Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 354 İstinaf: İnceleme
HMK 354, bölge adliye mahkemesi hukuk dairesinde inceleme davanın özelliğine göre heyetçe ya da görevlendirilen bir üye tarafından yapılır; gerekli hallerde başka bir bölge adliye veya ilk derece mahkemesi istinabe edilebilir.
Resmi Metin
İnceleme
Madde 354- (1) Bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince inceleme, davanın özelliğine göre heyetçe veya görevlendirilecek bir üye tarafından yapılır.
(2) İnceleme sırasında gereken hâllerde başka bir bölge adliye mahkemesi veya ilk derece mahkemesi istinabe edilebilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, bölge adliye mahkemesi hukuk dairesinde istinaf incelemesinin nasıl yürütüleceğini iki fıkrada düzenler. Birinci fıkra, incelemenin davanın özelliğine göre ya heyetçe ya da daire içinden görevlendirilecek bir üye tarafından yapılacağını öngörerek inceleme usulünde dairenin iş yükü ve davanın niteliğine uygun bir esneklik tanır. İkinci fıkra ise inceleme sırasında gereken hâllerde başka bir bölge adliye mahkemesinin veya ilk derece mahkemesinin istinabe edilebileceğini hükme bağlayarak, dairenin doğrudan yürütmesi gereken işlemleri yer bakımından başka bir mahkemeye yaptırabilmesine olanak verir.
Hüküm, incelemenin kural olarak heyetçe yapılacağı izlenimi yerine, dosyanın özelliğine bağlı olarak tek üyeyle de yürütülebileceği bir ayrım getirmektedir; bu tercihin hangi davalarda yapılacağı davanın özelliğine bırakılmıştır. İstinabe ise yalnızca inceleme sırasında ortaya çıkan ve başka bir yargı yerinde işlem yapılmasını gerektiren ihtiyaçlara bağlanmış, “gereken hâller” ölçütüyle sınırlandırılmıştır. Madde, istinaf aşamasında dairenin inceleme yöntemini ve gerektiğinde başka mahkemelerin yardımına başvurmasını çerçeveleyen usul kuralı niteliği taşır.
Gerekçe
Maddede, “inceleme” sözcüğü ile kastedilen esasen Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu anlamında tahkikattır. Ancak, burada ilk derecedeki tahkikattan farklı olarak, bölge adliye mahkemesi, hem denetim çerçevesinde hem de gerekirse yeniden dava konusu hakkında inceleme yapılacaktır. Maddeyle, bu anlamda incelenen konunun önemine ve kapsamına göre, incelemenin bizzat bölge adliye mahkemesi heyeti tarafından yapılmasına veya heyetçe görevlendirilecek bir üye tarafından yürütülmesine olanak sağlanmaktadır.
Bölge adliye mahkemeleri birden fazla ili kapsayan belirli bölgelerde kurulacaktır. Böyle olunca, ortaya çıkan sorun; keşif, bilirkişi incelemesi, tanık dinlenmesi gibi mahallinde yapılması gereken işlemlerde, işlemin yapılacağı yerin, bölge adliye mahkemesinin yargı çevresinde bulunmakla beraber onun faaliyet gösterdiği il merkezinde olmaması halinde ne gibi bir yöntem izleneceğidir. Nitekim, bölge adliye mahkemelerine yöneltilen eleştirilerin en başında bu gibi hallerde bölge adliye mahkemesinin bu işlemleri heyet olarak veya naip üye tayin ederek yapmasının çok büyük zaman ve emek kaybına neden olacağıdır. Oysa, halen sadece ilk derece mahkemeleri arasında uygulanabilen istinabe özde, bu tür ihtiyaçlara cevap vermek için ihdas edilmiştir. İkinci fıkradaki düzenlemeyle, istinabenin bölge adliye mahkemeleri nezdinde de uygulanabilmesine olanak tanımak suretiyle, bu mahkemelerin birden fazla ili kapsayan bir yargı çevresine sahip olmalarından doğabilecek güçlüklerin kolaylıkla aşılabilmesi amaçlanmıştır. Böylece, bir bölge adliye mahkemesi kendi yargı çevresi içindeki işlemler için aynı yargı çevresindeki bir ilk derece mahkemesini istinabe edebileceği gibi başka bir bölge adliye mahkemesi veya başka bir bölge adliye mahkemesinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemesini doğrudan istinabe edebilecektir.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 356, 357, 358 ve 359 uncu maddeleri teselsül nedeniyle 358, 359, 360 ve 361 inci maddeler olarak aynen kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.