HMK Madde 226 - Yemine konu olamayacak vakıalar

Bu madde, ispat aracı olarak yemine başvurulamayacak vakıaları tek bir fıkra altında sınırlı biçimde belirler. Hüküm, yeminin konusu olmaya elverişli olmayan hâlleri üç grupta toplar: tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği vakıalar; bir işlemin geçerliliği için kanunen iki tarafın irade açıklamalarının yeterli görülmediği hâller; ve yemin edecek kimsenin namus ve onurunu etkileyecek yahut onu ceza soruşturması ya da kovuşturması ile karşı karşıya bırakacak vakıalar. Böylece yemin delili, tarafların iradesiyle sonuç doğurmasının uygun görülmediği uyuşmazlık konuları ile kişinin kişisel değerlerini ve cezai konumunu koruyan alanların dışına çıkarılmış olur.

Usul bakımından bu madde, yemin teklifi gündeme geldiğinde mahkemenin öncelikle vakıanın yemine elverişli olup olmadığını denetlemesini gerektirir; sayılan hâllerden birine giren bir vakıa yemine konu edilemez. Düzenleme, yeminin konusunu belirleyen ve yalnızca çekişmeli, davanın çözümü bakımından önem taşıyan, kişinin kendisinden kaynaklanan vakıaların yemine konu olabileceğini öngören hükümle birlikte değerlendirilir; bu madde ise söz konusu çerçevenin dışında kalan ve niteliği gereği yemine kapalı olan hususları ayrıca tüketici biçimde gösterir. Maddenin kullandığı kalıp, sayılan vakıaların yemine konu edilemeyeceğini emredici bir dille ortaya koyduğundan, bu sınırlama tarafların anlaşmasıyla aşılabilecek bir nitelik taşımaz.