HMK Madde 204 - İlamların ve resmî senetlerin ispat gücü

Resmi Metin

İlamların ve resmî senetlerin ispat gücü

Madde 204- (1) İlamlar ile düzenleme şeklindeki noter senetleri, sahteliği ispat olunmadıkça kesin delil sayılırlar.

(2) İlgililerin beyanına dayanılarak noterlerin tasdik ettikleri senetlerle diğer yetkili memurların görevleri içinde usulüne uygun olarak düzenledikleri belgeler, aksi ispatlanıncaya kadar kesin delil sayılırlar.

(3) Mahkeme, yukarıdaki belgelerden biri hakkında şüphe uyandıran bir hâl görürse, ilgili daireden açıklama isteyebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, resmî nitelik taşıyan belgelerin yargılamadaki ispat gücünü düzenler ve bu belgeleri ispat kuvveti bakımından iki kümeye ayırır. Birinci fıkraya göre ilamlar ile düzenleme şeklindeki noter senetleri, sahteliği ispat olunmadıkça kesin delil sayılır. İkinci fıkra ise ilgililerin beyanına dayanılarak noterlerce tasdik edilen senetler ile diğer yetkili memurların görevleri içinde usulüne uygun olarak düzenledikleri belgeleri, aksi ispatlanıncaya kadar kesin delil olarak kabul eder. Üçüncü fıkrada, mahkemenin bu belgelerden biri hakkında şüphe uyandıran bir hâl görmesi durumunda ilgili daireden açıklama isteyebileceği öngörülmüştür.

Madde, belgelerin kaynaklandığı resmî düzenleme biçimine göre ispat gücünü kademelendirmektedir. İlk grupta yer alan belgeler bakımından kesin delil niteliği yalnızca sahtelik iddiasının ispatıyla aşılabilirken, ikinci gruptaki belgelerde aksini ispatlamak da bu niteliği ortadan kaldırabilir; ayrım, belgenin doğrudan resmî makam tasarrufuyla mı yoksa ilgililerin beyanına dayanılarak mı oluştuğuna bağlanmıştır. Üçüncü fıkra ise mahkemeye, belgenin doğruluğu konusunda tereddüt oluştuğunda meseleyi resen aydınlatmak üzere düzenleyici daireden açıklama isteme imkânı tanıyarak ispat gücünün değerlendirilmesine bir denetim mekanizması ekler.

Gerekçe

Maddede resmi senetlerin ispat gücü, açık ve yalın şekilde düzenlenmiştir. Madde metninde 1086 sayılı Kanundaki hükme göre esaslı bir değişiklik yapılmamıştır. Ancak konunun daha anlaşılır olması için, ilgililerin beyanına dayanılarak noter senetlerine geçirilen kayıtlarla, diğer yetkili memurların görevleri içinde usulüne uygun olarak düzenledikleri belgelerin, aksi sabit oluncaya kadar kesin delil sayılacağı hususu, ilamlar ve düzenleme şeklindeki noter senetlerinden farklı olarak ayrı bir fıkra halinde düzenlenmiştir.

Bu maddede resmi belgeler düzenlendiği için, maddede belirtilmemekle birlikte, ilamlar ile veya noterde düzenleme şeklinde yapılan senet kuvvetinde sayılan belgelerin de, bu madde kapsamında kabul edilmesi gerekir. Örneğin: Mahkeme huzurunda yapılan sulhler, resmi vasiyetname düzenlenmesi ve tereke tespiti gibi resmi belgeler de resmi senet kuvvetine sahiptir.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

Tasarının 208 inci maddesinin ikinci fıkrasında geçen “sabit sayılıncaya” ibaresi, hükme açıklık sağlanması amacıyla “ispatlanıncaya” olarak değiştirilmiş ve madde teselsül nedeniyle 210 uncu madde olarak kabul edilmiştir.

TBMM GENEL KURULU

TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları - HMK m.204 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay HGK E. 2017/2044 K. 2020/823 03.11.2020 Bozma

Yetkili memurların görevleri içinde usulüne uygun olarak düzenledikleri belgeler, aksi ispatlanıncaya kadar kesin delil sayılır (HMK m.204).

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlığın esası, davacıların mirasbırakanı ile davalının çocuğu gibi nüfusa kaydedilen dahili davalı hakkındaki nüfus kaydının düzeltilmesi (iptali) istemine ilişkindir; soybağı ve miras yönü olgusal arka plandır. Somut olayda Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesi, kaydın dayanağı olan Dr. Zekai Tahir Burak Hastanesince düzenlenen 04.01.1985 tarihli doğum raporunu HMK m.204/2 anlamında yetkili memurların düzenlediği resmî belge sayarak, sahteliği kanıtlanmadıkça esas alınması gerektiği ve aksinin ancak aynı nitelikte bir belgeyle ispatlanabileceği gerekçesiyle DNA testini reddedip davayı reddetmiş, Özel Daire bozmasına direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu ise; bu tür belgelerin aksi ispatlanıncaya kadar kesin delil olduğunu kabul etmekle birlikte, TMK'nın 7. maddesi uyarınca içeriklerinin doğru olmadığının her türlü delille kanıtlanabileceğini, kamu düzenini ilgilendiren nüfus kaydı davalarında hâkimin resen doğru sicil oluşturmak zorunda olduğunu vurgulayarak; doğum raporunun aksinin DNA testi dâhil her türlü delille araştırılması gerektiğini belirtmiş ve direnme kararını bozmuştur.

Kararı incele →

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

HMK Madde 204 İlamların ve resmî senetlerin ispat gücü