HMK Madde 148 - Mahkemenin çalışma zamanı

Bu madde, mahkemelerin çalışma zamanını düzenler ve tek fıkrada hem kuralı hem istisnasını birlikte ortaya koyar. Asıl kural, mahkemelerin resmî çalışma gün ve saatlerinde görev yapmasıdır; yargılama işlemlerinin bu zaman dilimi içinde yürütülmesi esas alınır. Buna karşılık hüküm, belirli durumlar için bu zaman sınırlamasından ayrılmaya da olanak tanır. Zorunluluk bulunması ya da gecikmesinde zarar doğacak hâllerde, keşif, delillerin tespiti ve günlük duruşma listesinde yazılı işler gibi işlemlerin resmî tatil günlerinde veya çalışma saatleri dışında yapılmasına karar verilebilir.

Usul yönünden bu istisna, kendiliğinden işleyen bir kural değil, mahkemenin karar vermesine bağlı bir imkândır; metin “yapılmasına karar verilebilir” diyerek bunu hâkimin değerlendirmesine bırakır. İstisnanın uygulanabilmesi için ya bir zorunluluğun ya da gecikmesinde zarar bulunan bir durumun varlığı aranır. Maddede sayılan keşif, delil tespiti ve günlük duruşma listesindeki işler “gibi” denilerek örnekleyici biçimde verilmiş, böylece benzer nitelikteki acele işlemler de bu kapsamda mütalaa edilebilir. Bu düzenleme, çalışma saatleri ilkesini korurken delil kaybı veya hak kaybı riskinin önüne geçilmesini sağlayan esnek bir mekanizma getirir.