Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 137 Ön incelemenin kapsamı
HMK 137, dilekçeler karşılıklı verildikten sonra ön inceleme yapılır; mahkeme dava şartları ile ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını belirler, tarafları sulhe ya da arabuluculuğa teşvik eder ve bu işlemler tamamlanmadan tahkikata geçilemez.
Resmi Metin
Ön incelemenin kapsamı
Madde 137- (1) Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır. Mahkeme ön incelemede; dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını tam olarak belirler, hazırlık işlemleri ile tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapar, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder ve bu hususları tutanağa geçirir.
(2) Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez ve tahkikat için duruşma günü verilemez.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılacak olan ön inceleme aşamasının kapsamını belirler. İlk fıkraya göre mahkeme ön incelemede; dava şartları ile ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını tam olarak belirler, hazırlık işlemlerini yürütür, tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapar, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri davalarda onları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder ve bütün bu hususları tutanağa geçirir. İkinci fıkra ise ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemeyeceğini, tahkikat için duruşma günü verilemeyeceğini hükme bağlar.
Düzenleme, yargılamanın yazılı dilekçeler safhası ile asıl uyuşmazlığın çözüleceği tahkikat safhası arasında zorunlu bir filtre aşaması öngörür. Burada hem usule ilişkin engeller, hem de tarafların anlaştığı ve çekiştiği noktalar baştan saptanarak tahkikatın yalnız gerçek uyuşmazlık üzerinde yoğunlaşması amaçlanır. Maddenin son fıkrasındaki ifade emredici niteliktedir; bu işlemler tamamlanıp gerekli kararlar alınmadıkça mahkemenin tahkikat aşamasına geçmesi ve bu amaçla duruşma günü vermesi mümkün değildir.
Gerekçe
Madde, hukukumuzda yeni kabul edilen bir yargılama aşamasını düzenlemektedir.
Birinci fıkra, ön incelemenin kapsamını belirlemektedir. Ön incelemede hangi işlemlerin yapılacağı açıklanmıştır. Bunlar, usule ilişkin hususlarla, tahkikata hazırlık işlemleri, tarafların delillerini sunmaları ve toplanması için gerekli işlemlerdir. Bu aşamanın önemli bir amacı da tarafları sulhe ve özünde sulhü hedefleyen bir kurum olan arabuluculuğa gitmeye teşvik etmek; böylelikle onlar arasında bir anlaşma sağlanmasına uygun ortamı yaratmak suretiyle, uyuşmazlığın daha ileriki aşamalara gitmeden çözüme kavuşturulmasını gerçekleştirmektir.
İkinci fıkra ile uygulamadaki eski alışkanlıkların devam etmesinin kesin olarak önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Ön inceleme işlemleri tamamlanmadan ve bu konuda gerekli kararlar verilmeden tahkikata başlanamaz ve tahkikat için duruşma günü tespit edilemez. Bu fıkra, ön inceleme aşamasının işlevini yerine getirmesi ve beklenen sonucu gerçekleştirmesi için açık bir emri içermektedir. Bu safhada tanık dinleme, belge inceleme, bilirkişi görüşü alma, keşif yapma ve yemin teklif etme gibi tahkikat işlemleri yapılamaz. Bu açık Kanun hükmüne aykırı davranış, hakimin sorumluluğunu gerektirir.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 142 nci maddesinin birinci fıkrasında geçen “yahut arabuluculuğa” ibaresi söz konusu müessesenin halen Tasarı aşamasında olup, kanunlaşma sürecinin tamamlanmamış olması sebebiyle, önerge doğrultusunda madde metninden çıkarılmış ve madde teselsül nedeniyle 143 üncü madde olarak kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.