Satış Vaadinde Bedelin İadesi ve Denkleştirici Adalet İlkesi
Elbirliği mülkiyetine tabi taşınmazın satışının vaat edilmesi-ifa yeteneği, denkleştirici adalet konularını bu yazımızda ele aldık. Satış Vaadi borçlusunun sözleşmenin ifa kabiliyeti olmaması nedeniyle satış bedelini iade etmesi durumunda denkleştirici adalet ilkesi kapsamında iade edilecek bedel düzenlenir.
Yargıtay Kararı
💡 “...Noterde düzenlenen 11.9.1987 tarihli taşınmaz satış vaadi sözleşmesi ile, Milas A.. Köyü G., mevkiindeki 389 parsel s. murisinden intikal eden taşınmazdaki hissesinin tamamını, H. F. in 55.000 TL’ye davacıya satarak bedelini aldığı, davacı tarafından tapu iptal ve tescil talebiyle dava açıldığı, taşınmazın iştirak halinde olup, ortaklardan birinin tek başına yaptığı satış vaadi sözleşmesinin ifa olanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddedildiği, kararın 18.9.1987 tarihinde kesinleştiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.
Davacının dayandığı noterde resen düzenlenen taşınmaz satış vaadi sözleşmesi geçerli bir sözleşme olup tarafları bağlar. Ancak taşınmaz iştirak halinde olduğundan ve hisse satışı yapıldığından sözleşmenin ifa kabiliyeti yoktur. Nitekim tapu iptal ve tescil davası da bu nedenle reddedilmiştir.
Davacı sözleşmeden dönerek, ifa kabiliyetinin olmadığının öğrenildiği tarih itibariyle, yaptığı ödemenin denkleştirici adalet kuralları gereği ulaştığı değeri istediğine göre, taşınmazı tapuda devir edemeyen davalı aldığı satış bedelini davacıya iade etmekle yükümlüdür.
Davacının ödediği satış bedelinin, ödeme tarihinden 18.9.1997 tarihine kadar denkleştirici adalet ilkelerine göre, “enflasyon, tüketici fiyat endeksi, altın ve döviz kurları ile işçi ve memur maaşlarındaki vs. artışların ortalamaları alınarak” ulaştığı alım gücü açıklamalı, gerekçeli, denetime elverişli bilirkişi raporu ile belirlenip, bu miktara hükmedilmesi gerekir...Ödenen satış bedelinin, sadece döviz kurlarındaki artışı esas alarak yapılan hesaplamaya dayanan yeter siz bilirkişi raporuna dayanılarak karar verilmesi doğru değildir.” (13. HD. 1.2.2006 14434/993)