Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 325 Resen yapılması gereken işlemlere ilişkin giderler
HMK 325, tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği işlerde hâkimin resen başvurduğu deliller için gereken giderler bir hafta içinde taraflarca ödenir; süresinde yatırılmazsa, ileride bunu ödemesi gereken taraftan alınmak üzere Hazineden ödenmesine hükmedilir.
Resmi Metin
Resen yapılması gereken işlemlere ilişkin giderler
Madde 325- (1) Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde, hâkim tarafından resen başvurulan deliller için gereken giderlerin, bir haftalık süre içinde taraflardan birisi veya belirtilecek oranda her ikisi tarafından ödenmesine karar verilir. Belirlenen süre içinde bu işlemlere ait giderleri karşılayacak miktarda avans yatırılmazsa, ileride bu gideri ödemesi gereken taraftan alınmak üzere Hazineden ödenmesine hükmedilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde, hâkimin kendiliğinden başvurduğu deliller için gereken giderlerin nasıl karşılanacağını düzenler. Tek fıkradan oluşan hüküm, bu tür işlerde delillerin re’sen toplanmasının yarattığı gider yükünü bir kurala bağlar; böylece tarafların tasarruf yetkisinin sınırlı olduğu yargılamalarda, ispat faaliyetinin gider yokluğu nedeniyle aksamaması amaçlanır. Burada giderin kaynağı tarafların talebi değil, bizzat mahkemenin re’sen başvurduğu delillerdir.
Usul bakımından mahkeme, bu giderlerin bir haftalık süre içinde taraflardan biri veya belirtilecek oranda her ikisi tarafından ödenmesine karar verir; gider yükünü kimin ve ne oranda taşıyacağını hâkim belirler. Belirlenen süre içinde bu işlemlere ait giderleri karşılayacak miktarda avans yatırılmazsa, yargılama durmaz: madde, söz konusu giderin ileride bunu ödemesi gereken taraftan alınmak üzere Hazineden ödenmesine hükmedilmesini öngörür. Böylece re’sen incelenmesi gereken deliller, avansın yatırılmaması hâlinde dahi toplanabilir; gerçek gider yükü ise yargılama sonunda esas itibarıyla bu gideri taşıması gereken tarafa yüklenir.
Gerekçe
Madde, 1086 sayılı Kanunun 415 inci maddesinin günümüz Türkçesine uyarlanmış şeklidir. Maddede tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri davalara ait yargılama giderleri düzenlenmiştir. Bu davalarda toplanacak deliller için gereken giderin yatırılmasıyla ilgili, süre bakımından işlemin hızlandırılmasını sağlayacak şekilde bir düzenleme yapılmıştır. Şöyle ki; mahkemenin, giderlerin yatırılması için taraflardan birisi veya belirteceği oranda ikisine yedi günlük kesin süre vermesi ve bu süre içinde ilgilisinin giderleri ödemesi öngörülmüştür. Şayet bu süre içinde giderler yatırılmaz ise mahkemenin ikinci bir süre verme imkanı olmayıp, masrafların ileride haksız çıkandan alınmak üzere Hazineden ödenmesine karar vermesi gerekecektir.
Re’sen yapılması gereken işlemlere örnek olarak; 3402 sayılı Kadastro Kanununun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrasındaki “Hakim re’sen lüzum gördüğü diğer delilleri toplayarak taşınmaz malın kimin adına tescil edileceğine karar vermekle yükümlüdür.” şeklindeki hüküm ile 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 146 ncı maddesinde yer alan Cumhuriyet savcısının mutlak butlan davası açması, 183 üncü maddedeki velayetle ilgili hakimin re’sen gerekli önlemleri alması, 284 üncü maddedeki soybağına ilişkin davalar, 346 ncı maddedeki çocuğun korunması için uygun tedbirlerin alınması, ayrıca söz konusu Kanunun 348 ve 349 uncu maddelerinde yer alan velayetin kaldırılmasıyla ilgili hükümler gösterilebilir.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 329 uncu maddesinde geçen “yedi günlük” ibaresi, sürelerin hesabında kolaylık sağlanması ve uygulamadan kaynaklanan sorunların giderilmesi amacıyla “bir haftalık” olarak değiştirilmiş ve madde teselsül nedeniyle 331 inci madde olarak kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.