Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 153 Kayıt ve yayın yasağı
HMK 153, duruşma sırasında fotoğraf çekilemez, ses ve görüntü kaydı yapılamaz; mahkemece alınan kayıtlar ile kişilik haklarını ilgilendiren belgeler ilgililerin açık izni olmadıkça yayımlanamaz, aksine davranan kişi hakkında ceza hükümleri de uygulanır.
Resmi Metin
Kayıt ve yayın yasağı
Madde 153- (1) Duruşma sırasında fotoğraf çekilemez ve hiçbir şekilde ses ve görüntü kaydı yapılamaz. Ancak, dava dosyasında saklı kalmak kaydıyla, yargılamanın zorunlu kıldığı hâllerde, mahkemece çekim yapılabilir ve kayıt alınabilir. Bu şekilde yapılan çekim ve kayıtlar ile kişilik haklarını ilgilendiren konuları içeren dava dosyası içindeki her türlü belge ve tutanak, mahkemenin ve ilgili kişilerin açık izni olmadıkça hiçbir yerde yayımlanamaz.
(2) Duruşma sırasında bu yasağa aykırı davranan kişi hakkında 151 inci madde hükmü uygulanır.
(3) Kayıt ve yayın yasağına aykırı davranan kişi hakkında, ayrıca Türk Ceza Kanununun 286 ncı maddesi hükümleri uygulanır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, duruşma sırasında görüntü ve ses kaydı ile kayıt edilen içeriğin yayımlanmasına ilişkin yasakları düzenler ve üç fıkradan oluşur. Birinci fıkra, duruşma sırasında fotoğraf çekilmesini ve hiçbir şekilde ses ile görüntü kaydı yapılmasını yasaklar; ancak yargılamanın zorunlu kıldığı hâllerde, dava dosyasında saklı kalmak kaydıyla mahkemece çekim yapılmasına ve kayıt alınmasına izin verir. Aynı fıkra, bu çekim ve kayıtlar ile kişilik haklarını ilgilendiren konuları içeren dosya içindeki her türlü belge ve tutanağın, mahkemenin ve ilgili kişilerin açık izni olmadıkça hiçbir yerde yayımlanamayacağını öngörür. İkinci ve üçüncü fıkralar ise yasağa aykırı davranışlara bağlanan sonuçları gösterir.
Düzenleme, duruşmanın aleniyeti ile kişilik haklarının korunması arasındaki dengeyi kurmaya yöneliktir; kayıt alma kuralı yasak, mahkemece çekim ise istisnadır. Maddenin ikinci fıkrası, duruşma sırasında bu yasağa aykırı davranan kişi hakkında 151 inci madde hükmünün uygulanacağını belirterek hâkimin düzeni sağlama yetkisine yollama yapar. Üçüncü fıkra ise kayıt ve yayın yasağına aykırı davranan kişi hakkında, bunlardan ayrı olarak Türk Ceza Kanununun 286 ncı maddesi hükümlerinin uygulanacağını düzenleyerek aykırılığın cezai boyutuna işaret eder. Böylece ihlal, hem duruşma düzenine ilişkin tedbirleri hem de ceza sorumluluğunu birlikte gündeme getirir.
Gerekçe
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 156 ncı maddesinden sonra gelmek üzere madde ihdas edilmesi için aşağıdaki gerekçelerle önerge verilmiştir.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında “Herkes görüşlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, … haber veya fikir almak ve vermek özgürlüğünü de içerir… bu özgürlükler, demokratik bir toplumda, zorunlu tedbirler niteliğinde olarak… yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması için yasayla… sınırlamalara ve yaptırımlara bağlanabilir.” biçiminde ifade edilen kural uyarınca ve birçok batı ülkeleri kanunlarında olduğu gibi, madde ile, yargılamanın selametini sağlamak, tarafları teşhir etmemek ve özellikle hakim ve tanıkları etki altında bırakma girişimlerinin önüne geçmek istenmiştir. Yargı bağımsızlığı, fertlerin adil yargılanma ve kişilik hakları ile basın özgürlüğü ve haber alma hakkı arasında bir denge kurulmuş, duruşmada ses ve görüntü kaydı yasaklanmış; basın özgürlüğü ve haber alma hakkı, özüne dokunulmamak kaydıyla sınırlandırılmıştır. Hemen şu ifade edilmelidir ki; gizli oturumlar dışında, basın mensupları, diğer kişiler gibi, mahkeme salonuna girebilirler ve haber alıp hadiseyi yansıtabilirler.
Davanın taraflarına ve üçüncü kişilere karşı konan bu kayıt yasağı, mutlak olup, ancak yargılamanın zorunlu kıldığı hallerde, mahkemece dosyaya konmak üzere kayıt yapılabilir. Mahkemenin yaptığı kayıtlarla, kişilik haklarını ilgilendiren belgeler, ilgililerin ve hakimin birlikte izni ile yayımlanabilecektir. Bununla kişilik haklarındaki gizliliğin ve kamu düzeninin korunması amaçlanmıştır. Duruşmalar sırasında bu kuralın ihlali “Duruşma düzeni” başlıklı 156 ncı maddedeki müeyyideyi icap ettirdiği gibi; ayrıca mahkemenin izni alınmadan kayıt veya çekim yapılması hali ve duruşmalar dışında kuralın ihlali ile yasağa rağmen yapılan çekimle elde edilen bilgi ve belgelerin yayımının Türk Ceza Kanunu tarafından müeyyidelendirildiğinin açıklanmasında yarar umulmuştur.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 157 nci maddesinin ikinci fıkrasında, Tasarının 156 ncı maddesine yapılan atıf, teselsül nedeniyle 157 nci madde olarak değiştirilmiş ve madde teselsül nedeniyle 159 uncu madde olarak kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.