Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 34 Hâkimin davaya bakamaması: Yasaklılık sebepleri
HMK 34, hâkimin; kendi davası, eşinin, altsoy veya üstsoyunun, belirli hısımlarının ya da vekili olduğu kişinin davası gibi hallerde davaya bakamayacağını ve talep olmasa bile çekinmek zorunda olduğunu sıralar.
Resmi Metin
Yasaklılık sebepleri
Madde 34- (1) Hâkim, aşağıdaki hâllerde davaya bakamaz; talep olmasa bile çekinmek zorundadır:
- a) Kendisine ait olan veya doğrudan doğruya ya da dolayısıyla ilgili olduğu davada.
- b) Aralarında evlilik bağı kalksa bile eşinin davasında.
- c) Kendisi veya eşinin altsoy veya üstsoyunun davasında.
- ç) Kendisi ile arasında evlatlık bağı bulunanın davasında.
- d) Üçüncü derece de dâhil olmak üzere kan veya kendisini oluşturan evlilik bağı kalksa dahi kayın hısımlığı bulunanların davasında.
- e) Nişanlısının davasında.
- f) İki taraftan birinin vekili, vasisi, kayyımı veya yasal danışmanı sıfatıyla hareket ettiği davada.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, bir hâkimin tarafsızlığını şüpheye düşüren belirli yakınlık ilişkilerini “yasaklılık sebebi” olarak sayar ve bu hâllerde hâkimin davaya bakamayacağını düzenler. Tek fıkrada toplanan sebepler bentler hâlinde sıralanır: hâkimin kendisine ait olduğu ya da doğrudan veya dolaylı olarak ilgili bulunduğu dava; evlilik bağı sona ermiş olsa bile eşinin davası; kendisinin veya eşinin altsoy ve üstsoyunun davası; aralarında evlatlık bağı bulunanın davası; evlilik bağı kalksa dahi üçüncü derece dâhil kan veya kayın hısımlarının davası; nişanlısının davası; ve taraflardan birinin vekili, vasisi, kayyımı yahut yasal danışmanı sıfatıyla hareket ettiği dava. Maddenin temel ölçütü, hâkimin uyuşmazlıkla kişisel ya da yakınlık temelli bağının bulunmasıdır.
Hükmün belirleyici özelliği, sayılan sebeplerin varlığında hâkimin, herhangi bir talep gelmese dahi kendiliğinden çekinmek zorunda olmasıdır; yani bu durum tarafların ileri sürmesine bağlı bırakılmamış, hâkimin görevi hâline getirilmiştir. Madde bu yönüyle reddi hâkimden farklı bir mekanizma kurar: sebepler kanunda sınırlı biçimde sayıldığından, ilişkilerden biri mevcutsa hâkimin davaya bakması mutlak olarak yasaklanmış olur.
Gerekçe
Hakimin davaya bakmaktan yasaklı olduğu hallere ilişkin 1086 sayılı Kanunun 28. maddesinin dili sadeleştirilmiş, yasaklılık hallerinden her biri ayrı bir bentte düzenlenmiştir. Ancak, 28. maddenin (2) numaralı bendinde mevcut olan kan ve kayın hısımları arasındaki derece farkı kaldırılarak her iki hısımlık bakımından da üçüncü derece dahil olmak üzere yasaklılık getirilmiştir. Yine maddenin, (4) numaralı bendinde yer alan hüküm, hakimlerin görevleri gereği yapamayacağı işlerle ilgili olup, uygulama alanı olmaması sebebiyle metne dahil edilmemiştir. Maddeye, nişanlılık da yasaklılık sebebi olarak ilave edilmiştir.