Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 21 Yargı yeri belirlenmesini gerektiren sebepler
HMK 21, davaya bakacak mahkemenin saptanması için yargı yeri belirlenmesine hangi hallerde başvurulacağını sıralar; örneğin iki mahkemenin de görevsizlik ya da kesin yetkisizlik kararı verip bunların kesinleşmesi bu hallerdendir.
Resmi Metin
Yargı yeri belirlenmesini gerektiren sebepler
Madde 21- (1) Aşağıdaki hâllerde, davaya bakacak mahkemenin tayini için yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulur:
- a) Davaya bakmakla görevli ve yetkili mahkemenin davaya bakmasına herhangi bir engel çıkarsa.
- b) İki mahkeme arasında yargı çevrelerinin sınırlarının belirlenmesi konusunda bir tereddüt ortaya çıkarsa.
- c) İki mahkeme de görevsizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse.
- ç) Kesin yetki hâllerinde, iki mahkeme de yetkisizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, davaya bakacak mahkemenin saptanamadığı veya bu konuda belirsizlik doğduğu hallerde başvurulacak olan yargı yeri belirlenmesi yolunu düzenler. Tek fıkra halinde dört hali sayar: görevli ve yetkili mahkemenin davaya bakmasına bir engel çıkması, iki mahkeme arasında yargı çevrelerinin sınırları konusunda tereddüt doğması, iki mahkemenin de görevsizlik kararı verip bu kararların kanun yoluna başvurulmadan kesinleşmesi ve kesin yetki hallerinde iki mahkemenin de yetkisizlik kararı verip bu kararların yine kanun yoluna gidilmeksizin kesinleşmesidir.
Hükmün işleyişinde, son iki bentteki olumsuz görev ya da yetki uyuşmazlığının doğabilmesi, görevsizlik veya yetkisizlik kararlarının kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiş olmasına bağlanmıştır; kesin yetkiye ilişkin bent yalnızca yetkinin kesin olduğu durumları kapsar. İlk iki bent ise bakmaya engel bulunması veya yargı çevresi sınırlarındaki tereddüt gibi farklı sebeplere dayanır. Madde bu sebepleri sınırlı biçimde belirleyerek, davaya bakacak mahkemenin hangi durumlarda yargı yeri belirlenmesi yoluyla tayin edileceğinin çerçevesini çizer.
Gerekçe
1086 sayılı Kanunun 25. maddesinde düzenlenen, merci tayinine ilişkin hüküm, yeniden düzenlenmiştir. Bu kapsamda, daha önce hükümde merci tayini nedeni olarak belirtilip de fiilen işlerlik kazanamayan nedenler, hükümden çıkarılmış, ifade sadeleştirilmiş ve daha anlaşılır hale getirilmiştir.
Birinci fıkranın (a) bendinde, davaya bakmakla görevli veya yetkili mahkemenin, davaya bakmasına herhangi bir engel çıkması hali düzenlenmiştir. Burada, engelin fiili veya hukuki olması ayırımına gidilmemiş, genel olarak “herhangi bir engel” ifadesi yeterli görülmüştür.
(b) bendinde, iki mahkeme arasında yargı çevrelerinin sınırlarının belirlenmesi konusunda bir tereddüt ortaya çıkarsa, yine yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulacaktır. Bu başvuru için, dava açılmasını beklemeye gerek yoktur. Dava açılmadan yargı yeri belirlenirse, davanın gereksiz yere uzaması engellenmiş olur. (c) ve (ç) bentlerine göre, iki mahkemenin karşılıklı olarak görevsizlik kararı vermesi ve bu kararların kanun yoluna başvurmaksızın kesinleşmesi halinde; yine kesin yetki varsa, her iki mahkemenin yetkisizlik kararı vermesi ve bu kararların da kanun yoluna başvurmaksızın kesinleşmesi halinde, yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulacaktır.