HMK Madde 26 Taleple bağlılık ilkesi

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

HMK 26, hâkimin tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olduğunu, talep edilenden fazlasına ya da başka bir şeye karar veremeyeceğini; ancak duruma göre talep edilenden daha azına hükmedebileceğini gösterir.

Resmi Metin

Taleple bağlılık ilkesi

Madde 26- (1) Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir.

(2) Hâkimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, yargılamada taleple bağlılık ilkesini düzenler; yani hâkimin tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olduğunu ve bu sınırın dışına çıkamayacağını ortaya koyar. İlk fıkraya göre hâkim, talep edilenden fazlasına veya talep edilenden başka bir şeye karar veremez; buna karşılık duruma göre talep sonucundan daha azına hükmedebilir. Yani azı için bir izin tanınırken, fazlaya ya da farklı bir konuya hükmetme yasaklanmıştır. İkinci fıkra ise bu kuralın istisnasını saklı tutar ve hâkimin tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edeceğini belirtir.

Usul yönünden ilke, talep sonucunun yargılamanın çerçevesini belirlediğini ve verilecek hükmün bu çerçeveyle sınırlı kalması gerektiğini gösterir; hâkim kendiliğinden bu sınırı genişletemez. Bu nedenle talep sonucunun dava dilekçesinde açık ve belirli biçimde ortaya konması, kararın kapsamı bakımından belirleyicidir. Birinci fıkradaki çerçevenin mutlak olmadığı, ikinci fıkrada işaret edilen ve hâkimin talple bağlı olmadığını öngören özel kanun hükümlerinin bulunabileceği, bu hâllerde ise taleple bağlılık ilkesinin o ölçüde yumuşadığı dikkate alınmalıdır.

Gerekçe

Madde, 1086 sayılı Kanunun tek fıkradan ibaret olan 74. maddesini karşılamaktadır. 1086 sayılı Kanunun bu maddesinde yer alan “Türk Medeni Kanunu ile muayyen hükümler mahfuz olmak üzere” ibaresi, ikinci fıkrada “Hakimin, tarafların talebi ile bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır” şeklinde daha genel bir ifadeyle düzenlenmiştir.

Bu madde ile 29. maddede düzenlenen medeni yargılama için asıl olan, tasarruf ilkesinin bir açılımı yapılmış olmaktadır.

İlgili Yargıtay Kararları - HMK m.26 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 2.HD E. 2016/20616 K. 2016/16240 Bozma

Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olup ondan başka bir şeye karar veremez; nisbî butlan sebebiyle açılmış bir evliliğin iptali davasında, taleple bağdaşmayacak şekilde mutlak butlan sebebiyle iptale hükmedilmesi taleple bağlılık ilkesine aykırıdır (HMK m.26).

Detaylı özeti gör

HMK'nın 26. maddesi uyarınca hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olup ondan başka bir şeye karar veremez. Somut olayda davacı-davalı erkek, eşinin kendisinden gizlenen şizofren hastalığı nedeniyle aldatıldığını ileri sürerek TMK'nın 150/3. maddesi uyarınca nisbî butlan sebebiyle evliliğin iptalini talep etmiş; davalı-davacı kadın ise birleşen davayla TMK m.166/1 uyarınca evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma istemiştir. Aile Mahkemesi asıl ve birleşen davanın kabulüyle, TMK'nın 145/3. maddesi gereğince tarafların evliliğinin mutlak butlan sebebiyle iptaline hükmetmiştir. 2. Hukuk Dairesi, ortada mutlak butlan sebebiyle açılmış bir dava bulunmadığı hâlde, talepten farklı olarak TMK m.145/3 uyarınca iptale karar verilmesinin doğru olmadığını belirtmiştir. Daireye göre yapılacak iş, erkeğin davasını nisbî butlan (TMK m.150/3) yönünden değerlendirmek ve boşanma davasını bu davanın bekletici sorun oluşturması nedeniyle tefrik etmektir. HUMK m.439/2 gereği temyiz edilmese dahi açık yasaya aykırılık bozma sebebi sayılarak hüküm bu yönden bozulmuş, ziynete ilişkin ek karara yönelik temyiz itirazları ise yerinde görülmeyerek onanmıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

HMK Madde 26 - Taleple bağlılık ilkesi

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!