HMK Madde 290 - Keşfin yapılması

Bu madde, keşif işleminin nasıl icra edileceğini düzenler. Birinci fıkraya göre keşfin yeri, kapsamı ve zamanı mahkeme tarafından tespit edilir; keşif, taraflar hazır iseler huzurlarında, aksi takdirde yokluklarında yapılır. İkinci fıkra, keşif sırasında mahkemenin tanık ve bilirkişi dinleyebileceğini belirtir ve yapılan tüm işlemler ile beyanları içeren bir tutanak düzenlenmesini öngörür; bu tutanağa hâkimin keşif konusu ve mahalliyle ilgili gözlemleri de yazılır, plan, çizim, fotoğraf gibi belgeler de eklenir. Üçüncü fıkra ise mahkemenin, bir olayın nasıl geçmiş olabileceğini tespit için temsili uygulama yaptırabileceğini düzenler.

Usul bakımından keşfin çerçevesini mahkeme çizer; tarafların hazır olmaması keşfin yapılmasına engel değildir, işlem yokluklarında da gerçekleştirilir. Keşif salt bir gözlem değildir: hâkim aynı oturumda tanık ve bilirkişiye başvurabilir, böylece delil tespiti tek bir mahallde birleştirilebilir. Düzenlenen tutanak, işlem ve beyanların yanında hâkimin doğrudan gözlemlerini de içerdiğinden keşfin sonucunu belgeleyen temel kayıttır; eklenen plan ve görsel belgeler bu kaydı destekler. Olayın oluş biçiminin doğrudan gözlemle anlaşılamadığı hâllerde mahkeme temsili uygulamaya başvurarak vakıayı canlandırma yetkisine sahiptir.