HMK Madde 124 Tarafta iradî değişiklik

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 14.06.2026

Özet 4 fıkra · ~1 dk okuma

HMK 124, bir davada taraf değişikliği kural olarak karşı tarafın açık rızasıyla mümkündür; ancak maddi hataya dayanan ya da kabul edilebilir bir yanılgıdan kaynaklanan değişiklik talebi, hakim tarafından rıza aranmaksızın kabul edilebilir.

Resmi Metin

Tarafta iradî değişiklik

Madde 124- (1) Bir davada taraf değişikliği, ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkündür.

(2) Bu konuda kanunlarda yer alan özel hükümler saklıdır.

(3) Ancak, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir.

(4) Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, görülmekte olan bir davada davacı ya da davalının değiştirilmesini, yani tarafta iradî değişikliği düzenler. Kural olarak böyle bir değişiklik ancak karşı tarafın açık rızasıyla mümkündür; kanunlarda yer alan özel hükümler ise saklı tutulmuştur. Buna karşılık hüküm, rıza şartının aranmadığı iki ayrık hâli de belirler: maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi ile dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesinin kabul edilebilir bir yanılgıya dayandığı durum.

Bu istisnai hâllerde değişiklik talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir; kabul edilebilir yanılgıya ilişkin hâlde hâkimin takdir yetkisi bulunur. Kabul edilebilir yanılgı sebebiyle değişiklik yapıldığında hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder. Talebin maddi hatadan kaynaklanıp kaynaklanmadığı, dürüstlük kuralına aykırı olup olmadığı ya da yanılgının kabul edilebilir nitelikte sayılıp sayılmayacağı, somut olayda mahkemece değerlendirilir.

Gerekçe

Maddeyle, davacının davalı tarafın açık rızası ile taraf değişikliği yapabileceği; yani görülmekte olan davanın davalısından bir başka kişiye davayı yöneltip, yeni davalıya karşı yürütmesi imkanı, maddi hukuk esasları çerçevesinde öngörülmüştür. Açık rızadan söz edilmek suretiyle, hakimin davalı tarafa taraf değişikliği konusunda, rızasının bulunup bulunmadığı hususunu açıkça sorması esası da düzenlenmiş olmaktadır.

İlgili Yargıtay Kararları - HMK m.124 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay HGK E. 2019/731 K. 2022/1317 Bozma

Borçlu aleyhine başlatılan takipte borçlunun takip tarihinden önce öldüğünün anlaşılması hâlinde, ölü kişi hakkında takip yapılması maddi hataya ve kabul edilebilir bir yanılgıya dayalı olup dürüstlük kuralına da aykırı olmadığından, alacaklı taraf değişikliği yapmak suretiyle bu yanlışlığı düzeltebilir ve takip mirasçılara yöneltilebilir (HMK m.124).

Detaylı özeti gör

Karar, borçlu aleyhine başlatılan icra takibinde borçlunun takip tarihinden önce öldüğünün anlaşılması hâlinde, ölü kişi hakkında takip yapılmasının maddi hataya ve kabul edilebilir bir yanılgıya dayalı olması ve dürüstlük kuralına aykırı bulunmaması koşuluyla, alacaklının HMK'nın 124. maddesinin 3. fıkrası uyarınca taraf değişikliği yaparak yanlışlığı düzeltebileceğini ve takibin mirasçılara yöneltilebileceğini ortaya koymaktadır. Somut olayda, alacaklı vekili tarafından muris aleyhine 06.10.2016 tarihinde genel haciz yolu ile ilamsız takip başlatıldığı, oysa borçlunun takipten önce 03.02.2015 tarihinde vefat ettiği, alacaklının durumu haricen öğrenince yetki belgesi alıp mirasçılık belgesi çıkararak 11.10.2016 tarihinde mirasçılar hakkında takip talebinde bulunduğu ve mirasçılara 03.11.2016 tarihinde ödeme emri tebliğ edildiği belirlenmiştir. Mirasçıların, icra takibinden önce 01.12.2015 tarihinde mirası reddettiklerini ileri sürerek takibin iptalini istemeleri üzerine Bölge Adliye Mahkemesi başvuruyu İİK'nın 16. maddesi kapsamında süresiz şikâyet sayıp takibi iptal etmiş, Özel Daire ise başvurunun borca itiraz niteliğinde olduğu gerekçesiyle kararı bozmuştur. Hukuk Genel Kurulu, ölü kişi hakkında takip yapılmasının HMK m.124 uyarınca taraf değişikliği ile düzeltilebilir bir maddi hata olduğunu, İİK m.53 ve TMK m.606'daki sürelerin takipten önce geçmiş bulunması nedeniyle İİK m.16 şikâyetinin uygulanamayacağını, borca itiraz niteliğindeki başvurunun ise İİK m.62/1 uyarınca icra müdürlüğüne yapılması gerektiğini belirterek direnme kararının bozulmasına oy çokluğuyla karar vermiştir.

Kararı incele →

Yargıtay HGK E. 2012/262 K. 2012/403 Direnme Bozuldu

Verilecek karar, davada taraf olarak yer almayan diğer paydaşların haklarını da etkileyecekse, mahkemece öncelikle HMK m.124/4 hükmü gözetilerek bu paydaşların davaya taraf olarak katılmaları sağlanmalı ve işin esası bundan sonra karara bağlanmalıdır (HMK m.124).

Detaylı özeti gör

Somut olayda dava, paylı mülkiyete konu taşınmazda davacının, davalılar (Recai ve diğerleri) tarafından 595 ile 596 parsel sınırına çekilen duvar ve tel örgüye yönelik elatmanın önlenmesi ve kal (yıkım) istemine ilişkindir. Niksar Sulh Hukuk Mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş, bozma üzerine önceki kararda direnmiştir. Ne var ki, çekişmeli duvar ve tel örgülerin üzerinde bulunduğu 595 parsel sayılı taşınmazın tapu (çap) kaydından, davacı ve davalılar yanında davada yer almayan başka kişilerin de hisselerinin bulunduğu, bu diğer hissedarların davada taraf olmadıkları anlaşılmaktadır. Davacının istemleri arasında yıkım da bulunduğundan, verilecek kararın davada taraf olmayan diğer paydaşların haklarını da etkileyeceği duraksamasızdır. Bu nedenle mahkemece öncelikle 6100 sayılı HMK'nun 124/4 maddesi hükmü gözetilerek 595 parsel sayılı taşınmazın diğer paydaşlarının da davaya taraf olarak katılmaları sağlanmalı, ardından işin esası karara bağlanmalıdır. Yerel mahkemenin bu yön gözetilmeden direnmesi usul ve yasaya aykırı görülerek direnme kararı değişik gerekçeyle bozulmuştur.

Kararı incele →

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

HMK Madde 124 - Tarafta iradî değişiklik

→ İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!