Hukuk Muhakemeleri Kanunu - Tam Metin ve Madde Rehberi

Birinci Kısım, yargılamanın genel kurallarını ve hâkim olan ilkeleri düzenler: mahkemelerin görevi ve yetkisi, yargılamaya hâkim olan ilkeler (tasarruf ilkesi, taraflarca getirilme ilkesi, hukuki dinlenilme hakkı, dürüst davranma ve doğruyu söyleme yükümlülüğü), hâkimin yasaklılığı ve reddi ile taraflar ve davaya katılan üçüncü kişiler bu kısımda yer alır.

İkinci Kısım, dava türlerini (eda, tespit, belirsiz alacak, kısmi, terditli ve seçimlik davalar ile topluluk davası), bir davanın esastan görülebilmesi için gereken dava şartlarını ve davalının ileri sürebileceği ilk itirazları düzenler.

Üçüncü Kısım, asıl yargılama usulü olan yazılı yargılamayı adım adım düzenler: davanın açılması, dilekçeler aşaması (dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap), ön inceleme, tahkikat ve sözlü yargılama bu kısımda yer alır.

Dördüncü Kısım, ispat hukukunu ve delilleri düzenler: ispatın konusu ve ispat yükü, belge ve senet, yemin, tanık, bilirkişi incelemesi ile keşif bu kısımda ele alınır.

Beşinci Kısım, yargılamanın sonucunda verilen hükmü (hükmün içeriği, tashihi, tavzihi ve tamamlanması) ile kesin hükmü ve davayı sona erdiren taraf işlemlerini (davadan feragat, davayı kabul ve sulh) düzenler.

Altıncı Kısım, sulh hukuk mahkemesinin görevine giren dava ve işler ile kanunda gösterilen diğer hâllerde uygulanan, yazılı usule göre daha hızlı işleyen basit yargılama usulünü düzenler.

Yedinci Kısım, yargılama giderlerini (kapsamı, sorumluluğu ve hesabı) ile dava giderlerini karşılayacak durumda olmayanlara sağlanan adli yardımı düzenler.

Sekizinci Kısım, kararlara karşı başvurulabilecek kanun yollarını düzenler: ilk derece mahkemesi kararlarına karşı istinaf (bölge adliye mahkemesi), bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı temyiz (Yargıtay) ve olağanüstü kanun yolu olan yargılamanın iadesi bu kısımda yer alır.

Dokuzuncu Kısım, taraflar arasında bir uyuşmazlığın bulunmadığı veya hâkimin re'sen harekete geçtiği işleri kapsayan çekişmesiz yargıyı ve bu işlerde uygulanacak usulü düzenler.

Onuncu Kısım, yargılama sürerken hak ve delillerin korunmasını sağlayan geçici hukuki korumaları düzenler: ihtiyati tedbir ile delil tespiti ve diğer geçici hukuki korumalar bu kısımda yer alır.

On Birinci Kısım, uyuşmazlıkların mahkeme yerine hakem veya hakem kurulu önünde çözülmesini sağlayan tahkimi düzenler: tahkim sözleşmesi, hakemlerin seçimi, tahkim yargılaması ve hakem kararına karşı açılacak iptal davası bu kısımda yer alır.

On İkinci Kısım, kanunun yürürlüğü ve uygulanmasına ilişkin son düzenlemeler ile yürürlükten kaldırılan hükümleri içerir.