HMK Madde 65 - Asli müdahale

Resmi Metin

Asli müdahale

Madde 65- (1) Bir yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia eden üçüncü kişi, hüküm verilinceye kadar bu durumu ileri sürerek, yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açabilir.

(2) Asli müdahale davası ile asıl yargılama birlikte yürütülür ve karara bağlanır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, görülmekte olan bir yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia eden üçüncü kişinin, bu yargılamaya asli müdahale yoluyla katılmasını düzenler. Maddenin birinci fıkrasına göre böyle bir iddiası bulunan üçüncü kişi, hüküm verilinceye kadar bu durumu ileri sürerek yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açabilir. İkinci fıkra ise açılan bu davanın akıbetini belirler ve asli müdahale davasının asıl yargılamayla birlikte yürütüleceğini, birlikte karara bağlanacağını öngörür.

Usul bakımından müdahale, ayrı bir mahkemede değil, asıl yargılamanın görüldüğü aynı mahkemede ve müdahil tarafından açılan bağımsız bir dava biçiminde gerçekleşir; bu dava yargılamanın her iki tarafına karşı yöneltilir. Müdahalenin ileri sürülebilmesi için maddede öngörülen zaman sınırı, henüz hüküm verilmemiş olmasıdır; karar verildikten sonra bu yola gidilemez. Birinci ve ikinci fıkranın birlikte değerlendirilmesinden, üçüncü kişinin hak iddiasının asıl uyuşmazlıkla aynı süreçte incelenmesinin amaçlandığı anlaşılır.

Gerekçe

Bu maddede, doktrin ve uygulamada tereddüt etmeden kabul edilen ve bazı kanunlarımızda açıkça veya dolaylı olarak zikredilen (örneğin, Kadastro Kanunu), ayrıca yabancı ülke kanunlarında da yer verilen asli müdahale kurumu düzenlenmiştir. Asli müdahale, çelişkili kararların önüne geçmek, gerçeğin ortaya çıkartılması, usul ekonomisi, hukuki dinlenilme hakkının tam gerçekleştirilmesi, muvazaalı yargılamaların önüne geçmek gibi amaçlara hizmet eden bir kurumdur.

Birinci fıkrada, öncelikle davaya asli müdahale değil, yargılamaya müdahale ifadesi kullanılmıştır. Zira, fer’i müdahale çekişmesiz yargıda mümkün değilken, asli müdahale çekişmesiz yargıda da mümkündür ve asli müdahalede bulunulmasıyla çekişmesiz yargı işi kural olarak çekişmeli yargıya dönüşür. Zaman bakımından, hüküm verilinceye kadar asli müdahalede bulunulması kabul edilmiştir. Özellikle konusu aynı olan davalardaki hak veya şeyle ilgili çelişkili kararların önüne geçmek bakımından, hükme kadar müdahalenin mümkün olduğu kabul edilmiştir.

