Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 95 Eski hâle getirme: Talep
HMK 95, elinde olmayan sebeplerle kanuni ya da hâkimce belirlenen kesin süre içinde bir işlemi yapamayan kişi eski hâle getirme talebinde bulunabilir; ancak aynı sonuca başka bir hukuki yoldan ulaşılabiliyorsa bu talepte bulunulamaz.
Resmi Metin
Talep
Madde 95- (1) Elde olmayan sebeplerle, kanunda belirtilen veya hâkimin kesin olarak belirlediği süre içinde bir işlemi yapamayan kimse, eski hâle getirme talebinde bulunabilir.
(2) Süresinde yapılamayan işlemle ulaşılmak istenen aynı sonuca, eski hâle getirme dışında, başka bir hukuki yoldan ulaşılabiliyorsa, eski hâle getirme talebinde bulunulamaz.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, bir usul işlemini öngörülen süre içinde yapamamış olan tarafın başvurabileceği eski hâle getirme kurumunun talep koşullarını düzenler. İlk fıkraya göre, kanunda belirtilen veya hâkimin kesin olarak belirlediği süre içinde bir işlemi elinde olmayan sebeplerle yapamayan kimse eski hâle getirme talebinde bulunabilir; yani buradaki kilit ölçüt, sürenin kaçırılmasının kişinin iradesi dışındaki bir engelden kaynaklanmış olmasıdır. İkinci fıkra ise bu yola başvurmayı sınırlandırır: süresinde yapılamayan işlemle ulaşılmak istenen aynı sonuca başka bir hukuki yoldan ulaşılabiliyorsa, eski hâle getirme talebinde bulunulamaz.
Düzenlemenin işleyişi açısından, talep yalnızca elde olmayan sebebe dayandırıldığında gündeme gelir ve süresinde yapılamayan işleme bağlı sonucu yeniden mümkün kılmayı amaçlar. İkinci fıkradaki kısıtlama, kurumu ikincil ve tamamlayıcı bir yol olarak konumlandırır; aynı neticeye varmaya elverişli başka bir hukuki imkân mevcutsa, bu imkân eski hâle getirmeye önceliklidir. Bu madde talebin yapılabileceği hâlleri belirlemekle yetinir; talebin süresi, şekli ve incelenmesine ilişkin ayrıntılar ise kurumun diğer hükümlerinde ele alınır.
Gerekçe
Elde olmayan bir sebeple, yani kusur olmaksızın gerçekleşen bir sebepten dolayı, kanunda belirtilen veya hakim tarafından belirlenen kesin süre içinde yapılması gereken işlem yapılamazsa, eski hale getirme yoluna başvurulabileceği kabul edilmiştir.
Maddede, 1086 sayılı Kanunun 166. maddesinde olduğu gibi “bu kanun” şeklinde bir ifadeye yer verilmeyip, genel olarak “kanun” denildiği için, sadece Hukuk Muhakemeleri Kanununda değil, medeni yargılamaya ilişkin diğer kanunlarda belirlenen kesin sürelerin kaçırılması halinde de, eski hale getirme yoluna başvurulabileceği kabul edilmiştir. Örneğin, aile mahkemeleri veya tüketici mahkemelerine ilişkin özel hükümlerle getirilen sürelerin elde olmayan sebeplerle kaçırılmış olması halinde de bu hükümler uygulanacaktır.
Maddenin ikinci fıkrasına göre, süresinde yapılamayan işlemle ulaşılmak istenen aynı sonuca bir başka hukuki yoldan ulaşılabiliyorsa, eski hale getirme yoluna başvurulamayacaktır. Aslında bu hüküm, 1086 sayılı Kanunun 167. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan düzenlemenin, farklı bir açıdan yeniden düzenlenmiş şeklidir. Hükmün daha kolay anlaşılması ve uygulanması sağlanmak istenmiştir.