleşme bitiminden başlayarak bir ay içinde dava açabilir (TBK m.351).
Boşaltılan taşınmaz haklı sebep olmadan üç yıl eski kiracıdan başkasına kiralanamaz; aksi halde kiraya veren en az son yılın bir yıllık kirası kadar tazminat öder (TBK m.355). Yargıtay oy çokluğuyla bu tazminat için tahliye kararının icra yoluyla uygulanmasını aradı; kendiliğinden çıkış yetmedi (Yargıtay 3. HD, 2024/3099 E.).
Kira süresi dolunca kiracı çıkarılabilir mi?
Konut ve çatılı işyerinde hayır: kiraya veren sözleşme süresinin bitmesine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez; kiracı süre bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmadıkça sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzar (TBK m.347).
On yıllık uzama süresi dolunca kiraya veren, sonraki her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce yazılı bildirimde bulunarak sebep göstermeden sözleşmeye son verebilir; belirsiz süreli sözleşmede bu hak kiranın başlangıcından on yıl geçince, fesih dönemine ve üç aylık bildirim süresine uyularak kullanılır (TBK m.347, m.348, m.329). Bildirime rağmen çıkmayan kiracıya karşı tahliye davası, bildirimin yapıldığı uzama yılının bitiminden başlayarak sonraki kira yılının sonuna kadar, önce arabulucuya başvurularak açılır (Yargıtay 3. HD, 2025/6170 E.).
Arsa ve tarla gibi öteki kiralarda belirli süreli sözleşme sürenin sonunda kendiliğinden sona erer; taraflar ilişkiyi açık anlaşma olmadan sürdürürse genel kirada sözleşme belirsiz süreli olur, ürün kirasında birer yıl yenilenir (TBK m.327, m.367).
İcra yoluyla tahliye hangi durumlarda seçilir?
İcra yoluyla tahliyenin iki ayrı yolu vardır: kira ödenmezse ödeme emriyle başlayan takip; yazılı tahliye taahhüdü varsa ya da yazılı kira sözleşmesi süresinin sonunda gerçekten sona ermişse tahliye emriyle başlayan takip (İİK m.269, m.272). Konut ve çatılı işyerinde sürenin bitmesi tek başına ikinci yolu açmaz; arsa kirası gibi süresi sonunda gerçekten biten kirada takip, süre bitiminden başlayarak bir ay içinde yapılır (İİK m.272).
İlamsız icra yoluyla tahliye arabuluculuk şartının dışındadır. İtiraz edilirse tahliye, belge yeterliyse icra mahkemesinden, değilse sulh hukukta açılacak davayla istenir; itirazın iptali ve tahliye davasından önce arabulucuya başvurulur (Yargıtay 3. HD, 2024/3408 E.). Takip ve itiraz aşamaları Adana icra avukatı hizmetimiz kapsamında yürütülür.
Kira ödenmezse icra yoluyla tahliye nasıl işler?
Kiraya veren tahliye talepli takip başlatır; ödeme emri, kira süre içinde ödenmezse sözleşmenin feshedileceği ihtarını ve sonra icra mahkemesinden tahliye istenebileceğini bildirir. Konut ve çatılı işyerinde bu ödeme süresi en az otuz gündür ve tebliği izleyen günden işler (İİK m.269; TBK m.315).
Kiracı ödeme emrinin tebliğinden başlayarak yedi gün içinde itiraz edebilir; itiraz otuz günlük ödeme süresini kısaltmaz. İtiraz etmez ve süre içinde ödemezse kiraya veren, ödeme süresinin bitiminden başlayarak altı ay içinde icra mahkemesinden tahliye ister (İİK m.269/a). İtiraz ederse, itirazın kendisine tebliğinden başlayarak altı ay içinde itirazın kaldırılmasını ve tahliyeyi ister. Kiracı adi sözleşmedeki imzayı reddederse, noterde düzenlenmiş ya da onaylanmış sözleşme yoksa bu istem kabul edilemez, dava yoluna gidilir (İİK m.269/b; Yargıtay 12. HD, 2025/7273 E.).
İcra mahkemesinin tahliye kararı kesinleşmeden uygulanabilir; kararın tefhim ya da tebliğinden başlayarak on gün geçmelidir, kiracı icranın geri bırakılmasını isteyebilir (İİK m.269/c, m.36).
Tahliye taahhüdüne dayanarak icra takibi nasıl yapılır?
Kiracı, kiralananın tesliminden sonra belli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlenmişse kiraya veren o tarihten başlayarak bir ay içinde icraya başvurabilir ya da dava açabilir (TBK m.352/1). Teslimden önce, örneğin kira sözleşmesiyle birlikte imzalatılan taahhüt bu sonucu doğurmaz.
Tahliye emrinin tebliğinden başlayarak kiracıya on beş günlük boşaltma süresi verilir; kiracı yedi gün içinde itiraz edebilir (İİK m.272, m.274). Taahhüt noterde düzenlenmiş ya da onaylanmışsa veya kiracı itirazında imzayı ve tarihi ayrıca ve açıkça reddetmemişse kiraya veren icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir; sözleşmenin yenilendiği ya da uzadığı savunması ancak aynı nitelikte bir belgeyle dinlenir (İİK m.275; Yargıtay 12. HD, 2024/2693 E.).
Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası nasıl açılır?
Hisseli ya da mirasla ortak kalan taşınmazda paydaşlar paylaşmada anlaşamazsa önce arabulucuya başvurulur; anlaşma olmazsa dava, taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde öteki bütün paydaşlara karşı açılır (6325 sayılı Kanun m.18/B; HMK m.4/1-b, m.12/1). Ortaklığı sürdürme yükümlülüğü yoksa, payı küçük olsa da her paydaş bu davayı açabilir; uygun olmayan zamanda ise paylaşma istenemez (TMK m.698; mirasla ortak olunan taşınmazda m.642).
Paydaşlardan biri ölmüşse mirasçılık belgesindeki bütün mirasçıları davada taraf olmadan mahkeme esasa girmez; mahkeme bunu her aşamada kendiliğinden gözetir (Yargıtay 7. HD, 2025/2567 E.). Bu davada kazanan ve kaybeden taraf olmadığından yargılama giderleri ve mahkemenin hükmettiği vekalet ücreti kural olarak paydaşlara payları oranında yüklenir (Yargıtay 7. HD, 2025/5074 E.).
Paydaşların adresleri dilekçede gösterilir; tapu kaydı, arabuluculuk son tutanağı ve mirasla gelen taşınmazda mirasçılık belgesi eklenir. Avukat paylaşma isteyen ya da satışa karşı çıkan paydaşı her aşamada temsil eder.

Hisseli taşınmaz aynen mi bölünür, satılır mı?
Paydaşlardan biri isterse ve taşınmaz hukuken ve fiilen bölünmeye elverişliyse aynen bölünür; değer farkı parayla denkleştirilir. Bölme elverişli değilse, özellikle önemli değer kaybına yol açacaksa açık artırmayla satışa karar verilir (TMK m.699).
Bilirkişinin hazırladığı ifraz projesi imar mevzuatına göre belediye encümeninin ya da il idare kurulunun onayına sunulur; onay çıkmazsa satışa karar verilir (İmar Kanunu m.15, m.16; Yargıtay 7. HD, 2025/1807 E.). Tarım arazisi asgari ve yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin altında bölünemez, bölünmesi de Bakanlığın iznine bağlıdır (5403 sayılı Kanun m.8, m.8/A, m.8/B).
Mirasbırakan 15.5.2014’te ya da sonrasında öldüyse, Çukurova’daki gibi miras kalan tarım arazilerinde mirasçılar anlaşamazsa her biri arazinin kanuni koşulları taşıyan ehil bir mirasçıya tarımsal gelir değeri üzerinden devrini de isteyebilir (5403 sayılı Kanun m.8/C, geçici m.5; Yargıtay 14. HD, 2017/1289 E.).
Kat mülkiyetine elverişli yapıda bir paydaş isterse kat mülkiyeti kurulup bağımsız bölümler ortaklara dağıtılabilir (Kat Mülkiyeti Kanunu m.10).
Miras kalan taşınmazın satışında ilk artırmaya yalnız mirasçılar mı katılır?
Taşınmazı bütün malikler miras yoluyla edinmişse ve mirasçılar dışında maliki yoksa evet: ortaklığın satışla giderilmesine karar verilirse birinci artırma, bir defaya mahsus yalnız malik olan mirasçılar arasında yapılır (İİK m.114). Ancak 31 Temmuz 2026’dan önce ilanı yapılmış artırmalarda eski hükümler uygulanır (7589 sayılı Kanun geçici m.1).
Bu artırmada teklif, taşınmaza biçilen değerin (muhammen kıymet) tamamını, herkese açık ikinci artırmada yarısını geçmelidir; taşınmazla güvence altına alınan öncelikli alacakların toplamı daha yüksekse o esas alınır ve iki durumda da satış ile paylaştırma masrafları eklenir. Mirasçılar da artırmaya katılmak için değerin yüzde onu kadar teminat gösterir.
Kural mirasçıya genel bir öncelik ya da tercih hakkı tanımaz. Bir pay mirasçı olmayan birine geçmişse satış baştan herkese açıktır; yalnız paydaşlar arasında artırma bütün paydaşların rızasına bağlıdır (TMK m.699). Satışı hakimin görevlendirdiği satış memuru yürütür (HMK m.322/2).
Kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atmada taşınmaz sahibinin hakları nelerdir?
Taşınmazı kamulaştırılan malik iki ayrı yoldan hak arar: kamulaştırma işleminin kendisine karşı idari yargıda iptal davası açar, bedele ise uzlaşma görüşmesinde anlaşılamazsa idarenin asliye hukuk mahkemesinde açtığı bedel tespiti ve tescil davasında itiraz eder. Kamulaştırma yapılmadan fiilen kullanılan ya da imar planıyla kullanımı kısıtlanan taşınmazın yolları kamulaştırmasız el atma başlığındadır. Bir kamulaştırma avukatı iki yolu ve sürelerini tebligat gününden başlayarak birlikte izler.
İptal davası ile maddi hatalara karşı adli yargıda açılan düzeltim davası, bedel davasında mahkemenin malike yaptığı tebligattan, tebligat yapılamayanlar için tebligat yerine geçen gazete ilanından başlayarak otuz gün içinde açılır; paylı ya da elbirliği mülkiyette her paydaş bu davaları tek başına açabilir (2942 sayılı Kanun m.14). Açılan iptal davası bedel davasına bakan mahkemeye belgelendirilmezse kamulaştırma kesinleşir ve taşınmaz idare adına tescil edilir (m.10).
İptal sebepleri Adana idare hukuku avukatı sayfamızın kamulaştırma bölümündedir.
Kamulaştırma bedeline nasıl itiraz edilir?
Bedele itiraz, idarenin asliye hukuk mahkemesinde açtığı bedel tespiti ve tescil davasında yapılır; malikin ayrıca dava açması gerekmez (2942 sayılı Kanun m.10). Uzlaşmada anlaşmayla satın alınan taşınmazın bedeline karşı sonradan bedel artırımı davası açılamaz (m.8).
Davada değere ilişkin savunma ve deliller davetiyenin tebliğinden on gün içinde yazılı bildirilir. Duruşmada anlaşılmazsa hakim keşifte bilirkişilere değer biçtirir, rapora itirazları dinler ve adil bir bedel belirler (m.10). Arazi net gelirine, arsa özel amacı olmayan emsal satışlara, yapı ise maliyet ve yıpranma payına göre değerlendirilir; kamulaştırmayı gerektiren projenin yaratacağı değer artışı hesaba katılmaz (m.11). Yargıtay arsada değerlendirme tarihinden önceki yakın emsallerin esas alınmasını, taraflara emsal bildirme imkanı tanınmasını arıyor (Yargıtay 5. HD, 2025/13261 E.).
Taşınmazın bir kısmı alınıyorsa kalan kısımdaki değer kaybı bedele eklenir, değer artışı ise en çok alınan kısmın bedelinin yarısı kadar düşülür (m.12). Avukat kıymet takdir raporunu ve emsal satışları inceler, bilirkişi raporuna itiraz eder.
Kamulaştırmasız el atmada ne istenebilir?
İdare kamulaştırmadan taşınmazınızı fiilen kullanıyorsa bedelini ya da el atmanın önlenmesini isteyebilirsiniz; yol el atmanın tarihine göre değişir. El atma 4 Kasım 1983’ten sonraysa bedel davası adli yargıda görülür (Yargıtay 5. HD, 2024/10424 E.).
El koyma 9 Ekim 1956 ile 4 Kasım 1983 arasındaysa önce idareye uzlaşma başvurusu dava şartıdır; anlaşılamazsa uzlaşmazlık tutanağının düzenlenmesinden başlayarak üç ay içinde bedel tespiti davası açılabilir (2942 sayılı Kanun geçici m.6). Taşınmaz 8 Ekim 1956’ya kadar fiilen kamu hizmetine ayrıldıysa kamulaştırılmış sayılır; 12 Ocak 1963’ten sonraki bedel dahil talepler kabul edilmez (geçici m.20).
