Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 403 Delil tespiti: Acele hâllerde tespit
HMK 403, talep sahibinin haklarının korunması için zorunluluk bulunan hâllerde karşı tarafa tebligat yapılmadan da delil tespiti yapılabileceğini; sonradan ilgili belgelerin diğer tarafa tebliğ edileceğini ve onun bir hafta içinde karara itiraz edebileceğini gösterir.
Resmi Metin
Acele hâllerde tespit
Madde 403- (1) Talep sahibinin haklarının korunması bakımından zorunluluk bulunan hâllerde, karşı tarafa tebligat yapılmaksızın da delil tespiti yapılabilir. Tespitin yapılmasından sonra, tespit dilekçesi, tespit kararı, tespit tutanağı ve varsa bilirkişi raporunun bir örneği mahkemece kendiliğinden diğer tarafa tebliğ olunur. Karşı taraf tebliğden itibaren bir hafta içinde delil tespiti kararına itiraz edebilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, delil tespitinin kural olarak karşı tarafa tebligat yapılarak yürütülmesi gerekirken, acele hâllerde bu adımın atlanabileceğini tek fıkra hâlinde düzenler. Maddeye göre talep sahibinin haklarının korunması bakımından zorunluluk bulunan hâllerde, karşı tarafa tebligat yapılmaksızın da delil tespiti yapılabilir. Hüküm, böyle bir tespitin gizliliğini sürekli kılmaz; tespit gerçekleştirildikten sonra tespit dilekçesi, tespit kararı, tespit tutanağı ve varsa bilirkişi raporunun bir örneğinin mahkemece kendiliğinden diğer tarafa tebliğ olunacağını öngörür. Karşı tarafın bu işlemden haberdar edilmesi, sonradan tanınan itiraz imkânına bağlanmıştır.
Düzenlemenin mekaniği, hak kaybı tehlikesi taşıyan acele durumlarda delilin önceden haber verilmeksizin tespitine imkân tanırken, karşı tarafın denetim hakkını tebligat sonrasına ertelemek üzerine kuruludur. Tebligatın mahkemece kendiliğinden yapılması öngörüldüğünden, ilgili belgelerin diğer tarafa ulaştırılması için ayrı bir talep aranmaz. Karşı taraf, kendisine yapılan tebliğden itibaren bir hafta içinde delil tespiti kararına itiraz edebilir. Böylece madde, tespitin acele yapılmasındaki menfaat ile karşı tarafın sonradan da olsa karara karşı görüşünü ileri sürebilmesi arasında bir denge kurmaktadır.
Gerekçe
1086 sayılı Kanunun 372 nci maddesindeki düzenlemeye karşılık gelen bu maddede, talep sahibinin haklarının korunması bakımından zorunluluk bulunan hallerde, karşı tarafa tebligat yapılmaksızın da delil tespiti yapılabileceği öngörülmektedir. Ancak, hukuki dinlenilme hakkının sağlanması bakımından, bu halde de, tespitin yapılmasından sonra, tespit dilekçesinin, kararın, tutanağın ve varsa bilirkişi raporunun bir örneğinin mahkemece kendiliğinden diğer tarafa tebliğ olunacağı ve karşı tarafın işbu tebliğden itibaren yedi gün içinde delil tespiti kararına itiraz edebileceği hükme bağlanmaktadır.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 407 nci maddesinde geçen “yedi gün” ibaresi, sürelerin hesabında kolaylık sağlanması ve uygulamadan kaynaklanan sorunların giderilmesi amacıyla “bir hafta” olarak değiştirilmiş ve madde teselsül nedeniyle 409 uncu madde olarak kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.