Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 116 İlk itirazlar: Konusu
HMK 116, davalının ileri sürebileceği ilk itirazlar yalnızca iki tanedir: kesin yetkinin bulunmadığı hallerde yetki itirazı ile uyuşmazlığın mahkeme yerine tahkim yoluyla çözülmesi gerektiği itirazı.
Resmi Metin
Konusu
Madde 116- (1) İlk itirazlar aşağıdakilerden ibarettir:
- a) Kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazı.
- b) Uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiği itirazı.
- c)
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Değişiklik Bilgisi
Bu maddenin metni aşağıdaki değişiklik ile güncel hâline gelmiştir. Madde yürürlüktedir; önceki ilgili metin aşağıda gösterilmiştir.
- Mülga 7251 s.K. m.8
Mülga edilen önceki fıkra metni - yürürlükte değildir: c) İş bölümü itirazı.
Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.
Avukat Yorumu
Bu madde, davalının ileri sürebileceği ilk itirazları sınırlı sayıda belirleyerek bunların kapsamını çizer. Maddeye göre ilk itirazlar yalnızca iki tanedir: kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde ileri sürülebilecek yetki itirazı ile uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiği itirazı. Hükmün üçüncü bendi 22/7/2020 tarihli 7251 sayılı Kanunun 8. maddesiyle mülga kılınmış olup, bu bentte yer alan itiraz artık ilk itirazlar arasında sayılmamaktadır.
İlk itirazların maddede tek tek ve sınırlı biçimde sayılması, bunların niteliğini gösterir; metin “ibarettir” diyerek bu listenin kapalı olduğunu, sayılanlar dışında bir hususun ilk itiraz olarak değerlendirilemeyeceğini ortaya koyar. Yetki itirazının ilk itiraz olarak ileri sürülebilmesi, ilgili davada kesin yetki kuralının bulunmamasına bağlanmıştır; kesin yetkinin söz konusu olduğu hâller bu kapsamın dışındadır. Tahkim itirazı ise uyuşmazlığın mahkeme yerine tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiği yönündeki itirazı ifade eder. Bu maddenin yalnızca ilk itirazların konusunu belirlediği, ileri sürülme usulü ve incelenmesinin Kanunun diğer hükümlerinde düzenlendiği göz önünde tutulmalıdır.
Gerekçe
Bu gerekçe 6100 sayılı Kanunun ilk kabul metnine aittir; sayfadaki hüküm daha sonra düzenleme görmüştür.
1086 sayılı Kanunun 187. maddesinde yer alan ilk itirazlar, bu maddede üç bent halinde düzenlenmiştir. 187. maddede sekiz bent halinde yer alan ilk itirazlardan bir kısmı dava şartı haline getirilmiş, özellikle adli yargıda görülen hukuk davalarında, gereksiz ve zaman alıcı formalitelerin, kötü niyetli kişilere davaları sürüncemede bırakma fırsatını verdiği ve başka işe yaramadığı hususundaki yaygın kanaat dikkate alınarak, bazı ilk itiraz sebeplerinin kaldırılması suretiyle çabukluk ve güvenliğin sağlanması amaçlanmıştır. Böylece ilk itirazlar; kesin yetki kuralının bulunmadığı hallerde yetki itirazı, tahkim itirazı ve asliye ticaret mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki iş bölümü itirazı şeklinde üç bent halinde düzenlenmiştir.