Taşınmaz yalnız uygulama imar planıyla kamu hizmetine ayrılıp mülkiyet hakkının özüne dokunacak biçimde kısıtlandıysa idare, planın yürürlüğünden itibaren beş yıl içinde kamulaştırma ya da kısıtlamayı kaldıran plan değişikliği yapmalıdır (ek m.1); yapılmazsa bedel talebi gündeme gelir. Uyuşmazlık Mahkemesi 2025’te açılan böyle bir davada adli yargıyı görevli saydı; görev dava tarihine göre değerlendirilir (Uyuşmazlık Mahkemesi, 2026/22 E.).
Arazi, hisseli tapu ve komşuluk uyuşmazlıklarında hangi haklarınız var?
Hangi hakkı kullanacağınızı uyuşmazlığın türü belirler; deneyimli bir arazi avukatı tapu kaydını, kadastro tutanağını ve olayların tarihini birlikte okuyarak doğru yolu ve süreyi baştan seçer:
- taşınmazınız hukuki bir sebep olmadan kullanılıyorsa el atmanın önlenmesi ve ecrimisil;
- arazideki sınır tapu planıyla uyuşmuyorsa sınırın plana göre belirlenmesi ya da kadastro düzeltmesi;
- paydaşınız payını üçüncü kişiye sattıysa önalım;
- arazinizin genel yola yeterli çıkışı yoksa geçit hakkı.
Komşunun hoş görülebilecek dereceyi aşan gürültüsü, dumanı, tozu ya da kokusu veya kazı ve yapı çalışması zarar ya da zarar tehlikesi doğuruyorsa durumun eski hale getirilmesi, tehlikenin ve zararın giderilmesi de dava edilebilir (TMK m.730, m.737 ve m.738). Komşunun taşkın kullanımı ve geçit gibi komşu hakkından doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (6325 sayılı Kanun m.18/B); ayrıntısı arabuluculuk bölümündedir. Hisseli taşınmazda ortaklığa son vermenin yolu, ortaklığın giderilmesi bölümündeki davadır.
El atmanın önlenmesi (men-i müdahale) davası ne zaman açılır?
Taşınmazınızı hukuki bir sebebe dayanmadan kullanan, üzerine yapı yapan ya da kullanmanızı engelleyen kişiye karşı malik olarak el atmanın önlenmesini dava edebilirsiniz (TMK m.683). Müdahale sürdükçe bu dava açılabilir; zamanaşımına ve kadastrodaki on yıllık süreye bağlı değildir (Yargıtay 1. HD, 2015/5679 E.).
Paylı taşınmazdan yararlanmanızı öteki paydaş engelliyorsa ona karşı da bu dava açılabilir; tapudaki pay, kendiliğinden arazide belirli bir bölüm demek değildir (m.688, m.693). Geçerli bir kira ya da irtifak hakkının kapsamındaki kullanım haksız el atma sayılmaz; kiracıya karşı tahliye yolları kira bölümündedir.
Dava taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır (HMK m.12). Yapı, duvar ya da tesis kurulmuşsa kaldırılması (kal) ve eski hale getirme, geçmiş kullanım için ecrimisil aynı davada istenebilir. Tapu kaydı, fotoğraflar ve tanıklar ilk delillerdir; uzman bir avukat keşif ister. İdarenin kamulaştırmasız el atması kamulaştırma bölümündedir.
Haksız kullanılan taşınmaz için ecrimisil ne zaman istenir?
Taşınmazınızı iyiniyetli olmayan biri haksız olarak kullanıyorsa, kullandığı dönem için ecrimisil (haksız işgal tazminatı) isteyebilirsiniz. Ecrimisil beş yıllık zamanaşımına tabidir ve süre kural olarak dava tarihinden geriye hesaplanır (Yargıtay 7. HD, 2025/3774 E.); ancak hakim zamanaşımını kendiliğinden uygulamaz, karşı taraf ileri sürmelidir ve daha önce yapılan icra takibi gibi süreyi kesen işlemler de hesaba katılır (TBK m.154, m.161).
Dayanak, iyiniyetli olmayan zilyedin verdiği zararı ve elde ettiği ya da elde etmeyi ihmal ettiği ürünleri tazmin yükümlülüğüdür (TMK m.995). Yargıtaya göre ecrimisil en az kira geliri kadar bir zarardır; miktarı keşifte bilirkişiyle, tarım arazisinde ürün, verim ve hal fiyatları gibi resmi verilerle belirlenir.
Ecrimisil, el atmanın önlenmesiyle birlikte ya da ayrı bir davayla istenebilir; paydaşlar arasındaki ek koşul aşağıdaki başlıktadır. Avukat kullanım dönemini, zamanaşımı savunmasını ve süreyi kesen işlemleri birlikte inceler.
Paydaşlardan biri taşınmazı tek başına kullanıyorsa ecrimisil istenebilir mi?
İstenebilir, ama kural olarak önce o paydaşı intifadan men etmeniz, yani ecrimisil istediğiniz dönemden önce taşınmazdan ya da gelirinden yararlanma isteğinizi ona bildirmeniz gerekir (Yargıtay 7. HD, 2026/1787 E.). Bildirim şu durumlarda aranmaz:
- Ürün, kira ya da işletme geliri: taşınmaz bağ ve bahçe gibi ürün veren ya da kiraya verilerek gelir getiren bir yerse veya başlı başına gelir getiren bir işletmeyse;
- Payın inkarı: kullanan paydaş taşınmazın tamamında hak iddia edip ötekilerin payını inkar ediyorsa;
- Kullanım anlaşması: kullanım anlaşmasıyla her paydaşın kullanacağı yer belirlenmişse;
- Kamu malı: taşınmaz kamu malıysa;
- Önceki dava ya da icra takibi: ecrimisil istenen dönemden önce o paydaşa karşı bu taşınmaz için el atmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi ya da ecrimisil davası açtıysanız veya icra takibi yaptıysanız.
Aynı kararda miras kalan evde tek başına oturan kardeşe karşı bildirim arandı, evin konut olması yetmedi; ecrimisil ölüm tarihinden değil, noter ihtarnamesinde verilen sürenin dolduğu günden başlatıldı. Payına karşılık bir bölümü çekişmesiz kullanan paydaş ecrimisil isteyemez; payından az yer kullandığını düşünenin yolu ortaklığın giderilmesidir.

