Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 111 Terditli dava
HMK 111, davacı aynı davalıya karşı birden fazla talebini aslilik-ferilik ilişkisi kurarak tek dilekçede ileri sürebilir; talepler arasında bağlantı bulunmalıdır ve mahkeme asli talebi esastan reddetmedikçe feri talebi inceleyemez.
Resmi Metin
Terditli dava
Madde 111- (1) Davacı, aynı davalıya karşı birden fazla talebini, aralarında aslilik- ferîlik ilişkisi kurmak suretiyle, aynı dava dilekçesinde ileri sürebilir. Bunun için, talepler arasında hukuki veya ekonomik bir bağlantının bulunması şarttır.
(2) Mahkeme, davacının asli talebinin esastan reddine karar vermedikçe, fer’î talebini inceleyemez ve hükme bağlayamaz.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, davacının aynı davalıya karşı birden fazla talebini, aralarında aslilik-ferîlik ilişkisi kurmak suretiyle aynı dava dilekçesinde ileri sürmesine, yani terditli davaya imkân tanır. Maddenin ilk fıkrası bu birleştirmenin koşulunu da belirler: talepler arasında hukuki veya ekonomik bir bağlantının bulunması şarttır. İkinci fıkra ise bu talepler arasındaki inceleme sırasını düzenleyerek, mahkemenin asli talebi ile fer’î talebi nasıl ele alacağını ortaya koyar.
Usul bakımından önemli olan nokta, asli talep ile fer’î talep arasında bir öncelik ilişkisinin kurulmuş olmasıdır. Hüküm gereği mahkeme, davacının asli talebinin esastan reddine karar vermedikçe fer’î talebi inceleyemez ve hükme bağlayamaz. Bu nedenle fer’î talebin değerlendirilebilmesi, ancak asli talebin esastan reddedilmiş olmasına bağlıdır; asli talep kabul edilirse fer’î talep hakkında karar verilmesine yer kalmaz. Terditli davanın hukuki veya ekonomik bağlantı koşulu ile inceleme sırasına ilişkin bu kural birlikte değerlendirildiğinde, taleplerin tek dilekçede dile getirilirken aralarındaki ilişkinin açıkça ortaya konulması büyük önem taşır.
Gerekçe
Maddenin birinci fıkrasında uygulaması son derece yoğun olan terditli dava kurumunun yasal çerçevede bir tanımı yapılmış ve terditli davanın hukukumuzda caiz olduğu konusundaki tereddüt tümüyle giderilmiştir. Bu düzenleme çerçevesinde davacının, aynı davalıya karşı olan birden fazla talebini aralarında aslilik – ferilik ilişkisi kurmak suretiyle aynı dava dilekçesinde ileri sürmesi halinde ortada bir terditli davanın bulunduğundan söz edilecektir. Terditli davanın varlığı için gereken şartların neler olduğu hususuna da yasal düzenlemede açıklık getirilmiştir.
Buna göre bir terditli davadan söz edilebilmesi için şu iki şartın bir arada bulunması gerekir:
a) Aynı davalıya karşı ileri sürülecek birden ziyade talep arasında bir aslilik – ferilik ilişkisi mevcut olmalıdır. Yani dava dilekçesinde önce asli talep daha sonra da fer’i talep belirtilmiş bulunmalıdır.
b) Birlikte ileri sürülen bu talepler arasında, hukuki veya ekonomik bir bağ bulunmalıdır.
Terditli dava açılması, şarta bağlı dava ikame edilmesi anlamına gelmez. Davacı böyle bir yol izlemek suretiyle taleplerine ilişkin olarak mahkemece gerçekleştirilecek olan incelemenin sırasını belirlemektedir.
Maddenin ikinci fıkrasında ise terditli davada incelemenin ve kararın nasıl verileceği hususu hüküm altına alınmıştır. Terditli davada, mahkeme öncelikle asıl talebi inceleyecek ve karara bağlayacaktır. Mahkeme asıl talebin esastan reddine karar vermediği sürece, fer’i talebi inceleyemez ve hükme bağlayamaz. Yani, fer’i talebin incelenip hükme bağlanması, asli talebin mahkemece esastan reddedilmiş olmasına bağlıdır.
Terditli dava açılmasıyla, pratik zaruretlerin bir ürünü olarak bazı hallerde terditli hüküm olarak sayılabilecek durumların (örnek; menkul teslimine ilişkin ilamların icrasına ilişkin İcra ve İflas Kanununun 24 üncü maddesinin dördüncü fıkrasındaki düzenlemede olduğu gibi) ortaya çıkmasını birbirine karıştırmamak gerekir. Çünkü, terditli dava sonucunda verilen hüküm terditli değildir. Asli talep hüküm altına alınmışsa, zaten fer’i talep hakkında herhangi bir karar verilmeyecektir. Asli talep reddedilmişse ancak bu durumda fer’i talep hakkında karar verilecektir. Fer’i talep de mahkemece esastan reddedilmişse zaten ortada bir menfi tespit hükmü bulunacaktır.