Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 336 Adli yardım talebi
HMK 336, adli yardım, işin karara bağlanacağı mahkemeden, icra takiplerinde icra mahkemesinden, kanun yolunda ise bölge adliye mahkemesi veya Yargıtaydan istenir; talep eden, iddiasının özeti, delilleri ve giderleri karşılayamadığını gösteren mali belgeleri sunmak zorundadır.
Resmi Metin
Adli yardım talebi
Madde 336- (1) Adli yardım, asıl talep veya işin karara bağlanacağı mahkemeden; icra ve iflas takiplerinde ise takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesinden istenir.
(2) Talepte bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır.
(3) Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır.
(4) Adli yardım talebine ilişkin evrak, her türlü harç ve vergiden muaftır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, adli yardım talebinin hangi mercie yapılacağını ve talep ederken yerine getirilmesi gereken yükümlülükleri düzenler. Birinci fıkraya göre talep, asıl talep veya işin karara bağlanacağı mahkemeden; icra ve iflas takiplerinde ise takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesinden istenir. Üçüncü fıkra, kanun yollarına başvuru sırasındaki adli yardım talebini bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yöneltir. İkinci fıkra, talepte bulunanın iddiasının özetini, dayandığı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali belgeleri sunmasını zorunlu kılar. Dördüncü fıkra ise bu talebe ilişkin evrakı her türlü harç ve vergiden muaf tutar.
Madde, böylece adli yardımın hangi aşamada nereden isteneceğini yargılamanın evresine göre ayırmaktadır: dava ve takip aşamasında uyuşmazlığı karara bağlayacak mahkeme veya icra mahkemesi, kanun yolu aşamasında ise üst derece mahkemesi yetkilidir. İkinci fıkradaki sunma yükümlülüğü, hem iddianın esasına hem de talep edenin mali yetersizliğine ilişkin olup talebin incelenebilmesinin dayanağını oluşturur. Evrakın harç ve vergiden muaf tutulması, giderleri karşılayamayan kişinin talebini yaparken yeni bir mali yükle karşılaşmasını önlemeye yöneliktir.
Gerekçe
Adli yardım kararı mutlaka mahkemece verilmelidir. Davalarda, çekişmesiz yargı işlerinde ve geçici hukuki korumalarda, görevli ve yetkili mahkeme, asıl dava veya işin karara bağlanacağı mahkemedir. İcra ve iflas takiplerinde ise takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesi görevli kılınmıştır. Birinci fıkradaki düzenleme ile sadece icra takiplerinde değil, iflas takiplerinde de adli yardımdan yararlanılabileceği hususu açıklığa kavuşturulmuştur. Ancak iflas kararından sonra, müflisin adli yardım talebinde bulunması mümkün değildir.
İkinci fıkrada, adli yardım talebinde bulunan kişilerin, haklılık koşulunu ispata yarayacak biçimde, asıl dava veya işle ilgili özet bir bilgi ile birlikte dayanacağı delillerin neler olduğunu ve yoksulluk koşulunun varlığını ispata yarayacak, mali durumuna ilişkin belgeleri de talebiyle birlikte mahkemeye sunması gereği vurgulanmıştır. 1086 sayılı Kanunda yer alan ve günümüzde yeterli bir ispat aracı olma özelliğini yitirmiş olan, belediye veya ihtiyar heyetlerince verilecek fakirlik şahadetnamesinin sunulması zorunluluğu kaldırılmıştır. Mali durumun ispatı bakımından hakimde kanaat uyandırmaya elverişli her tür belge delil olarak kullanılabilir.
Üçüncü fıkrada, daha önce doktrinde tartışmaya sebep olan ve Yargıtay uygulamasında kabul edilmeyen, kanun yollarında adli yardımdan yararlanabilme imkanı açıkça kabul edilmiştir. İstinaf ve temyiz harçlarının hiç de azımsanamayacak meblağlara ulaşabilmesi mümkün olduğundan ve kanun yollarındaki yargılamanın da asıl dava veya işin doğal bir uzantısı olması sebebiyle, bu aşamalarda adli yardımın kabul edilmesi, hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkının gerçekleştirilebilmesi bakımından önem taşımaktadır.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 335, 336, 337, 338, 339 ve 340 ıncı maddeleri teselsül nedeniyle 337, 338, 339, 340, 341 ve 342 nci maddeler olarak aynen kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.