HMK Madde 165 - Bekletici sorun

Resmi Metin

Bekletici sorun

Madde 165- (1) Bir davada hüküm verilebilmesi, başka bir davaya, idari makamın tespitine yahut dava konusuyla ilgili bir hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığına kısmen veya tamamen bağlı ise mahkemece o davanın sonuçlanmasına veya idari makamın kararına kadar yargılama bekletilebilir.

(2) Bir davanın incelenmesi ve sonuçlandırılması başka bir davanın veya idari makamın çözümüne bağlı ise mahkeme, ilgili tarafa görevli mahkemeye veya idari makama başvurması için uygun bir süre verir. Bu süre içinde görevli mahkemeye veya idari makama başvurulmadığı takdirde, ilgili taraf bu husustaki iddiasından vazgeçmiş sayılarak esas dava hakkında karar verilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, bir davada hüküm verilebilmesinin başka bir davaya, idari makamın tespitine yahut dava konusuyla ilgili bir hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığına kısmen veya tamamen bağlı olduğu durumları, yani bekletici sorunu düzenler. İlk fıkra, böyle bir bağlılık varsa mahkemenin o davanın sonuçlanmasına veya idari makamın kararına kadar yargılamayı bekletebileceğini öngörür; buradaki yetki takdiridir. İkinci fıkra ise davanın incelenip sonuçlandırılması başka bir davanın veya idari makamın çözümüne bağlı olduğunda mahkemenin izleyeceği usulü kurar.

Bu ikinci fıkraya göre mahkeme, ilgili tarafa görevli mahkemeye veya idari makama başvurması için uygun bir süre verir. Sürenin uzunluğunu somut olaya göre mahkeme belirler; metin sabit bir süre öngörmez. Bu süre içinde görevli mahkemeye veya idari makama başvurulmadığı takdirde ilgili taraf, bu husustaki iddiasından vazgeçmiş sayılır ve esas dava hakkında karar verilir. Böylece bekletici sorun, yargılamayı süresiz askıya almak yerine, taraftan kaynaklanan ihmalin esas davanın sonuçlanmasını engellemesini önleyecek biçimde işletilmiş olur.

Gerekçe

Bir davanın görülmesi sırasında ortaya çıkan ve bu davanın incelenebilmesi veya sonuçlandırılabilmesi için, mahkemenin görevi dışında kalması sebebiyle, görevli yargılama makamınca çözümlenmesine kadar beklenilmesi gereken sorunlara, bekletici sorun denir. 1086 sayılı Kanunda bekletici soruna ilişkin bir hüküm yer almamakta iken, bu maddede iki tür bekletici sorun düzenlenmiştir.

Birinci hal, bir davada hüküm verilebilmesi, başka bir davaya veya idari makamın tespitine yahut dava konusuyla ilgili bir hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığına kısmen veya tamamen bağlı ise mahkeme görülmekte olan davanın sonuçlanmasına ya da idari makamın kararına kadar yargılamayı bekletir. Burada beklenen sorun, bir mahkemede açılmış ve görülmekte olan bir dava ya da idari makamın kararıdır.

İkinci hal ise yine bir davanın incelenmesi ve sonuçlandırılması başka bir davanın veya makamın çözümüne bağlı, fakat o dava henüz açılmamış ya da idari makama başvurulmamış ise hakim ilgili tarafa, dava açması ya da idari makama başvurması için süre verecektir. Bu süre içinde başvurulmazsa, tarafın bu husustaki iddiasından vazgeçtiği varsayılarak esas hakkında bir karar verilecektir. Buna karşılık süresi içinde dava açılır ya da idari makama başvurulursa, bu davanın sonuçlanmasına ya da idari makamın kararına kadar asıl dava ertelenecektir.

Ancak her iki halde de bekletici soruna karar veren mahkemenin, zaman zaman duruşma yaparak diğer davanın veya idari makamın kararının akıbetini araştırması, zaman kaybını önlemek bakımından önemlidir.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

Tasarının 160, 161, 162, 163, 164, 165, 166, 167, 168, 169, 170, 171, 172 ve 173 üncü maddeleri teselsül nedeniyle 162, 163, 164, 165, 166, 167, 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174 ve 175 inci maddeler olarak aynen kabul edilmiştir.

TBMM GENEL KURULU

TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları - HMK m.165 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay HGK E. 2013/1683 K. 2015/1447 27.05.2015 Bozma

Bir davada hüküm verilmesi, başka bir davada görülmekte olan ve sonucu bu davayı doğrudan etkileyecek bir hukuki ilişkinin varlığına bağlı ise, mahkeme bu iki davayı birleştirmek yerine, diğer davanın sonuçlanmasını kendi baktığı dava için bekletici sorun yapmalı ve varılacak sonuca göre karar vermelidir (HMK m.165).

Detaylı özeti gör

Karar, HMK'nın 165. maddesi uyarınca bir davada hüküm verilmesinin, sonucu o davayı doğrudan etkileyecek başka bir davanın çözümüne bağlı olması halinde, mahkemenin iki davayı birleştirmek yerine diğer davanın sonucunu bekletici mesele yapması gerektiğine ilişkindir. Somut olayda, Tunceli Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2011/210 sayılı dosyasında ihale ile 901 ada 1 parseldeki payı iktisap eden davacı M.. G.. tarafından elatmanın önlenmesi ve ecrimisil davası açılmış; aynı taşınmaza ilişkin 2011/314 sayılı dosyada ise D.. Petrol Limited Şirketi tarafından kiracılığın tespiti ve muarazanın giderilmesi davası açılmıştır. Mahkeme her iki davayı birleştirerek elatmanın önlenmesi ve ecrimisil istemini kabul, kiracılığın tespiti istemini ise reddetmiştir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu, kiracılığın tespiti davası sonucunun elatmanın önlenmesi ve ecrimisil davasının sonucuna doğrudan etkili olduğunu, bu nedenle davaların birleştirilmesi değil, 2011/210 sayılı dosyanın tefrik edilerek kiracılığın tespiti davasının bekletici mesele yapılması ve varılacak sonuca göre karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Yerel mahkemenin direnme kararı bu yönüyle usul ve yasaya aykırı bulunarak oyçokluğuyla BOZULMASINA karar verilmiştir.

Kararı incele →

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

HMK Madde 165 Bekletici sorun