HMK Madde 309 - Feragat ve kabulün şekli

Bu madde, davadan feragat ile davayı kabulün hangi biçimde yapılacağını ve geçerlilik koşullarını düzenler. Buna göre feragat ve kabul, dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılabilir. Maddenin ikinci fıkrası, bu beyanların hüküm ifade etmesini karşı tarafın ya da mahkemenin muvafakatine bağlamamış; böylece feragat ve kabulü, tek taraflı irade açıklamasıyla sonuç doğuran usul işlemleri olarak konumlandırmıştır. Son iki fıkra ise beyanın içeriğine ilişkindir: kısmen feragat veya kabulde, feragat edilen ya da kabul edilen kısmın dilekçede yahut tutanakta açıkça gösterilmesi gerekir; ayrıca feragat ve kabul kayıtsız ve şartsız olmalıdır.

Usul bakımından bu kurallar, beyanın yapıldığı an ve şekil üzerinde yoğunlaşır. Sözlü beyan duruşmada ileri sürülüp tutanağa geçirilirken, dilekçeyle yapılan beyan dosyaya sunulur; her iki yolda da beyanın kapsamı belirgin olmalıdır. Kısmî beyanlarda hangi talep yönünden vazgeçildiğinin veya kabul edildiğinin tutanakta yahut dilekçede tek tek belirtilmesi, hükmün hangi kısmı bakımından sonuç doğuracağını saptamaya yarar. Beyana koşul veya kayıt eklenmesi metince dışlandığından, şarta bağlı yahut belirsiz bir feragat ya da kabulün maddenin aradığı kayıtsız ve şartsız nitelikte sayılmayacağı anlaşılmaktadır. Karşı tarafın veya mahkemenin onayı aranmadığından, beyan usulüne uygun yapıldığı anda sonuçlarını doğurur.