HMK Madde 49 - Hâkimin sorumluluğu: Davanın reddi hâlinde verilecek ceza

Bu madde, hâkimlerin yargılama faaliyetinden doğan sorumluluğuna dayanılarak Devlet aleyhine açılan tazminat davasının esastan reddedilmesi hâlinde davacıya uygulanacak yaptırımı düzenler. Tek fıkradan oluşan hüküm, böyle bir davanın esasa girilerek incelenip reddedilmesi durumunda davacının disiplin para cezasına mahkûm edileceğini öngörür. Cezanın alt ve üst sınırı beş yüz Türk Lirasından beş bin Türk Lirasına kadar olarak belirlenmiştir. Düzenlemenin amacı, hâkimin sorumluluğuna ilişkin ağır iddiaların dayanaksız biçimde ileri sürülmesini caydırmak ve bu yola dikkatle başvurulmasını sağlamaktır.

Maddenin işleyişi bakımından, para cezası ancak davanın usulden değil esastan reddine bağlanmıştır; talep esasa girilmeden reddedilirse bu hüküm doğrudan uygulama alanı bulmaz. Cezanın somut miktarı, kanunda gösterilen alt ve üst sınırlar arasında takdir edilir. Hükümde cezaya mahkûmiyet emredici biçimde düzenlendiğinden, esastan ret kararıyla birlikte bu yaptırıma karar verilmesi gerekir. Bu ceza, davacının yargılama giderleri ve karşı taraf lehine vekâlet ücretine ilişkin sorumluluğundan ayrı ve ona ek olarak doğan bir sonuçtur.