HMK Madde 57 İhtiyari dava arkadaşlığı

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 14.06.2026

Özet 1 fıkra · ~2 dk okuma

HMK 57, hak veya borcun ortak olması, ortak işlemle hepsinin yararına hak doğması ya da davaların aynı veya benzer vakıa ve hukuki sebebe dayanması hâllerinde birden çok kişi birlikte dava açabilir veya aleyhlerine açılabilir.

Resmi Metin

İhtiyari dava arkadaşlığı

Madde 57- (1) Birden çok kişi, aşağıdaki hâllerde birlikte dava açabilecekleri gibi aleyhlerine de birlikte dava açılabilir:

  1. a) Davacılar veya davalılar arasında dava konusu olan hak veya borcun, elbirliği ile mülkiyet dışındaki bir sebeple ortak olması.
  2. b) Ortak bir işlemle hepsinin yararına bir hak doğmuş olması veya kendilerinin bu şekilde yükümlülük altına girmeleri.
  3. c) Davaların temelini oluşturan vakıaların ve hukuki sebeplerin aynı veya birbirine benzer olması.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, birden çok kişinin davacı veya davalı sıfatıyla aynı davada bir arada yer alabildiği ihtiyari dava arkadaşlığını ve bunun hangi hâllerde mümkün olduğunu düzenler. Maddeye göre birden çok kişi birlikte dava açabileceği gibi, aleyhlerine de birlikte dava açılabilir. Bunun için sayılan üç hâlden birinin bulunması aranır: dava konusu hak veya borcun elbirliği mülkiyeti dışındaki bir sebeple ortak olması; ortak bir işlemle hepsinin yararına bir hak doğmuş ya da hepsinin bu yolla yükümlülük altına girmiş olması; ya da davaların temelini oluşturan vakıaların ve hukuki sebeplerin aynı veya birbirine benzer olması.

Hüküm, ortak ya da benzer nitelikteki uyuşmazlıkların tek bir yargılamada toplanmasına imkân tanıyan bir bağlantı ölçütü getirir; arkadaşlığın kurulması, sayılan bağlantı hâllerinden birinin somut olayda gerçekleşmesine dayanır. Maddede her bir dava arkadaşının usuli durumu, davanın yürütülmesi veya sonuçları bakımından ayrıca bir düzenleme yer almamakta olup, madde yalnızca birlikte dava açma ya da aleyhe birlikte dava açılma imkânının koşullarını belirlemektedir.

Gerekçe

“İhtiyari dava arkadaşlığı” başlığını taşıyan 62. madde hükmü 1086 sayılı Kanundaki 43. maddedeki ifadelerin günümüz Türkçesine uyarlanmış halini ifade etmektedir.

İhtiyari dava arkadaşlığını oluşturan sebepler, 1086 sayılı Kanunda iki bent altında düzenlenmişken, yeni değişiklikle üç bent olarak kabul edilmiştir. Birinci bentte, 1086 sayılı Kanundaki “iştirak halinde bulunması” ifadesinin elbirliği mülkiyetini çağrıştırması ve kavramlar arasında doğması muhtemel karışıklığı önlemek açısından, “elbirliği mülkiyeti dışındaki bir sebeple ortak olması” ifadesine yer verilmiştir.

1086 sayılı Kanunun 43. maddesinin (1) numaralı bendinin ikinci cümlesinde yer alan ihtiyari dava arkadaşlığını oluşturan sebep, bu düzenlemede (b) bendi olarak günümüz Türkçesine çevrilmiştir.

İhtiyari dava arkadaşlığını oluşturan diğer bir sebep de (c) bendinde düzenlenmiştir. İhtiyari dava arkadaşlığının amaçları dikkate alınarak (usul ekonomisi, çelişkili kararı önlemek gibi) 1086 sayılı Kanun hükmünden farklı bir biçimde ihtiyari dava arkadaşlığından söz edilebilmesi için davanın temelini oluşturan, vakıaların yanı sıra hukuki sebeplerin de aynı veya benzer olmasının gerektiği vurgulanmıştır. Böylece “davaların temelini oluşturan vakıaların ve hukuki sebeplerin birbirine benzer olması” ifadesiyle, ihtiyari dava arkadaşlığını oluşturabilecek sebepler daha da genişletilmiştir. Bu husus, Türk hukukunda gerek öğreti gerek Yargıtay uygulamalarına uygun bir düzenlemeyi içermektedir. Benzer düzenlemelere Almanya ve Avusturya kanunları ile İsviçre’nin Neuchatel Usul Kanununda da rastlamak mümkündür.

İlgili Yargıtay Kararları - HMK m.57 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay HGK E. 2020/250 K. 2022/1503 Direnme Bozuldu

İhtiyari dava arkadaşlığında, birlikte dava açma hakkına sahip olanlar davalarını birlikte açmak zorunda olmayıp her biri ayrı ayrı dava açabileceği gibi dilerlerse birlikte de dava açabilirler (HMK m.57). Kural olarak paylı (müşterek) mülkiyetin söz konusu olduğu hâllerde ihtiyari dava arkadaşlığı bulunmakla birlikte, kanunda ortakların birlikte hareket etmesinin zorunlu kılındığı hâllerde paydaşlar arasında mecburi dava arkadaşlığı gündeme gelebilir.

Detaylı özeti gör

Karar, ihtiyari dava arkadaşlığı (HMK m.57) ile mecburi dava arkadaşlığı arasındaki ayrımın maddi hukuka göre belirlendiğini vurgular: bir hakkın birden fazla kişi tarafından birlikte kullanılmasının zorunlu olduğu ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hâllerde mecburi, bunun dışındaki hâllerde ise ihtiyari dava arkadaşlığı söz konusudur. İhtiyari dava arkadaşlığında davalar birbirinden bağımsızdır; dava arkadaşı sayısı kadar dava bulunur ve bunlar mahkemece birlikte görülür, bu da emek ile masraftan tasarruf sağlayıp çelişkili hükümlerin önüne geçer. Paylı (müşterek) mülkiyette kural olarak ihtiyari dava arkadaşlığı bulunmakla birlikte, kanunun ortakların birlikte hareket etmesini zorunlu kıldığı hâllerde (örneğin olağan kullanmayı aşan yapı işleri yönünden bütün paydaşların kabulünün arandığı durumlarda) paydaşlar arasında mecburi dava arkadaşlığı gündeme gelebilir.

Kararı incele →

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

HMK Madde 57 - İhtiyari dava arkadaşlığı

→ İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!