Tapudaki sınır ile arazideki sınır uyuşmuyorsa ne yapılır?
Tapu planı ile arazideki sınır işaretleri birbirini tutmuyorsa kural olarak plandaki sınır esas alınır; yetkili makamlarca heyelan bölgesi olduğu belirlenen yerler istisnadır (TMK m.719). Komşu bu sınırı aşmışsa yol el atmanın önlenmesidir. Komşunun yapısı taştıysa taşmayı öğrendiğiniz günden başlayarak on beş gün içinde itiraz edin; aksi halde iyiniyetli yapı sahibi, koşullar haklı gösterirse uygun bedelle irtifak ya da o parçanın mülkiyetini isteyebilir (m.725).
Planda ölçü, sınırlandırma, çizim (tersimat) ya da hesaplama hatası varsa kadastro müdürlüğü düzeltir; maliklere ve diğer hak sahiplerine tebliğden başlayarak otuz gün içinde sulh hukukta dava açılmazsa düzeltme kesinleşir, bu yolda on yıl aranmaz (Kadastro Kanunu m.41). Ancak teknik düzeltme mülkiyet uyuşmazlığını çözmez: kadastrodan önceki sebebe dayanan mülkiyet iddiası askı ilanı süresinde kadastro mahkemesinde, kesinleşmeden sonra on yıl içinde ileri sürülür (m.11, m.12; Yargıtay 1. HD, 2025/3861 E.). Tapu kayması için tapu sınır düzeltme davası yazımıza bakabilirsiniz.
Hisseli tapuda önalım (şufa) hakkı nasıl kullanılır?
Paydaşlardan biri payını üçüncü kişiye satarsa öteki paydaşlar, satılan payın kendi adlarına tescili için alıcıya karşı önalım davası açabilir (TMK m.732 ve m.734). Alıcı, önalıma konu satışlardan önce taşınmazda zaten paydaşsa ona karşı önalım kullanılamaz (Yargıtay HGK, 2025/216 E.).
Cebri artırmayla satışlarda, 25.12.2025’ten itibaren yapılan satışlarda ayrıca Devlet İhale Kanunu kapsamındaki satışlarda önalım kullanılamaz (m.733 ve geçici m.1). Genel feragat resmi şekilde yapılıp tapuya şerh verilir; belirli bir satışta vazgeçme yazılı olur ve satıştan önce ya da sonra yapılabilir.
Satıştan önce siz ve payını satan paydaş taşınmazın ayrı bölümlerini fiilen kullanıyorsanız ve onun kullanımına karşı çıkmadıysanız önalım istemi dürüstlük kuralına aykırı sayılabilir; satıcının yalnız kullanabileceği bir yer bulunması yetmez (Yargıtay HGK, 2024/542 E.). Süre ve bedel aşağıdaki iki başlıktadır.
Önalım davası hangi sürede açılır?
Satışı alıcı ya da satıcı noter aracılığıyla bildirdiyse bildirimden başlayarak üç ay içinde, her durumda satıştan başlayarak bir yıl içinde dava açılmalıdır; bu süreler geçince önalım hakkı düşer (TMK m.733).
Satışı başka yoldan öğrenmeniz üç aylık süreyi başlatmaz; noter bildirimi yoksa yalnız üst süre işler (Yargıtay 7. HD, 2024/855 E.). Bir yıllık üst süre 25.12.2025’te yürürlüğe giren değişiklikle geldi; bu tarihten önce yapılmış satışlarda önceki hükümler uygulanır ve üst süre iki yıldır (TMK geçici m.1).
Satış tarihi tapu kaydından, bildirim tarihi noter tebliğinden okunur; avukat iki tarihi birlikte hesaplar ve davayı süre dolmadan açar.
Önalım davasında bedel nasıl ödenir?
Payın rayiç bedelini hakim belirler; önalım hakkı sahibi bu bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerini, nemalandırılmak üzere hakimin belirlediği yere verilen kesin süre içinde nakden yatırmazsa payın kendi adına tesciline karar verilemez; yatırılan bedel hüküm kesinleşince nemalarıyla ilgilisine ödenir (TMK m.734). Önceki kuralda yatırılacak tutar satış bedeliydi; değişiklik 25.12.2025’ten önce açılmış davalara da uygulanır (geçici m.1).
Yargıtaya göre bedel kesin sürede yatırılmazsa dava usulden reddedilir (Yargıtay 7. HD, 2025/3310 E.). Kanun rayiç bedelin hangi tarihe göre belirleneceğini söylemiyor: aynı kararda çoğunluk yeni davalarda dava tarihini, değişiklik günü görülmekte olan davalarda 25.12.2025’i esas aldı, karşı oy satış tarihini savundu.
Anayasa Mahkemesi rayiç bedel kuralını Anayasa’ya aykırı bularak bedeli düzenleyen fıkranın tamamını ve geçiş hükmünün davalara ilişkin fıkrasını iptal etti; iptal 6.8.2027’de yürürlüğe gireceğinden hükümler o tarihe kadar yürürlüktedir (Anayasa Mahkemesi, 2026/23 E.). Önalım süreleri (m.733) bu iptalin dışındadır.
Yola yeterli çıkışı olmayan arazi için geçit hakkı istenebilir mi?
Evet; taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malik, tam bir bedel karşılığında komşularından geçit hakkı tanınmasını isteyebilir (TMK m.747). Geçit önce, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun düşen komşudan, sonra en az zarar görecek olandan istenir; zorunlu geçit iki tarafın menfaati gözetilerek belirlenir.
Bu dava da komşu hakkından doğan bir uyuşmazlıktır: arabulucuya başvurmadan açılırsa usulden reddedilir; ayrıntısı arabuluculuk bölümündedir. Arabuluculukta anlaşılırsa taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınır; taraflardan birinin istemi üzerine tapu müdürlüğü gerekli incelemeden sonra geçit hakkını resmi senet düzenlemeden tescil eder (6325 sayılı Kanun m.18/B).
Tapu kaydı, kadastro paftası ve arazinin yolla bağlantısını gösteren fotoğraflar ilk belgelerdir; avukat en uygun güzergahı ve bedeli keşifte bilirkişiyle belirletir.
Kat mülkiyeti uyuşmazlıklarında hangi yollar var?
