HMK Madde 337 - Adli yardım talebinin incelenmesi

Resmi Metin

Adli yardım talebinin incelenmesi

Madde 337- (1) Mahkeme, adli yardım talebi hakkında duruşma yapmaksızın karar verebilir. Ancak, talep hâlinde inceleme duruşmalı olarak yapılır. Adli yardım taleplerinin reddine ilişkin mahkeme kararlarında sunulan bilgi ve belgelerin kabul edilmeme sebebi açıkça belirtilir.

Ek hüküm: 11 Nisan 2013 · 6459 s.K. m.23

(2) Adli yardım talebinin reddine ilişkin kararlara karşı, tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe vermek suretiyle itiraz edilebilir. Kararına itiraz edilen mahkeme, itirazı incelemesi için dosyayı o yerde adli yardım talebi yapılan hukuk mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye, o yerde adli yardım talebi yapılan hukuk mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde ise aynı işlere bakmakla görevli en yakın mahkemeye gönderir. İtiraz incelemesi neticesinde verilen karar kesindir. Adli yardım talebi reddedilirse, ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi bir azalmaya dayanılarak tekrar talepte bulunulabilir.

Değişiklik: 11 Nisan 2013 · 6459 s.K. m.23

(3) Adli yardım, daha önce yapılan yargılama giderlerini kapsamaz.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Norm Durumu ve Değişiklikler

Bu madde yürürlüktedir; aşağıdaki değişiklik(ler) sonradan kanunla yapılmıştır:

Kanunla değişiklik 2. fıkra (süre ibaresi) 1 Haziran 2024 7499 s.K. m.37 · RG 12/3/2024, S.32487 İkinci fıkrada yer alan "bir hafta" ibaresi, 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunun 37 nci maddesiyle "iki hafta" şeklinde değiştirilmiş ve değişiklik 1 Haziran 2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. İbare değişikliği olduğu için madde metninde ayrı bir parantez bulunmaz; değişiklik resmî metnin dipnotunda gösterilir.
Değişiklikten önceki metin - yürürlükte değildir: (2) Adli yardım talebinin reddine ilişkin kararlara karşı, tebliğinden itibaren bir hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe vermek suretiyle itiraz edilebilir. Kararına itiraz edilen mahkeme, itirazı incelemesi için dosyayı o yerde adli yardım talebi yapılan hukuk mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye, o yerde adli yardım talebi yapılan hukuk mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde ise aynı işlere bakmakla görevli en yakın mahkemeye gönderir. İtiraz incelemesi neticesinde verilen karar kesindir. Adli yardım talebi reddedilirse, ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi bir azalmaya dayanılarak tekrar talepte bulunulabilir.
Kanunla değişiklik 2. fıkra 30 Nisan 2013 6459 s.K. m.23 · RG: 30.4.2013, Sayı 28633

Önceki metni göster

Değişiklikten önceki metin - yürürlükte değildir: Adli yardım talebinin kabul veya reddine ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz. Ancak, adli yardım talebi reddedilirse, sonradan gerçekleşen bir sebebe dayanılarak tekrar talepte bulunulabilir.

Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Avukat Yorumu

Hüküm, adli yardım talebinin mahkemece nasıl inceleneceğini ve sonuçlandırılacağını düzenler. Birinci fıkraya göre mahkeme, talep hakkında duruşma yapmaksızın karar verebilir; ancak talep hâlinde inceleme duruşmalı olarak yapılır ve taleplerin reddine ilişkin kararlarda sunulan bilgi ve belgelerin kabul edilmeme sebebi açıkça belirtilir. İkinci fıkra, ret kararlarına karşı kanun yolunu ve bunun usulünü göstererek itirazın süresini, mercisini ve sonucunu belirler; ayrıca ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi bir azalmaya dayanılarak tekrar talepte bulunulabileceğini öngörür. Üçüncü fıkra ise adli yardımın kapsamını sınırlandırarak, bu yardımın daha önce yapılan yargılama giderlerini kapsamayacağını hükme bağlar.

