HMK Madde 145 - Sonradan delil gösterilmesi

Resmi Metin

Sonradan delil gösterilmesi

Madde 145- (1) Taraflar, Kanunda belirtilen süreden sonra delil gösteremezler. Ancak bir delilin sonradan ileri sürülmesi yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa veya süresinde ileri sürülememesi ilgili tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa, mahkeme o delilin sonradan gösterilmesine izin verebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, tarafların delil gösterebileceği zaman bakımından bir kural ve bunun istisnasını düzenler. Tek fıkrasında önce genel kaide konulmakta; taraflar, Kanunda belirtilen süreden sonra delil gösteremez. Buna karşılık aynı fıkra, bu yasağın mutlak olmadığını, belirli koşulların varlığında delilin sonradan da ileri sürülebileceğini hükme bağlamaktadır. Böylece somut olayın özelliklerine göre süresinden sonra delil sunulmasına imkân tanınmış olur.

İstisnanın işlemesi için maddede iki seçimlik şart öngörülür: delilin sonradan ileri sürülmesinin yargılamayı geciktirme amacı taşımaması ya da delilin süresinde ileri sürülememesinin ilgili tarafın kusurundan kaynaklanmaması. Bu hâllerden biri gerçekleştiğinde, delilin sonradan gösterilmesine izin verme konusunda mahkeme yetkilidir; metin bu izni mahkemenin takdirine bırakır. Madde, kusurun bulunup bulunmadığının ya da geciktirme amacının değerlendirilmesini öngörmekle birlikte, izin için ayrıca bir süre veya başkaca bir usul koşulu belirtmediğinden, bu yöndeki talebin diğer usul hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.

Gerekçe

Uygulamada, davaların uzamasının temel sebeplerinden birinin de gereksiz yere yeni delil sunulması ve bu konuda taraflara verilen sürelere uyulmaması olduğu bilinmektedir. Maddenin ilk fıkrasıyla, Kanunda belirtilen sürelerden sonra, davada yeni delil sunulmasının yasak olduğu kural olarak benimsenmiştir. Fakat iki istisna kabul edilmiştir. Yeni delil sunulması talebi yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa veya delilin süresinde sunulmaması ilgili tarafın kusuru dışında bir sebebe dayanıyorsa, hakim gerekçesini de belirtmek şartıyla, yeni delil sunulmasına izin verebilir. Bu şekilde delil sunma kuralına istisna getirilmesi, hukuki dinlenme hakkının tabii bir sonucudur.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

Tasarının 150 ve 151 inci maddeleri, teselsül nedeniyle 151 ve 152 nci maddeler olarak aynen kabul edilmiştir.

TBMM GENEL KURULU

TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları - HMK m.145 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay HGK E. 2017/1588 K. 2018/2045 27.12.2018 Onama

Dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşamasında savunmasının dayanağı olarak hiçbir delil bildirmeyen ve sonradan delil gösterilebilmesi için aranan istisnai hâllerin varlığını da ileri sürmeyen tarafa, ön inceleme duruşmasında delillerini bildirmesi için yeni bir süre verilmesine yasal olarak imkân bulunmamaktadır (HMK m.145).

Detaylı özeti gör

Karar, HMK m.145'i kanunun delil bildirme rejimini tamamlayan bir kural olarak okur: m.119/1-f ve m.129/1-e uyarınca deliller dava ve cevap dilekçelerinde gösterilmeli, m.137 ve m.140 uyarınca da en geç ön inceleme aşamasında sunulmalı veya toplanması için gerekli işlemler yapılmalıdır; dilekçelerin teatisinden sonra iddia ve savunmayı kanıtlayıcı yeni delil bildirilmesi kural olarak mümkün değildir. m.145'in birinci cümlesi bu yasağı tekrar vurgular; ikinci cümledeki istisna ise (yargılamayı geciktirme amacı taşımama veya süresinde sunamamada ilgilinin kusurunun bulunmaması) ancak somut ve dar koşullarda işler. Karara göre bu istisna, dilekçelerde hiç delil belirtmeyen ve ön inceleme aşamasında da delil sunmayan tarafa tahkikatta yeniden delil bildirme hakkı tanıyacak şekilde geniş yorumlanamaz; bu nedenle cevap dilekçesinde hiçbir delil göstermeyen ve m.145 istisnalarının varlığını da ileri sürmeyen tarafa ön inceleme duruşmasında ek süre verilmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Kararı incele →

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

HMK Madde 145 Sonradan delil gösterilmesi