Yol uyuşmazlığın türüne göre değişir: ödenmeyen aidat için icra takibi ya da dava, kat malikleri kurulu kararına karşı iptal davası, yönetim planının değiştirilmesi için kurulda gereken çoğunluk. Ortak yerin tek başına kullanılması, kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadan ortak yerde değişiklik yapılması ya da komşuları rahatsız eden kullanım gibi ihlallerde zarar gören kat maliki hakimin müdahalesini isteyebilir; bu yükümlülüklere kiracılar da uyar (Kat Mülkiyeti Kanunu m.18, m.19, m.33). Hakim yerine getirilmesi için kısa bir süre belirler, uymayana idari para cezası verilir. Kat malikleri yönetimde anlaşamaz ya da yönetici atayamazsa, birinin başvurusuyla sulh hukuk mahkemesi yönetici atar (m.34).
Bu Kanun’dan doğan davalarda görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir (ek m.1) ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (6325 sayılı Kanun m.18/B); icra takibi bu şarta bağlı değildir. Uzman bir avukat tapu kaydını, yönetim planını ve karar defterini inceleyerek doğru yolu ve süreyi belirler.
Ödenmeyen aidat nasıl tahsil edilir?
Yönetici ya da kat maliklerinden biri borçlu hakkında icra takibi başlatabilir ya da dava açabilir; icra takibi için önce arabulucuya gitmek gerekmez. Aidatını tam ödemeyen kat maliki geciktiği günler için aylık yüzde beş gecikme tazminatı da öder (Kat Mülkiyeti Kanunu m.20).
Kesinleşen işletme projesi ya da kurulun işletme giderlerine ilişkin kararı İcra ve İflas Kanunu m.68/1 belgesi sayılır (m.37). Borçlu ilamsız takibe itiraz ederse alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden başlayarak altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ya da bir yıl içinde, önce arabulucuya başvurarak, sulh hukuk mahkemesinde itirazın iptalini isteyebilir (İİK m.67, m.68).
Kiracı da gider, avans ve gecikme tazminatından kat malikiyle müteselsilen sorumludur; sorumluluğu ödeyeceği kira tutarıyla sınırlıdır, ödediği tutar kiradan düşülür. Borç böyle de alınamazsa mahkemece tespit edilen borç için, yönetici varsa onun, yoksa bir kat malikinin yazılı istemiyle borçlunun bağımsız bölümüne öteki kat malikleri lehine kanuni ipotek tescil edilir (m.22).
Kat malikleri kurulu kararına nasıl itiraz edilir?
Kat maliki, kurul kararına karşı taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde iptal davası açar (Kat Mülkiyeti Kanunu m.33):
- toplantıya katılıp karara aykırı oy verdiyse karar tarihinden başlayarak bir ay içinde;
- toplantıya katılmadıysa kararı öğrendiği tarihten başlayarak bir ay içinde, her durumda karar tarihinden başlayarak altı ay içinde.
Bu süreler hak düşürücüdür (Yargıtay 5. HD, 2024/362 E.). Dava açmadan önce arabulucuya başvurulur; büroya başvurudan son tutanağa kadar süre işlemez, sonra kalan süre işlemeye devam eder (6325 sayılı Kanun m.18/A/15).
Yok ya da mutlak butlanla hükümsüz kararlarda süre aranmaz; mahkeme her kararı bu yönden ayrı ayrı inceler (Yargıtay 5. HD, 2024/10314 E.). Dava kat maliklerini temsilen yöneticiye, toplu yapıda temsilciler kurulunca seçilen yöneticiye yöneltilebilir; karar iptal edilirse yargılama giderleri ortak giderlerden karşılanır (m.38).
Toplantıya katıldıysanız aykırı oyunuzu sebebiyle birlikte karar defterine yazdırıp imzalayın (m.32).
Yönetim planı hangi çoğunlukla değiştirilir?
Toplu yapı kapsamında olmayan bir yapıda bütün kat maliklerinin beşte dördünün oyuyla (Kat Mülkiyeti Kanunu m.28); toplu yapıda ise toplu yapı temsilciler kurulu üyelerinin temsil ettikleri bağımsız bölümlerin tam sayısının üçte ikisinin oyuyla değiştirilir (m.70).
Toplu yapıdaki oran 22.5.2026’da yürürlüğe giren 7579 sayılı Kanun’la beşte dörtten üçte ikiye indi; yönetim planlarının bu kurala aykırı hükümleri uygulanmaz. Geçici yönetime ilişkin hükümler de toplu yapıdaki bağımsız bölüm maliklerinin üçte ikisinin oyuyla değişir (m.70).
Yönetim planı bütün kat maliklerini bağlayan bir sözleşme hükmündedir; değişiklik sonradan malik olanları da bağlar ve tarihi tapuda kat mülkiyeti kütüğünün beyanlar hanesine yazılır (m.28). Bu oranlar, kanunun oybirliği aradığı işlerin yerine geçmez (m.44, m.45); planın kanunun emredici hükümlerine aykırı maddelerinin iptali her zaman istenebilir (Yargıtay 5. HD, 2024/6414 E.). Avukat toplantı çağrısını, oy hesabını ve tapudaki beyanı denetler.
Gayrimenkul satın alırken nelere dikkat edilmeli?
Satın almadan önce tapu kaydı, imar ve iskan durumu ile satıcının satış yetkisi incelenmeli; satış resmi şekilde yapılmalı, ödeme yolu, tapu harcı ve masraflar işlemden önce netleşmelidir. Uzman bir emlak avukatı tapu kaydını, belgeleri ve sözleşmeyi imzadan önce inceleyerek hak kaybını baştan önler.
Satıcı tarafında üç noktaya bakılır. Satıcı yerine vekil imza atacaksa vekaletname düzenleme şeklinde yapılmış olmalı ve taşınmazı devretme yetkisini açıkça içermelidir (TBK m.504; Noterlik Kanunu m.89). Satıcı evliyse ve taşınmaz aile konutuysa satış için diğer eşin açık rızası gerekir (TMK m.194); tapuda aile konutu şerhi olmaması bu kontrolü gereksiz kılmaz. Paydaş değilken hisseli bir taşınmazdan pay alıyorsanız öteki paydaşlar önalım hakkını kullanabilir (TMK m.732); süre ve bedel önalım başlığındadır.
Müteahhitten sözleşmeyle, tapu devri olmadan daire alıyorsanız hakkınızın koşulları kat karşılığı inşaat bölümündedir.
Satın almadan önce tapu kaydında neler kontrol edilmeli?
Güncel tapu kaydında kimin hangi payla malik olduğu, taşınmazın kat irtifaklı mı kat mülkiyetli mi olduğu, ipotek gibi tescilli haklar, haciz, ihtiyati tedbir, satış vaadi ve kira gibi şerhler ile beyanlar hanesindeki kayıtlar kontrol edilir (TMK m.1008-1012). Eski tapu senedi sonraki kayıtları göstermez; güncel kayıt örneği imzadan hemen önce tapu müdürlüğünden alınmalıdır. Kimse tapudaki bir kaydı bilmediğini ileri süremez (TMK m.1020).
