HMK Madde 198 - Delillerin değerlendirilmesi

Bu madde, ispat hukukunun temel ilkelerinden olan delillerin serbestçe değerlendirilmesini düzenler. Tek fıkradan oluşan hüküm, kural olarak hâkimin önüne getirilen delillere hangi değeri ve ağırlığı vereceğini, bunların vakıaları ispata yeterli olup olmadığını kendi vicdani kanaatine göre takdir edeceğini ortaya koyar. Maddenin kurduğu serbestlik mutlak değildir; metnin başında yer alan “kanuni istisnalar dışında” ifadesi, kanunda öngörülen hâllerde hâkimin bu serbest değerlendirme yetkisinin sınırlandığını gösterir.

Usul bakımından bu hüküm, delillerin değerlendirilmesi aşamasına ilişkin genel bir çerçeve niteliğindedir ve belirli bir delil türüne hangi ispat gücünün tanınacağı konusunda hâkime takdir alanı bırakır. Buna karşılık kanunun belirli delillere bağlayıcı bir değer atfettiği veya değerlendirmeyi kurala bağladığı durumlarda, hâkim bu kanuni istisnalarla bağlı kalır ve bu hâllerde serbest değerlendirme ilkesi uygulanmaz. Böylece madde, serbest takdir esası ile kanuni istisnalar arasındaki ilişkiyi belirleyerek delillerin değerlendirilmesinde uygulanacak ölçütü tayin eder.