HMK Madde 248 - Kişisel nedenlerle tanıklıktan çekinme

Bu madde, kişisel nedenlerle tanıklıktan çekinebilecek kimseleri tek bir fıkra altında sayar. Buna göre tarafların yakın çevresinde yer alan belirli kişiler, mahkemede tanık olarak dinlenmeye çağrılsalar dahi tanıklık etmekten kaçınma imkânına sahiptir. Madde bu kişileri aile ve hısımlık bağı esas alınarak gruplandırır: taraflardan birinin nişanlısı; evlilik bağı ortadan kalkmış olsa bile eşi; kendisinin veya eşinin altsoy ya da üstsoyu; taraflardan biriyle arasında evlatlık bağı bulunanlar; üçüncü derece dâhil olmak üzere kan veya kayın hısımları ile koruyucu aile, onların çocukları ve koruma altına alınan çocuk. Kayın hısımlığında, bu hısımlığı doğuran evlilik bağı sona ermiş olsa dahi çekinme hakkı korunur.

Maddenin emredici değil ihtiyari nitelik taşıdığına dikkat etmek gerekir; metin “çekinebilirler” diyerek bu kişilere bir hak tanımakta, mutlak bir tanıklık yasağı getirmemektedir. Dolayısıyla sayılan yakınlık ilişkisi içindeki kişi dilerse tanıklıktan çekinebilir, dilerse tanıklık yapabilir. Çekinme hakkı kişiyle taraflar arasındaki belirli ilişkiden kaynaklandığından, bu ilişki dışında kalan kişiler bakımından maddedeki çekinme nedenleri uygulanmaz. Çekinmenin usulü, çekinme sebebinin bildirilmesi ve buna ilişkin karar gibi hususlar ise tanıklığa ilişkin diğer hükümler çerçevesinde değerlendirilir.