İpotek satışla kalkmaz; borç ödenmezse alacaklı alacağını taşınmazın satış bedelinden alabilir (TMK m.873, m.888). Haciz, tedbir, satış vaadi ve kira şerhleri sonradan alan kişiye karşı da ileri sürülebilir (TMK m.1009, m.1010); devri yasaklayan tedbir ile davalıdır şerhinin farkı dava sürerken satış başlığındadır. Kiracılı taşınmazı alan kişi, şerh olmasa da kira sözleşmesinin tarafı olur; satın alma kiracıyı kendiliğinden çıkarmaz (TBK m.310). Yeni malikin ihtiyaç nedeniyle tahliye yolu kira bölümündedir.
Avukat her kaydı dayandığı dosyayla birlikte okur.
Taşınmazın imar ve iskan durumu nasıl kontrol edilir?
İmar durumu, yapı ruhsatı, onaylı proje ve yapı kullanma izin belgesi (iskan) ilgili belediyeden ya da ruhsatı vermeye yetkili idareden kontrol edilir. Kullanma izni olmayan yapıya izin alınana kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmeti verilmez; ancak kanundaki geçici bağlantı istisnaları yüzünden abonelik tek başına iskanın alındığını göstermez (İmar Kanunu m.30, m.31, geçici m.11, m.16).
Tapuda kat irtifakı görünüyorsa yapının tamamı için iskan henüz düzenlenmemiş olabilir; iskan düzenlenince kat irtifakı kat mülkiyetine kendiliğinden çevrilir (Kat Mülkiyeti Kanunu m.3, m.10). İskan yoksa önce alınıp alınamayacağı araştırılır: ruhsata ve eklerine uymayan yapıya iskan verilmez ve bu eksik sözleşmeyle giderilmez (İmar Kanunu m.30). Alınabiliyorsa kimin, ne zaman ve hangi masrafla alacağı sözleşmeye yazılır.
Avukat belgeleri tapu kaydı ve sözleşmeyle karşılaştırır; yapının projeye uygunluğu ve güvenliği gerektiğinde teknik uzmana inceletilir.
Taşınmaz satışı ve satış vaadi hangi şekilde yapılmalı?
Taşınmaz satışı tapu müdürlüğünde ya da noterde resmi şekilde yapılır ve mülkiyet tapuya tescille geçer; satış vaadi noterde düzenleme şeklinde yapılır, tek başına mülkiyeti devretmez (TMK m.705-706; TBK m.237; Noterlik Kanunu m.61/A, m.89). Adi yazılı ya da yalnız imzası onaylanan sözleşme kural olarak geçerli olmaz; ödenen bedel geçersiz sebebe dayandığı için geri istenebilir (TBK m.77).
Tapuya şerh verdirilen satış vaadi sonradan hak kazananlara karşı da ileri sürülebilir; şerhten başlayarak beş yıl içinde satış yapılmazsa şerh terkin edilir, bu süre şerhe ilişkindir (TMK m.1009; Tapu Kanunu m.26).
Güvenli ödeme sistemi 1.12.2026’ya kadar yapılan satışlarda zorunlu değildir; Ticaret Bakanlığı bu tarihi üç aya kadar uzatabilir. Zorunluluk başlayınca kapsamdaki satışlarda bedelin nakit, havale ya da EFT ile ödenen kısmı, mülkiyetle eş zamanlı aktarım sağlayan bu sistemden ödenir; bankanın ya da finansman şirketinin kredilendirdiği tutar dışarıda kalır (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik ek m.1, geçici m.1).
Tapu harcı ve satış masrafı nasıl hesaplanır?
Tapu harcı, beyan edilen satış bedeli üzerinden alıcı ve satıcıdan ayrı ayrı binde 20 (yüzde 2) oranında alınır; beyan edilen bedel taşınmazın emlak vergisi değerinden az olamaz (Harçlar Kanunu m.63 ve 4 sayılı tarife). Bedel gerçeğinden düşük gösterilirse aradaki farkın harcı, bir kat vergi ziyaı cezasıyla birlikte sonradan alınır (m.63).
Tapu müdürlüğü ayrıca döner sermaye ücreti alır; ücret Adana’da da ilçeden ilçeye değişen yöresel katsayıyla hesaplanır (6083 sayılı Kanun m.8). Satış noterde yapılırsa ayrıca noter ücreti ödenir (Noterlik Kanunu m.61/A). Olağan satışta emlak vergisi borcu olan taşınmazın devri yapılmaz (Emlak Vergisi Kanunu m.30).
Zorunlu deprem sigortasına tabi yapılarda satıcının poliçesi tescille sona erer ve tapuda alıcı adına poliçe aranır; alıcı işlemden önce kendi adına poliçe yaptırmalıdır (6305 sayılı Kanun m.11; Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları C.4).
Gayrimenkul davası Adana’da ne kadar sürer?
Sabit bir süre yoktur; süre dava türüne ve davaya bakan mahkemeye göre değişir. Adana Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu’na göre merkezdeki mahkemelerin ortalama bitirilme süreleri, örneğin ortaklığın giderilmesinde mahkemeden mahkemeye yaklaşık beş ay ile dört yıl arasındadır. Bu rakamlar yeni bir dosya için tahmin değildir ve kanun yolları dahil kesinleşmeye kadar geçen süreyi göstermez.
