Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 302 İlamın alınması, kesinleşme kaydı ve harçlar
HMK 302, taraflar harcı ödenmemiş olsa bile ilamı her zaman alabilir, bakiye karar ve ilam harcının ödenmemesi tebliğe, takibe ve kanun yoluna engel olmaz; kesinleşme kaydı ilamın altına yazılır ve gerekli bildirimler ilk derece mahkemesince yapılır.
Resmi Metin
İlamın alınması, kesinleşme kaydı ve harçlar
Madde 302- (1) Taraflar, harcının ödenmiş olup olmamasına bakılmaksızın ilamı her zaman alabilirler.
(2) Bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması, hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konmasına ve kanun yollarına başvurulmasına engel teşkil etmez.
(3) 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu dâhil, diğer kanunların bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.
(4) Hükmün kesinleştiği, ilamın altına veya arkasına yazılıp, tarih ve mahkeme mührü konmak ve başkan veya hâkim tarafından imzalanmak suretiyle belirtilir.
(5) Kanun yollarından geçmek suretiyle kesinleşen kararların kesinleşme kaydı ile kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimler de ilk derece mahkemesince yapılır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Değişiklik Bilgisi
Bu maddenin metni aşağıdaki değişiklik ile güncel hâline gelmiştir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki sürüm yürürlükte olmadığından bu sayfada ayrıca verilmemiştir.
- Ek 7035 s.K. m.27
Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.
Avukat Yorumu
Bu madde, mahkeme ilamının taraflarca alınması, kesinleşme kaydının düşülmesi ve harçların bu işlemler üzerindeki etkisini düzenler. İlk üç fıkra harç boyutunu ele alır: taraflar, harcının ödenmiş olup olmamasına bakılmaksızın ilamı her zaman alabilir; bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması, hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konmasına ve kanun yollarına başvurulmasına engel teşkil etmez. Dördüncü fıkra hükmün kesinleştiğinin nasıl belirtileceğini, beşinci fıkra ise kanun yollarından geçerek kesinleşen kararlarda kesinleşme kaydı ile bildirim görevinin hangi mahkemeye ait olduğunu gösterir.
Maddenin işleyişinde harcın eksik kalması, ilamın elde edilmesi ve hukuki etki doğurması önündeki engelleri kaldırmaktadır; metin, 492 sayılı Harçlar Kanunu dâhil diğer kanunların bu maddeye aykırı hükümlerinin uygulanmayacağını açıkça belirtir. Hükmün kesinleştiği husus, ilamın altına veya arkasına yazılıp tarih ve mahkeme mührü konularak, başkan veya hâkim tarafından imzalanmak suretiyle belirtilir. Kanun yollarından geçmek suretiyle kesinleşen kararlarda hem kesinleşme kaydının düşülmesi hem de kararın yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin yapılması görevi, ilk derece mahkemesine bırakılmıştır.
Gerekçe
Bu gerekçe 6100 sayılı Kanunun ilk kabul metnine aittir; sayfadaki hüküm daha sonra düzenleme görmüştür.
Bu madde ile, taraflarca ilamın alınması ve kesinleşme şerhinin ne suretle verileceği hususları düzenlenmiştir. Buna göre, ilamı almak isteyen taraf, karar ve ilam harcının tamamını değil, hüküm sonucunda kendisine yüklenmiş olan kısmını ödemek durumundadır. Taraflardan birinin kendisine yüklenmemiş olan harcı ödemeye zorlanması doğru görülmemiştir. Bu düzenleme hakkaniyete uygun düşmektedir. Aslında karar ve ilam harcı süresinde ödenmediği takdirde kanuni yoldan tahsili her zaman mümkündür. Bu açıdan diğer tarafın, ödemekle yükümlü olduğu harcın tahsil edilmemiş olması, ilamın verilmesine engel oluşturmayacaktır. Son fıkra hükmü, kesinleşme şerhinin nasıl verileceği prosedürünü düzenlemektedir.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 306 ncı maddesinin görüşülmesi esnasında aşağıdaki gerekçelerle önerge verilmiştir.
“Devletin harç (vergi) alacağı ile ilam ve ilamda tecessüm eden bireysel hak, yapıları ve aidiyetleri itibarıyla birbirinden bağımsız ve farklıdır. Tarafların harcı ödeyememesi veya ödememesi, teşekkül eden ilamın temsil ettiği hakkı erteleten veya çıkmaza sokan bir neden olamaz. Devletin alacağını takip, ayrı bir prosedür ve hukuka tabidir. O prosedür içinde devlet, harç alacağını borçlusundan tahsil edecektir. Adalete erişim, adaleti yöneten gücün alacağı sebebiyle savsatılamaz. Düzenleme, bakiye ilam ve karar harçlarıyla sınırlıdır. Kanun yoluna başvuru halinde istinaf / temyiz harcının ödenmesi zorunluluğu açıktır. Bu konuda özel düzenleme içermeyen diğer usul kanunlarında Hukuk Usulü Kanununa atıf yapıldığı hallerde aynı hükmün o alanda da uygulanacağı tabiidir (Par. Ex. 5521 Sayılı Kanun m.15 ve diğer kanunlar). Hüküm adil yargılanma hakkı (Any. m.36, İHAS. m. 6, 1 nolu protokol m.1.) ve İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi içtihatları ile de hem ahenktir. (İHAM.26.06.2002 t, 25321 /02 – Ülger – Türkiye kararı)”
Önerge Komisyonumuzca kabul edilmiş, madde teselsül nedeniyle 308 inci madde olarak kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.