Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 385 Çekişmesiz yargı: Yargılama usulü
HMK 385, çekişmesiz yargı işlerinde niteliğine uygun düştüğü ölçüde basit yargılama usulünün uygulanacağını, aksi belirtilmedikçe resen araştırma ilkesinin geçerli olduğunu ve resmî makamlara bırakılan işlerde özel kanun hükümlerinin uygulanacağını gösterir.
Resmi Metin
Yargılama usulü
Madde 385- (1) Çekişmesiz yargı işlerinde, niteliğine uygun düştüğü ölçüde, basit yargılama usulü uygulanır.
(2) Çekişmesiz yargı işlerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça resen araştırma ilkesi geçerlidir.
(3) Mahkemeler dışındaki resmî makamlara bırakılan çekişmesiz yargı işlerinde uygulanacak usul, ilgili özel kanunlarında belirtilen hükümlere tabidir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, çekişmesiz yargı işlerinde uygulanacak yargılama usulünü düzenler ve üç fıkradan oluşur. Birinci fıkra, çekişmesiz yargı işlerinde, niteliğine uygun düştüğü ölçüde basit yargılama usulünün uygulanacağını öngörür. İkinci fıkra, bu işlerde aksine bir hüküm bulunmadıkça resen araştırma ilkesinin geçerli olduğunu belirtir. Üçüncü fıkra ise mahkemeler dışındaki resmî makamlara bırakılan çekişmesiz yargı işlerinde uygulanacak usulün, ilgili özel kanunlardaki hükümlere tabi olduğunu hükme bağlar.
Hüküm, çekişmesiz yargıyı genel yargılama usulüne değil, basit yargılama usulüne bağlamakta; ancak bu uygulamayı işin niteliğine uygun düştüğü ölçüyle sınırlamaktadır. Resen araştırma ilkesinin geçerli sayılması, mahkemenin uyuşmazlığı yalnızca tarafların getirdiği vakıa ve delillerle değil, kendiliğinden araştırma yaparak çözebileceği anlamına gelir; bu ilke ancak aksine bir hüküm bulunması hâlinde uygulanmaz. Çekişmesiz yargı işinin mahkeme dışında bir resmî makama bırakıldığı durumlarda ise bu genel çerçeve yerine, o işe ilişkin özel kanunda gösterilen usul kuralları devreye girer.
Gerekçe
Maddenin birinci fıkrasında yer alan düzenlemede, özel hüküm bulunmayan hallerde basit yargılama usulüne ilişkin ilke ve kuralların çekişmesiz yargı işlerinde de niteliğine uygun düştüğü ölçüde işlerlik kazanacağı hususu hüküm altına alınmıştır. Çekişmesiz yargı işlerinde genel görevli yargı yerinin sulh hukuk mahkemeleri olduğu ve bu mahkemelerde de basit yargılama usulü uygulandığına göre, anılan işlerde özel hüküm bulunmayan hallerde basit yargılama usulünün uygulanma kabiliyeti kazanmasını doğal karşılamak gerekir.
Maddenin ikinci fıkrasında yer alan düzenlemede, çekişmesiz yargı işlerinin büyük ölçüde kamu düzeniyle ilişki içinde bulunması sebebiyle bu tür işlerde re’sen araştırma ilkesinin işlerlik kazanacağı hususu hüküm altına alınmıştır.
Maddenin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemede ise mahkemeler dışında resmi makamlara bırakılmış çekişmesiz yargı işlerinde, bunların yargı organı niteliği taşımaması sebebiyle, özel kanunlarında yer alan usul hükümlerinin işlerlik kazanacağı hususu açıkça ifade olunmuştur.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 389 uncu maddesinin ikinci fıkrasında geçen “kural olarak” ibaresi, anlamı kuvvetlendirmek amacıyla “aksine bir hüküm bulunmadıkça” ibaresi ile değiştirilmiş ve madde teselsül nedeniyle 391 inci madde olarak kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.