Rapor her mahkemenin en sık baktığı on dava türünün ortalama bitirilme süresini verir, Adana geneli için tek bir ortalama vermez. Tablo, raporda merkezdeki Adana mahkemeleri için verilen 2025 ortalamalarının en düşüğünü ve en yükseğini gösterir:
| Dava türü | Mahkeme | Mahkeme ortalamalarının en düşüğü ve en yükseği, 2025 |
|---|---|---|
| Tapu iptali ve tescil (önalım) | Asliye hukuk | 157 ile 652 gün (yaklaşık 5 ile 21 ay) |
| Tapu iptali ve tescil (muris muvazaası) | Asliye hukuk | 237 ile 879 gün (yaklaşık 8 ay ile 2,5 yıl) |
| Ortaklığın giderilmesi (paylı mülkiyet) | Sulh hukuk | 165 ile 1.143 gün (yaklaşık 5 ay ile 3 yıl) |
| Ortaklığın giderilmesi (mirastan doğan) | Sulh hukuk | 164 ile 1.525 gün (yaklaşık 5 ay ile 4 yıl) |
| Kira tespiti | Sulh hukuk | 231 ile 566 gün (yaklaşık 8 ile 19 ay) |
| Kiralananın tahliyesi | Sulh hukuk | 210 ile 466 gün (yaklaşık 7 ile 15 ay) |
| El atmanın önlenmesi (alt türleriyle) | Asliye hukuk | 209 ile 885 gün (yaklaşık 7 ay ile 2,5 yıl) |
| Ecrimisil | Asliye hukuk | 558 ile 779 gün (yaklaşık 18 ay ile 2 yıl) |
| Kamulaştırma bedel tespiti ve tescil | Asliye hukuk | 384 ile 947 gün (yaklaşık 13 ay ile 2,5 yıl) |
| Kamulaştırmasız el atma tazminatı | Asliye hukuk | 588 ile 797 gün (yaklaşık 19 ay ile 2 yıl) |
| Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan doğan davalar | Sulh hukuk | 684 gün (tek mahkeme; yaklaşık 22 ay) |
| Aidat alacağında itirazın iptali | Sulh hukuk | 206 gün (tek mahkeme; yaklaşık 7 ay) |
Kaynak: Adana Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu, s.69-81 (merkezdeki numaralı asliye ve sulh hukuk mahkemeleri). Tek mahkemeli satırlar aralık değil, o mahkemenin ortalamasıdır. Bir türü en sık on davası arasında saymayan mahkemenin rakamı raporda yoktur. Dosyanıza özel süre öngörüsünü ilk görüşmede belgelerinizi görerek yaparız.
Gayrimenkul davasında hangi aşamalar süreyi uzatır?
Keşif ve bilirkişi incelemesi, tarafların ve paydaşların tebligatı, ara kararların yerine getirilmesi ve kanun yolları süreyi uzatabilen başlıca aşamalardır. Bilirkişiye rapor için en çok üç ay, gerekçeyle üç ay ek süre verilir; basit yargılamada, örneğin sulh hukukta, süreler ikişer aydır (HMK m.274, m.316). Kamulaştırmada bilirkişi raporunu on beş günde verir (2942 sayılı Kanun m.10).
Ortaklığın giderilmesinde bütün paydaşlar davada yer almalıdır; adres araştırması ve yurt dışı tebligatı süreyi uzatabilir. Tarafın istediği keşif ya da bilirkişi delilinin avansı kesin sürede yatırılmaz, karşı taraf da yatırmazsa o delilden vazgeçilmiş sayılır (HMK m.324). Tapu iptali ve tescil gibi ayni hak kararları kural olarak kesinleşmeden yerine getirilmez, istinaf ve temyiz tescili de bekletir (HMK m.350, m.367). Satışla ortaklığın giderilmesinde bedelin dağıtılması ayrıca zaman alabilir. Dava öncesi arabuluculuğun süresi arabuluculuk bölümündedir.
Eksiksiz belge ve doğru taraf tespiti gecikmeyi azaltır; avukat dava açmadan önce tapu kaydını, mirasçıları ve adresleri çıkarır.
Adana gayrimenkul avukatı ücreti ve dava masrafları nasıl belirlenir?
Avukatlık ücreti avukatla yapılan sözleşmeyle serbestçe, ancak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesindeki alt sınırın altında kalmamak üzere belirlenir; harç ve yargılama giderleri ise kanun ve resmi tarifelerden hesaplanır, davanın türüne ve taşınmazın değerine göre değişir. Mahkemenin dava sonunda karşı tarafa yüklediği vekalet ücreti de bir yargılama gideridir; avukatla kararlaştırılan ücretten ayrı, tarifeye göre hesaplanır (HMK m.323).
Uzman bir gayrimenkul avukatı dava açmadan önce harç, avans ve ücret kalemlerini dosyanıza göre hesaplar; eksik harç ya da avans yüzünden davanın gecikmesini önler. Ücretin kapsamının ve öngörülen masrafların ilk görüşmede yazılı olarak netleşmesi, sonradan doğabilecek uyuşmazlığı da önler.
Gayrimenkul davasında hangi harç ve giderler ödenir?
Dava açılırken başvurma harcı ile gider avansı, değeri olan davalarda ayrıca karar ve ilam harcının dörtte biri peşin ödenir; keşif ve bilirkişi gibi delil giderleri yargılama sırasında yatırılır (Harçlar Kanunu m.28; HMK m.120). Tapu iptali ve tescil, el atmanın önlenmesi gibi davalarda harç dava konusu taşınmazın ya da payın değeri, tahliye davasında bir yıllık kira bedeli üzerinden hesaplanır (Harçlar Kanunu m.16, m.17). Başlıca 2026 tutarları:
| Kalem | 2026 tutarı ya da oranı |
|---|---|
| Başvurma harcı, sulh hukuk | 335,20 TL |
| Başvurma harcı, asliye hukuk | 732,00 TL |
| Karar ve ilam harcı, değeri olan dava | Değerin binde 68,31’i, dörtte biri peşin |
| Karar ve ilam harcı, değeri olmayan dava | 732,00 TL |
| Ortaklığın giderilmesi, satışla | Satış bedelinin binde 11,38’i |
| Ortaklığın giderilmesi, aynen paylaşmayla | Paylaştırılan taşınmaz değerinin binde 4,55’i |
| Keşif harcı, bilirkişi ücreti hariç | 5.188,00 TL |
Örneğin Adana’da 2.000.000 TL değerindeki taşınmazın tapu iptali davasında yalnız peşin karar ve ilam harcı 34.155 TL’dir. Yargılamada belirlenen değer dilekçedekinden yüksekse eksik harç tamamlanmadan davaya devam edilmez (Harçlar Kanunu m.30). Kullanılmayan gider avansı hüküm kesinleşince iade edilir (HMK m.333).
Kamulaştırmasız el atma tazminat davasında Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarıyla, davalı harçtan muafsa karar ve ilam harcı peşin alınmaz; muaf değilse peşin harç kuralı sürer, yalnız kalan harç için bir aylık süre kararın tebliğinden başlamaz (Harçlar Kanunu m.28).
Gayrimenkul davasında avukatlık ücreti nasıl kararlaştırılır?
