HMK Madde 311 Feragat ve kabulün sonuçları

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

HMK 311, feragat ve kabul kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur; ancak irade bozukluğu hâllerinde feragat ve kabulün iptali istenebilir.

Resmi Metin

Feragat ve kabulün sonuçları

Madde 311- (1) Feragat ve kabul, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. İrade bozukluğu hâllerinde, feragat ve kabulün iptali istenebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, davadan feragat ile davayı kabulün doğurduğu hukuki sonuçları tek bir fıkrada düzenler. Hükme göre feragat ve kabul, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Aynı fıkra, irade bozukluğu hâllerinde feragat ve kabulün iptalinin istenebileceğini öngörerek bu beyanların bağlayıcılığına sınırlı bir istisna getirir. Böylece dava içinde yapılan bu tek taraflı tasarruflar, kural olarak uyuşmazlığı kesin biçimde sona erdiren bir etkiye bağlanmış olur.

Feragatin ve kabulün kesin hüküm gibi sonuç doğurması, bu beyanlardan kural olarak serbestçe dönülemeyeceği ve aynı uyuşmazlığın yeniden ele alınmasının bu etkiyle önlendiği anlamına gelir. Madde, kesin hükme bağlanan sonucu mutlak kılmaz; irade bozukluğu hâllerinde, beyanda bulunan tarafın feragat veya kabulün iptalini isteyebileceğini düzenleyerek bir denetim yolu bırakır. Maddede iptalin koşulları, başvuru usulü ve süresine ilişkin ayrı bir düzenleme yer almadığından, bu hususlar metnin kapsamı dışındadır ve burada genel bırakılır. İptal istenmediği sürece, feragat ve kabulün kesin hüküm gibi bağlayıcı niteliği devam eder.

Gerekçe

Feragat veya kabul, davaya son veren taraf işlemlerinden olup maddi anlamda kesin hüküm gibi sonuç doğurmaktadır. Feragat ve kabule ilişkin irade beyanları, hata, hile veya ikrah sebeplerinden biriyle sakatlanmış ise beyanda bulunan taraf, borçlar hukuku kuralları çerçevesinde, iradeyi sakatlayan sebebi ispat etmek şartıyla, feragat veya kabulün iptali için dava açabilir.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

Tasarının 315 inci maddesinde geçen “İrade fesadı” ibaresi, Türk Borçlar Kanunu Tasarısı ile uyum sağlanması amacıyla “İrade bozukluğu” olarak değiştirilmiş ve madde teselsül nedeniyle 317 nci madde olarak kabul edilmiştir.

TBMM GENEL KURULU

TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları - HMK m.311 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay HGK E. 2021/284 K. 2022/1371 Direnme Bozuldu

İrade bozukluğu nedeniyle feragatin iptali, ayrı bir dava açılarak ileri sürülebileceği gibi feragatin geçersiz olduğu görülmekte olan aynı dava içinde de ileri sürülebilir; ancak bu konuda mahkemece kendiliğinden inceleme yapılamayacağından, iptal isteminin değerlendirilebilmesi için öncelikle feragat beyanının irade bozukluğu nedeniyle geçersiz olduğunun taraflarca ileri sürülmüş olması gerekir (HMK m.311).

Detaylı özeti gör

Karar, HMK m.311'in usul mantığını şöyle uyguluyor: davadan feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurduğundan davacı kural olarak feragatinden dönemez ve feragat ıslah yoluyla da hükümsüz kılınamaz; bu kuralın istisnası, irade bozukluğu hâllerinde feragatin iptalinin istenebilmesidir. Mahkeme, irade bozukluğuna bağlanan yaptırımın kesin hükümsüzlük (butlan) değil, HMK m.311'de açıkça öngörülen bir iptal hakkı olduğunu vurguluyor. Önemli usul kaydı şudur: feragatin iptali hata, hile veya ikrah nedeniyle ayrı bir dava açılarak ileri sürülebileceği gibi, irade bozukluğu nedeniyle geçersizlik aynı dava içinde de ileri sürülebilir; bu durumda mahkeme ilgili delilleri toplayarak feragatin hukuki sonuç doğurup doğurmayacağını değerlendirir. Ancak bu inceleme için irade bozukluğunun taraflarca öne sürülmesi zorunludur; mahkemenin bu konuda kendiliğinden (re'sen) araştırma yapması olanaklı değildir. Somut olayda iptal iddiasının aynı dava içinde usulüne uygun ileri sürüldüğü kabul edilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!