Usul mekaniği bakımından, ret kararına karşı itiraz, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ve kararı veren mahkemeye dilekçe verilmesi suretiyle işletilir. İtirazı, kararına itiraz edilen mahkeme inceleme yapmaz; dosya, o yerde birden fazla daire bulunması hâlinde numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire bakımından birinci daireye, tek daire bulunması hâlinde ise aynı işlere bakmakla görevli en yakın mahkemeye gönderilir. Metne göre itiraz incelemesi neticesinde verilen karar kesin olup, bu aşamada başkaca bir kanun yolu öngörülmemiştir. Hükmün ortaya koyduğu inceleme rejimi, talebin duruşmasız da karara bağlanabilmesi ile tarafın duruşma isteme imkânını birlikte gözeterek, ret hâlinde gerekçe gösterme ve denetim güvencelerini bir arada düzenleyen bir yapı kurar.

Gerekçe

Bu gerekçe 6100 sayılı Kanunun ilk kabul metnine aittir; sayfadaki hüküm daha sonra düzenleme görmüştür.

Maddenin birinci fıkrasında, mahkemenin, adli yardım talebi hakkında duruşma yapmadan yahut asıl dava veya takipteki karşı tarafı dinleyerek de karar verebileceği hususu hüküm altına alınmıştır.

İkinci fıkra ile adli yardım talebi hakkında mahkemelerce verilen kararlara karşı kanun yollarına başvurulamayacağı düzenlenmiştir. Ancak adli yardım talebi hakkındaki kararlar maddi anlamda kesinlik kazanmaya elverişli olmayan kararlardır. Bu nedenle, koşullardaki değişiklik sebebiyle tekrar aynı dava veya iş için aynı kişi tarafından adli yardım talebinde bulunulabilir.

Adli yardım kararı, kişiye, yapılacak olan yargılama giderlerinden geçici muafiyet ve yapılacak olan bazı masraflar için avans verilmesini kapsadığından, dava veya takibin devamı sırasında verilen adli yardım kararlarının geriye yürümeyeceği ve daha önce yapılmış bulunan giderlerin geri ödenmesinin söz konusu olmayacağı açıktır.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

Tasarının 341 inci maddesinin birinci fıkrasında geçen “gerekli görürse karşı tarafı da dinleyebilir.” ibaresi, mahkemece adli yardım talebinin incelenmesi sırasında, gerekli gördüğü takdirde karşı tarafı dinlemesi, Komisyonumuzca kabul görmediğinden madde metninden çıkarılmış ve madde teselsül nedeniyle 343 üncü madde olarak kabul edilmiştir.

TBMM GENEL KURULU

TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - HMK m.337 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 15. Hukuk Dairesi E. 2025/107 K. 2025/174 19.02.2025 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adli yardım talebinin reddine ilişkin karara karşı kanun yolu istinaf değil, kararı veren mahkemeye yapılacak itiraz olduğundan, bu ara karara yönelik istinaf başvurusu istinaf incelemesinde değerlendirme konusu yapılamaz (HMK m.337).

Detaylı özeti gör

Karar, ortaklığın giderilmesi istemine ilişkin olup, HMK'nın 337. maddesi bakımından önem taşıyan nokta, adli yardım talebinin reddine ilişkin karara karşı başvurulacak kanun yoludur. Somut olayda Kadirli 2. Sulh Hukuk Mahkemesi davayı usulden reddetmiş; davacılar vekili bu karara karşı istinaf başvurusunda bulunarak adli yardım talebinin reddine ilişkin ara kararı da istinaf sebebi yapmıştır. Bölge Adliye Mahkemesi, usulden redde yönelik diğer istinaf sebeplerini (eksik harç ve masrafların hangi kalemlerden oluştuğunun açıkça gösterilmemesi, küçük K12 yönünden TMK m.426/2 uyarınca temsil kayyımı atanması işinin davacıya yüklenmesi) yerinde görmemiştir. Mahkeme, adli yardım talebinin reddine ilişkin ara kararın 6100 sayılı HMK'nın 337/2. maddesi gereğince itiraza tabi olduğunu, dolayısıyla bu ara karara yönelik başvurunun istinaf incelemesinde değerlendirme konusu yapılamayacağını belirtmiş; ayrıca yerel mahkemenin adli yardımın reddi kararında itiraz yolunu göstermediğini tespit etmiştir. Sonuç olarak eksik inceleme nedeniyle istinaf başvurusu HMK m.353/1-a-6 uyarınca kabul edilerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

HMK Madde 337 Adli yardım talebinin incelenmesi