HMK Madde 264 - Yalan yere veya menfaat temin ederek tanıklık edilmesi ve sonuçları

Bu madde, tanığın yargılama sırasında yalan söylediği veya menfaat temin ederek tanıklık ettiği yönünde ortaya çıkan durumun nasıl ele alınacağını düzenler. İlk fıkra, hâkimin tanıklık esnasında bu hususlarda yeterli delil veya emare elde etmesi hâlinde bir tutanak düzenlemesini ve bu tutanağı derhâl Cumhuriyet başsavcılığına göndermesini öngörür. İkinci fıkra ise hâkime, tanığın ve varsa suçta ortaklarının tutuklanmasına karar verebilme ve kovuşturma yapılmak üzere bunları Cumhuriyet başsavcılığına sevk etme imkânı tanır.

Düzenlemenin işleyişi bakımından harekete geçen merci, önündeki davayı gören hâkimdir; eylemin tespiti tanıklık aşamasında yapılır. Hâkim, yalan tanıklık veya menfaat karşılığı tanıklık konusunda yeterli delil ya da emareye ulaştığında tutanak düzenleyerek dosyayı Cumhuriyet başsavcılığına intikal ettirir; böylece konunun ceza takibatı yönü ayrı bir süreçte yürütülür. Tutuklama ve sevk yetkisi ise hâkime bağlı bir takdir olarak ifade edilmiş olup, suç ortakları varsa onları da kapsayabilir. Madde, hukuk yargılamasındaki tanıklık ile ortaya çıkan bu durumun adli makamlara aktarılmasını ve kovuşturmanın başsavcılık eliyle yürütülmesini güvence altına alan bir bağlantı kurar.