Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 47 Hâkimin sorumluluğu: Davaların açılacağı mahkeme
HMK 47, hâkimlerin fiil ve kararlarından doğan Devlet aleyhine tazminat davasının, hâkimin görev yerine göre Yargıtayın ilgili dairesinde ilk derece mahkemesi sıfatıyla görüleceğini gösterir.
Resmi Metin
Davaların açılacağı mahkeme
Madde 47- (1) Devlet aleyhine açılan tazminat davası, ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fiil ve kararlarından dolayı, Yargıtay ilgili hukuk dairesinde; Yargıtay Başkan ve üyeleri ile kanunen onlarla aynı konumda olanların fiil ve kararlarından dolayı Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesinde ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülür. Dava, bu dairenin Başkan ve üyelerinin fiil ve kararlarından dolayı ise yargılama Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesinde yapılır. Verilen kararların temyiz incelemesi Hukuk Genel Kurulunca yapılır. Temyiz incelemesine, kararı veren başkan ile üyeler katılamaz.
(2) Devletin sorumlu hâkime karşı açacağı rücu davası, tazminat davasını karara bağlamış olan mahkemede görülür.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Değişiklik Bilgisi
Bu maddenin metni aşağıdaki değişiklik ile güncel hâline gelmiştir. Madde yürürlüktedir; önceki ilgili metin aşağıda gösterilmiştir.
- Değişiklik 1. fıkra 6644 s.K. m.3
Önceki metni ve farkı göster
Değişiklikten önceki metin - yürürlükte değildir: Devlet aleyhine açılan tazminat davası, ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fiil ve kararlarından dolayı, Yargıtay ilgili hukuk dairesinde; Yargıtay Başkan ve üyeleri ile kanunen onlarla aynı konumda olanların fiil ve kararlarından dolayı Yargıtay Hukuk Genel Kurulunda açılır ve ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülür. Yargıtay ilgili hukuk dairesinin tazminat davası sonucunda vermiş olduğu kararlara ilişkin temyiz incelemesi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca; bu Kurulun ilk derece mahkemesi sıfatıyla tazminat davası sonucunda vermiş olduğu kararlara ilişkin temyiz incelemesi ise Yargıtay Büyük Genel Kurulunca yapılır. Kabul: 1 Nisan 2015 · Yürürlük: 11 Nisan 2015 · RG: 11.4.2015, Sayı 29323 Kaynaklar: · TBMM 6644 s.K. m.3
Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.
Avukat Yorumu
Bu madde, hâkimlerin yargılama faaliyetinden doğan ve Devlet aleyhine açılan tazminat davasının hangi mahkemede görüleceğini düzenler. İlk fıkra, görevli yargı yerini hâkimin konumuna göre ayırır: ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fiil ve kararlarından kaynaklanan dava Yargıtayın ilgili hukuk dairesinde, Yargıtay Başkan ve üyeleri ile kanunen onlarla aynı konumda olanların fiil ve kararlarından kaynaklanan dava ise Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesinde, ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülür. İkinci fıkra, Devletin sorumlu hâkime karşı açacağı rücu davasının görüleceği mahkemeyi belirler.
Hükmün getirdiği usul mekaniği, görevli mahkemenin somut olaydaki hâkimin sıfatına bağlanmasıdır. Dava söz konusu Dördüncü Hukuk Dairesinin Başkan ve üyelerinin fiil ve kararlarından dolayı açılmışsa, yargılama Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesinde yapılır. Bu dairelerin ilk derece sıfatıyla verdiği kararların temyiz incelemesi Hukuk Genel Kurulunca yürütülür; kararı veren başkan ile üyeler bu temyiz incelemesine katılamaz. Rücu davası ise, tazminat davasını karara bağlamış olan mahkemede görülür.
Gerekçe
Bu gerekçe 6100 sayılı Kanunun ilk kabul metnine aittir; sayfadaki hüküm daha sonra düzenleme görmüştür.
Maddede hakimin kusurlu davranışları nedeniyle, açılacak tazminat ve rücu davasında, görevli ve yetkili mahkeme düzenlenmiştir. Hakimlerin sorumluluğu nedeniyle açılan tazminat davası, sıradan bir tazminat davası gibi değerlendirilmemelidir. O nedenle, gerek Devlet aleyhine açılan tazminat davasında, gerekse Devlet tarafından hakime karşı açılabilecek rücu davasında, hakimler için ayrıca bir teminat oluşturmak amacıyla, 1086 sayılı Kanunun 575. maddesinin, 5236 sayılı Kanunla değişik ikinci fıkrasındaki sistemden ayrılınmış, bu davalar için Yargıtay’ın görevli olması kabul edilmiştir. Buna göre, ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hakimlerinin fiil ve kararlarından dolayı Devlet aleyhine açılan tazminat davası, dava konusuna göre karar temyiz edilse idi, temyiz incelemesi Yargıtay’ın hangi hukuk dairesinde yapılacak idiyse, o hukuk dairesinde; Yargıtay Başkan ve üyeleri ile kanunen onlarla aynı konumda olanların fiil ve davranışlarından dolayı açılacak tazminat davası da Yargıtay Hukuk Genel Kurulunda açılacaktır. Hükümde ayrıca, dava sonunda verilen kararların nerede temyiz edileceği de gösterilmiştir. Buna göre, Yargıtay ilgili hukuk dairesinin tazminat davası sonucunda vermiş olduğu kararlara ilişkin temyiz incelemesi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunda; Hukuk Genel Kurulunun ilk derece mahkemesi sıfatıyla tazminat davası sonucunda vermiş olduğu kararlara ilişkin temyiz incelemesi ise Yargıtay Büyük Genel Kurulunda yapılacaktır.
Devlet, tazminatı öder ve sorumlu hakime karşı rücu davası açarsa, bu davanın da, birinci fıkrada belirtildiği şekilde, asıl tazminat davasını karara bağlayan mahkemede görülmesi kabul edilmiştir. Bu düzenlemeler yargı bağımsızlığı ile de doğrudan doğruya ilgilidir. Ayrıca, bu mahkeme, tazminat davasını inceleyip, karara bağlayarak, uyuşmazlık hakkında zaten en iyi şekilde bilgi sahibi olmuş durumdadır. O nedenle, bu mahkeme, rücu davasını da kısa süre içinde gerçeğe uygun bir şekilde karara bağlayabilecektir.