Asli müdahale davasını diğer davalardan ayıran temel özellik, asli müdahalede bulunmakta hukuki yararı olan kimsenin, ilk davanın veya yargılamanın görüldüğü mahkemede, ilk davanın veya yargılamanın taraflarını davalı göstererek dava açması ve bu iki davanın birlikte görülmesidir. Bu sebeple, birinci fıkrada bu durum açıkça belirtilmiştir. Ancak, asli müdahale şartları oluşsa da, hak iddiasında bulunan üçüncü kişi, yetkili ve görevli olmak kaydıyla ilgili mahkemede ilk davanın taraflarına karşı bağımsız bir dava da açabilir. Yani, asli müdahale bir zorunluluk değil, üçüncü kişiye tanınan bir imkandır. Bu sebeple, üçüncü kişinin dava açacağı şeklinde mutlak ifade kullanılmayıp dava açabileceği belirtilmekle yetinilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında, asıl yargılamayla, müdahale davasının birlikte görülüp karara bağlanacağı belirtilmiştir. Her iki yargılamaya ilişkin tahkikatın birlikte yürütülüp yürütülmeyeceği veya birinin diğeri için bekletici sorun yapılıp yapılamayacağına, yargılamanın özelliğine göre, mahkemece karar verilecektir. Ancak her halde yargılamaların birlikte yürütülmesi ve kararın da ayrı ayrı değil, aynı anda birlikte verilmesi gerektiği fıkrada açıkça belirtilmiştir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - HMK m.65 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2019/1739 K. 2019/1065 01.10.2019 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Asli müdahale davası, derdest bir dava konusu üzerinde hak iddia eden üçüncü kişinin aynı mahkemede harç yatırmak suretiyle açtığı, ilk davadan bağımsız ve ayrı bir dava olup, hakkında ayrıca karar verilmesi gerekir (HMK m.65). Bu nedenle mahkemece, asli müdahile eksik harçları tamamlaması için süre tanınmadan ve asli müdahale dilekçesi asıl davanın taraflarına tebliğ edilmeden yargılamaya devamla karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, derdest bir davada dava konusu üzerinde hak iddia eden üçüncü kişinin asli müdahale yoluyla açtığı davanın, ilk davadan bağımsız ve ayrı bir dava olduğu, bu nedenle asli müdahile eksik harçların tamamlattırılması ve müdahale dilekçesinin asıl davanın taraflarına tebliğ edilmesi gerektiği usul noktasını işlemektedir. Somut olayda, Adana 2. Sulh Hukuk Mahkemesinde 3561 sayılı Kanuna dayalı kayyım atanması istemiyle açılan davada davacı Adana Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü iken, Adana Defterdarı adına Hazine vekili 27.05.2019 tarihli dilekçesiyle asli müdahale talebinde bulunmuş; ilk derece mahkemesi davanın kabulüyle Defterdarın kayyım olarak atanmasına karar vermiştir. Daire, HMK'nın 65. maddesi uyarınca asli müdahale davasının ayrı ve bağımsız bir dava olduğunu, öncelikle asli müdahile eksik harçları yatırması için süre ve imkan tanınması ile müdahale dilekçesinin eldeki davanın taraflarına tebliğ edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu işlemler yapılmadan yargılamaya devamla karar verilmesini usul ve yasaya aykırı bulan Daire, kararı HMK 353/1-a-4,6 maddeleri gereğince kaldırmıştır.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2019/1729 K. 2019/1063 01.10.2019 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Bir yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde hak iddia eden üçüncü kişinin aynı mahkemede harç yatırarak açtığı asli müdahale davası, ilk davadan bağımsız ve ayrı bir dava olup davalıları ilk açılan davanın taraflarıdır ve bu dava hakkında ayrıca karar verilmesi gerekir (HMK m.65). Bu nedenle asli müdahile eksik harçları tamamlatılmadan ve asli müdahale dilekçesi davanın taraflarına tebliğ edilmeden yargılamaya devamla hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Somut olayda, Adana Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından 3561 sayılı Kanun uyarınca, maliki kim olduğu ve nerede bulunduğu bilinmeyen taşınmazlara yönetim kayyımı atanması istemiyle dava açılmış; yargılama sırasında Adana Defterdarı adına hazine vekili 27.05.2019 tarihli dilekçesiyle asli müdahale talebinde bulunmuştur. İlk derece mahkemesi (Adana 2. Sulh Hukuk Mahkemesi) duruşma açmaksızın davanın kabulüne ve Adana Defterdarının kayyım olarak atanmasına karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, HMK'nın 65. maddesinde düzenlenen asli müdahale davasının ilk davadan bağımsız ve ayrı bir dava olduğunu, davalılarının ilk açılan davanın tarafları olduğunu ve bu dava hakkında ayrıca karar verilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Buna göre, öncelikle asli müdahile eksik harçlarını yatırması için süre ve imkân tanınması ve asli katılma dilekçesinin davanın taraflarına tebliğ edilmesi gerekirken, eksik harçlar tamamlatılmadan ve asli müdahale dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilmeden yargılamaya devamla hüküm kurulmasını usul ve yasaya aykırı bulmuştur. Bu ve diğer nedenlerle istinaf başvurusu kabul edilerek karar HMK'nın 353/1-a-4,6 maddesi gereğince kaldırılmış, dosya yeniden görülmek üzere mahkemesine iade edilmiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

HMK Madde 65 Asli müdahale

Resmi Metin

Avukat Yorumu

Gerekçe

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - HMK m.65 uygulaması

Ücretsiz Hakkınız Doldu