HMK Madde 195 - Başka yerden getirtilecek deliller

Bu madde, tarafların elinde bulunmayan ve mahkemece incelenmesine karar verilen delillerin nasıl elde edileceğini ve gerektiğinde nerede inceleneceğini tek bir fıkrada düzenler. Hüküm iki durumu birlikte ele alır: bir yandan tarafların kendi imkânıyla sunamadığı delillerin başka bir yerden getirtilmesi, diğer yandan mahkemeye getirtilmesi mümkün olmayan delillerin bulunduğu yerde değerlendirilmesi. Böylece delilin fiziki olarak duruşma salonuna ulaştırılamadığı hâllerde de toplanması ve incelenmesi sağlanmış olur.

İşleyiş bakımından, incelenmesine karar verilen delilin getirtilmesi için bu husus mahkemece ilgili resmî makam ve mercilerle üçüncü kişilere bildirilir; yani delilin elde edilmesi tarafın değil, mahkemenin yapacağı bildirime bağlanmıştır. Mahkemeye getirtilmesi mümkün olmayan deliller yönünden ise madde, bu delillerin bulunduğu yerde incelenebileceğini veya dinlenebileceğini öngörür. Hüküm, delilin türüne ve taşınabilirliğine göre toplama yöntemini esnek bırakmakta, getirtme ile bulunduğu yerde inceleme yollarından hangisine başvurulacağını somut durumun gereğine göre belirlemeye imkân tanımaktadır.