Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 324 Delil ikamesi için avans
HMK 324, taraflardan her biri ikamesini istediği delil için belirlenen avansı kesin süre içinde yatırmak zorundadır; yatırmazsa diğer taraf yatırabilir, yoksa o delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır, resen araştırma gereken davalar saklıdır.
Resmi Metin
Delil ikamesi için avans
Madde 324- (1) Taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır. Taraflar birlikte aynı delilin ikamesini talep etmişlerse, gereken gideri yarı yarıya avans olarak öderler.
(2) Taraflardan birisi avans yükümlülüğünü yerine getirmezse, diğer taraf bu avansı yatırabilir. Aksi hâlde talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır.
(3) Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler hakkındaki hükümler saklıdır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, ikamesi talep edilen delillerin masrafının nasıl karşılanacağını ve avansın yatırılmamasının sonucunu düzenler. Buna göre taraflardan her biri, ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı yatırmak zorundadır; aynı delili tarafların birlikte talep etmesi hâlinde gerekli gider yarı yarıya ödenir. Maddenin ikinci fıkrası avansın yatırılmamasının yaptırımını gösterir: yükümlülüğünü yerine getirmeyen tarafın yerine diğer taraf bu avansı yatırabilir, aksi hâlde o delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır. Son fıkra ise tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlere ilişkin hükümleri saklı tutar.
Usul bakımından avansın, mahkemenin verdiği kesin süre içinde yatırılması gerekir. Avansın belirlenmesi mahkemeye ait olup, süre kesin olduğundan zamanında yatırmayan tarafın yerine diğer tarafın da avansı tamamlamaması delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılması sonucunu doğurur. Buna karşılık tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği, yani kanunen resen araştırma gerektiren dava ve işlerde bu sonuç doğmaz; bu hâllere ilişkin hükümler maddenin son fıkrasıyla ayrıca saklı tutulmuştur.
Gerekçe
“Harç ve avans ödenmesi” başlıklı 125 inci maddede davacının dava masraflarının karşılığı olarak avans ödemesi öngörülmüştür. Bu avans, davacının delillerinin toplanması için yapılması gereken harcamaları da kapsar. Bu maddede ise daha çok davalının delillerinin toplanması için ödemesi gereken avans düzenlenmiştir. Öte yandan davacının avansı yönünden “Dava şartları” başlıklı 119 uncu maddede hüküm getirilmiştir. Davacının avansı yatırmış olması dava şartlarındandır. Şu halde davacı avansının yargılamanın devamı sırasında yetersiz kalması halinde, uygulanacak hüküm, bu maddeden ziyade 125 inci madde hükmüdür.
Madde, esas itibarıyla 1086 sayılı Kanunun 414 üncü maddesinin günümüz Türkçesine uyarlanmış şeklidir. 1086 sayılı Kanunun 414 üncü maddesi hükmüne göre hakimin, gösterdiği herhangi bir delil için ilk duruşma gününe kadar masraf yatırması yönünde ilgili tarafa süre verebilmesi, bu sürenin sonuna kadar masrafın yatırılmaması durumunda ise ikinci kez süre vermesi mümkündür. İkinci süre, 1086 sayılı Kanunun 163 üncü maddesi uyarınca kesindir. Kanundaki bu hükümler dolayısıyla, ilgili tarafın dosyayı yeterince takip etmemesi veya yargılamayı uzatma niyetinde olması gibi sebeplerle, davada başkaca işlem yapılmaksızın yargılama en az bir oturum ertelenmektedir. Yapılan yeni düzenlemeye göre, “Kesin süre” kenar başlıklı 100 üncü madde uyarınca hakimin genel olarak ikinci kez süre verebilme imkanı var ise de bu maddede bu hususun istisnası düzenlenmiştir. Yani, sunulan delilin getirtilmesi amacıyla masraf yatırılması için, mahkemece ilgili tarafa verilecek süre kesindir. Bu hüküm gereğince, taraflardan birinin mahkemeye sunacağı delille ilgili masrafı, verilen kesin süre içinde yatırmaması durumunda diğer tarafın bu masrafı yatırması mümkündür. Aksi takdirde verilen süre içinde masrafı yatırmayan taraf delilden vazgeçmiş sayılacak ve kesin sürenin istisnasının bulunmamasından dolayı yargılamanın bir oturum ertelenmesi engellenmiş olacaktır.
Maddenin son fıkrasıyla “Re’sen yapılması gereken işlemlere ilişkin giderler” kenar başlıklı 329 uncu maddeye atıf yapılmıştır.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 328 inci maddesi, teselsül nedeniyle 330 uncu madde olarak aynen kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.