Avukatlık ücreti avukatla müvekkil arasında serbestçe kararlaştırılır, ancak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) altında olamaz (Avukatlık Kanunu m.163, m.164; AAÜT m.1). Değeri para ile ölçülemeyen davalarda bu alt sınır maktudur: 3 Kasım 2026 tarifesinde sulh hukukta 40.000 TL, asliye hukukta 62.000 TL. Ortaklığın giderilmesi ve taksim davalarında alt sınır, değerden bağımsız olarak 52.000 TL’dir. Tapu iptali gibi değeri para ile ölçülebilen davalarda alt sınır, değer üzerinden azalan dilimlerle (ilk 800.000 TL için yüzde 16) hesaplanır ve maktu tutarın altında kalamaz (AAÜT m.13). Tarifenin bütün kalemleri Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi yazımızdadır.
Ücret, değerin yüzde 25’ini aşmamak üzere yüzde olarak da kararlaştırılabilir; ancak bu yüzde, dava konusu taşınmazın bir kısmı aynen avukata bırakılarak kararlaştırılamaz. Yazılı sözleşme yoksa ya da ücret belirsizse, değeri para ile ölçülebilen işlerde ücret, tarifenin altında kalmamak üzere kazanılan bölümün kararın kesinleştiği tarihteki değerinin yüzde 10’u ile 20’si arasında belirlenir (Avukatlık Kanunu m.164).
Davayı kazanırsanız karşı taraf vekalet ücreti öder mi?
Kural olarak evet: vekille takip edilen davada mahkeme, harç ve giderlerle birlikte tarifeye göre vekalet ücretini de aleyhine hüküm verilen tarafa yükler (HMK m.323, m.326, m.330). Ücret tarifedeki tutardan az, üç katından çok olamaz; değeri para ile ölçülebilen davalarda tarifenin dilimlerine göre hesaplanır ve kabul ya da reddedilen miktarı geçemez. Tahliye davasında bir yıllık kira bedeli, kira tespitinde kira farkının bir yıllık tutarı esas alınır (AAÜT m.3, m.9, m.13). Hesapta hüküm tarihindeki tarife uygulanır (Avukatlık Kanunu m.168).
Dava kısmen kazanılırsa giderler haklılık oranına göre paylaştırılır; kamulaştırmasız el atma tazminat davalarında bu paylaştırma uygulanmaz (HMK m.326). Davanız reddedilirse karşı tarafın vekalet ücreti size yüklenebilir; tazminat davası tamamen reddedilirse bu ücret maktu tarifeye göre belirlenir (AAÜT m.10, m.13). Ortaklığın giderilmesinde gider paylaşımı, ortaklığın giderilmesi bölümündedir.
Mahkemenin hükmettiği vekalet ücreti kanunen avukata aittir (Avukatlık Kanunu m.164); büroyla kararlaştırılan ücretten düşülüp düşülmeyeceği ücret sözleşmesinde açıkça yazılmalıdır.
Adana gayrimenkul avukatıyla ilk görüşme için hangi belgeleri hazırlamalısınız?
İlk değerlendirme için elinizdeki tapu kaydı ya da tapu senedi, kimliğiniz ve uyuşmazlıkla ilgili sözleşme, ihtarname, tebligat ve yazışmalar yeterlidir; belgeniz eksik olsa da görüşme yapılabilir. Uyuşmazlığın türüne göre ayrıca işe yarayan belgeler şunlardır:
| Uyuşmazlık | Varsa hazırlayın |
|---|---|
| Tapu iptali ve tescil | Resmi senet, satışta kullanılan vekaletname, ödeme kayıtları |
| Kat karşılığı inşaat | Sözleşme ve ekleri, yapı ruhsatı ve proje, teslim ve pay devri belgeleri |
| Kira | Kira sözleşmesi, ödeme kayıtları, bildirimler, tahliye taahhüdü |
| Ortaklığın giderilmesi | Mirasla gelen taşınmazda mirasçılık belgesi, paydaşların bilinen adresleri |
| Kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma | İdareden ya da mahkemeden gelen yazılar, kıymet takdir raporu, el atmayı gösteren fotoğraflar |
| Arazi, hisseli tapu ve komşuluk | Kadastro tutanağı ya da paftası, fotoğraflar, tanık bilgileri; önalımda noter bildirimi |
| Kat mülkiyeti | Yönetim planı, kurul kararı ya da karar defteri örneği, işletme projesi, aidat dökümü |
| Satın alma öncesi | İmar durumu, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi (iskan), sözleşme ya da satış vaadi taslağı |
Size gelen tebligatları ve noter bildirimlerini zarflarıyla ya da elektronik tebligat kayıtlarıyla saklayın; kamulaştırma, icra takibi ve kanun yolu süreleri tebliğle başlayabilir (2942 sayılı Kanun m.14; İİK m.62; HMK m.345). Belge toplamak ya da görüşme beklemek işleyen süreyi durdurmaz. Devam eden bir dava ya da icra takibi varsa dosya numarasını da bildirin. Uzman bir avukat görüşmede belgeleri inceleyip işleyen süreleri hesaplar ve eksik belgelerin nereden alınacağını söyler.
Görüşme ofiste ya da online yapılır; talebinize hafta sonu ve mesai dışı dahil aynı gün ilk dönüş yapılır. Bu, davanın ya da tapu işleminin süresi değildir; dava süreleri için süre bölümüne bakın.

Adana gayrimenkul avukatına en sık sorulan sorular nelerdir?
Gayrimenkul davası için vekaletnamede özel yetki gerekir mi?
Davayı açmak ve takip etmek için özel yetki gerekmez; genel dava vekaleti yeterlidir (HMK m.73). Sulh olmak, arabuluculuğa başvurmak, davanın tamamını ıslah etmek, davadan ya da kanun yollarından feragat etmek, karşı tarafın davasını kabul etmek ve başka bir avukatı vekil atamak gibi işlemler için ise vekaletnamede açık yetki bulunmalıdır (HMK m.74). Avukat dosyaya noterde düzenlenmiş ya da onaylanmış vekaletnameyi sunar (HMK m.76).
Yurt dışındayken Adana’daki taşınmaz davası takip edilebilir mi?
Evet, avukatınız vekaletnameyle davayı Adana’da takip eder. Vekaletnameyi Türk konsolosluğunda verebilirsiniz (Noterlik Kanunu m.191). Yabancı noterde verilen vekaletname, tasdikten muaf değilse, Türkiye ile arasında Apostil Sözleşmesi uygulanan ülkelerde apostil şerhiyle, öteki ülkelerde o ülkenin ve Türk konsolosluğunun tasdikiyle kullanılabilir (HMK m.224); yabancı dildeyse Türkçe tercümesi de sunulur (HMK m.223). İşlemden önce yetkileri ve onay yolunu avukatınıza kontrol ettirin.
