Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 202 Senetle ispatta: Delil başlangıcı
HMK 202, senetle ispat zorunlu olan hâllerde elde delil başlangıcı varsa tanık dinlenebilir; delil başlangıcı, işlemi tam ispatlamasa da onu muhtemel gösteren, karşı taraftan gelmiş yazılı bir belgedir.
Resmi Metin
Delil başlangıcı
Madde 202- (1) Senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde delil başlangıcı bulunursa tanık dinlenebilir.
(2) Delil başlangıcı, iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belgedir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceğini düzenler ve iki fıkradan oluşur. Birinci fıkra, kural olarak tanıkla ispatın kapalı olduğu bu hâllerde delil başlangıcının bulunmasını tanık dinlenmesine olanak tanıyan bir koşul olarak öngörür. İkinci fıkra ise delil başlangıcını tanımlar: iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte söz konusu işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş ya da gönderilmiş bir belgedir.
Mekanik olarak madde, senetle ispat kuralına bir esneklik tanır; delil başlangıcı tek başına işlemi ispatlamaya yetmediğinden, onun varlığı tanık dinlenmesinin yolunu açar ve işlem tanık beyanlarıyla birlikte değerlendirilerek tamamlanmaya çalışılır. Tanımdan çıkan unsurlara göre belgenin işlemi muhtemel göstermesi ve aleyhine ileri sürülen taraftan veya temsilcisinden sadır olmuş olması gerekir; belge işlemi tam ispatlasaydı zaten delil başlangıcına ihtiyaç kalmazdı. Bu nedenle madde, yazılı bir emareyi tanık deliliyle destekleyerek ispat boşluğunu kapatmaya yönelik bir köprü işlevi görür.
Gerekçe
Madde, senetle ispat kuralının istisnalarından biri kabul edilen, delil başlangıcının bulunmasını düzenlemektedir. Bu konuda 1086 sayılı Kanundaki düzenleme esas alınmıştır. Ancak, maddenin ikinci fıkrasında, 1086 sayılı Kanunun 292 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “vukuuna delalet eden” ifadesi yerine, hem Türk uygulama ve öğretisinde hem de mukayeseli hukukta genellikle benimsenen anlayışa uygun olarak, “muhtemel gösteren” ifadesi kullanılmıştır. Öte yandan, haberleşmenin önemli bir türünü oluşturan faks mesajlarının delil değerini, delil başlangıcı olarak benimseyen içtihatlarla uyum sağlanması amacıyla, “verilmiş” sözcüğünün yanına “gönderilmiş” sözcüğünün de ilave edilmesi kabul edilmiştir. Böylece, faks mesajı ve bu konudaki benzer yollarla göndermenin, bir belgenin verilip verilmemesi sayılmasına ilişkin tereddüt ve tartışmaların önüne geçilebilecek, teknik araçlarla gönderilen belgeler de delil başlangıcı sayılabilecektir.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 195, 196, 197, 198, 199, 200, 201, 202, 203, 204, 205 ve 206 ncı maddeleri, teselsül nedeniyle 197, 198, 199, 200, 201, 202, 203, 204, 205, 206, 207 ve 208 inci maddeler olarak aynen kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.