Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 38 Hâkimin reddi: Ret usulü
HMK 38, hâkimin reddinin en geç ilk duruşmada, sebebi sonradan öğrenildiyse öğrenmeden sonraki ilk duruşmada dilekçeyle istenmesi gerektiğini; süresinde yapılmayan ret talebinin dinlenmeyeceğini gösterir.
Resmi Metin
Ret usulü
Madde 38- (1) Hâkimin reddi sebebini bilen tarafın, ret talebini en geç ilk duruşmada ileri sürmesi gerekir. Taraf, ret sebebini davaya bakıldığı sırada öğrenmiş ise en geç öğrenmeden sonraki ilk duruşmada, yeni bir işlem yapılmadan önce bu talebini hemen bildirmek zorundadır. Belirtilen sürede yapılmayan ret talebi dinlenmez.
(2) Hâkimin reddi, dilekçeyle talep edilir. Bu dilekçede, ret talebinin dayandığı sebepler ile delil veya emarelerin açıkça gösterilmesi ve varsa belgelerin eklenmesi gerekir.
(3) Hâkimin reddi dilekçesi, reddi istenen hâkimin mensup olduğu mahkemeye verilir.
(4) Ret talebi geri alınamaz.
(5) Hâkimi reddeden taraf, dilekçesini karşı tarafa tebliğ ettirir. Karşı taraf bir hafta içinde cevap verebilir. Bu süre geçtikten sonra yazı işleri müdürü tarafından ret dilekçesi, varsa karşı tarafın cevabı ve ekleri, dosya ile birlikte reddi istenen hâkime verilir. Hâkim bir hafta içinde dosyayı inceler ve ret sebeplerinin kanuna uygun olup olmadığı hakkındaki düşüncesini yazı ile bildirerek, dosyayı hemen merciine gönderilmek üzere yazı işleri müdürüne verir.
(8) Hâkimi çekilmeye davet, hâkimin reddi hükmündedir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Değişiklik Bilgisi
Bu maddenin metni aşağıdaki değişiklik(ler) ile güncel hâline gelmiştir. Madde yürürlüktedir; önceki ilgili metin aşağıda gösterilmiştir.
- Mülga (fıkra) 6. fıkra 7251 s.K. m.4
Mülga edilen önceki fıkra metni - yürürlükte değildir: Ret sebebi sabit olmasa bile, merci bunu muhtemel görürse, ret talebini kabul edebilir.
- Mülga (fıkra) 7. fıkra 7251 s.K. m.4
Mülga edilen önceki fıkra metni - yürürlükte değildir: Ret sebepleri hakkında yemin teklif olunamaz.
- Mülga (fıkra) 9. fıkra 7251 s.K. m.4
Mülga edilen önceki fıkra metni - yürürlükte değildir: Bu kararlar aleyhine ancak hükümle birlikte kanun yollarına başvurulabilir.
Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.
Avukat Yorumu
Bu madde, hâkimin reddi talebinin nasıl ve hangi süre içinde ileri sürüleceğini düzenler. Ret sebebini bilen taraf bu talebini en geç ilk duruşmada ileri sürmek zorundadır; sebep davaya bakılırken öğrenilmişse, öğrenmeden sonraki ilk duruşmada ve yeni bir işlem yapılmadan önce hemen bildirilir. Belirtilen sürede yapılmayan ret talebi dinlenmez. Ret, dilekçeyle talep edilir ve dilekçede dayanılan sebepler ile delil veya emareler açıkça gösterilir, varsa belgeler eklenir. Dilekçe, reddi istenen hâkimin mensup olduğu mahkemeye verilir; ret talebi geri alınamaz. Madde ayrıca hâkimi çekilmeye davetin de ret hükmünde olduğunu belirtir.
Usul mekaniği bakımından maddenin beşinci fıkrası inceleme akışını gösterir: reddeden taraf dilekçesini karşı tarafa tebliğ ettirir, karşı taraf bir hafta içinde cevap verebilir. Bu süre geçtikten sonra yazı işleri müdürü ret dilekçesini, varsa karşı tarafın cevabını ve eklerini dosyayla birlikte reddi istenen hâkime verir. Hâkim bir hafta içinde dosyayı inceler ve ret sebeplerinin kanuna uygun olup olmadığı hakkındaki düşüncesini yazıyla bildirerek dosyayı hemen merciine gönderilmek üzere yazı işleri müdürüne teslim eder. Maddenin altıncı, yedinci ve dokuzuncu fıkraları yürürlükten kaldırılmıştır.
Gerekçe
Bu gerekçe 6100 sayılı Kanunun ilk kabul metnine aittir; sayfadaki hüküm daha sonra düzenleme görmüştür.
Madde, 1086 sayılı Kanunun 34. maddesinde yer alan, hakimin reddi usulünü düzenlemektedir. 1086 sayılı Kanunun 33. maddesinin ikinci fıkrasının ilk cümlesi, üçüncü fıkra olarak düzenlenmiştir. 1086 sayılı Kanunun 34. maddesinin beşinci fıkrasında bulunan, ret sebebinin yazılı delile dayanmaması halinde, merciin talebi reddetmekte veya gösterilen tanıkları dinleyerek bir karar vermekte serbest olduğuna ilişkin hüküm, bu düzenlemeye alınmamıştır. Çünkü, hakimin reddi sebeplerinin ispatında tamamen serbest delil sisteminin kabul edilmiş olması karşısında, ret taleplerinin yazılı delile dayanıp dayanmamasının önemi bulunmamaktadır. Ret talebini inceleyecek olan merciin, gereksiz yere inceleme yapması ve davaların uzamasının önüne geçilebilmesi bakımından, ret talebinin somut dayanağının ve delillerinin gösterilmiş olması koşulu yeterlidir.