Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 197 Delillerin incelenmesi ve istinabe
HMK 197, deliller kural olarak davaya bakan mahkeme huzurunda mümkün olduğunca birlikte ve aynı duruşmada incelenir; başka yerdeki deliller istinabe yoluyla toplanır, taraflar istinabe mahkemesinde hazır bulunup açıklama hakkını kullanabilir.
Resmi Metin
Delillerin incelenmesi ve istinabe
Madde 197- (1) Kanunda belirtilen hâller dışında, deliller davaya bakan mahkeme huzurunda, mümkün olduğu kadar birlikte ve aynı duruşmada incelenir. Zorunlu hâllerde, bazı delillerin incelenmesi başka bir duruşmaya bırakılabilir.
(2) Başka yerde bulunan ve mahkemeye getirilemeyen deliller, o yerde istinabe yoluyla toplanabilir.
(3) Delillerin incelenmesi veya beyanların dinlenmesi sırasında taraflar, istinabe olunan mahkemede hazır bulunabilir ve delillerle ilgili açıklama haklarını kullanabilirler. Bu hususu sağlamak için, taraflara incelemenin yapılacağı tarih ve yer bildirilir. Bu davet üzerine taraflar istinabe olunan mahkemede hazır bulunmasalar dahi deliller incelenir veya beyanlar dinlenir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, delillerin nerede ve ne şekilde inceleneceğini düzenler; ilkesel kuralı, istisnasını ve başka yerdeki delillere ilişkin usulü üç fıkrada toplar. Birinci fıkraya göre kanunda belirtilen hâller dışında deliller, davaya bakan mahkeme huzurunda, mümkün olduğu kadar birlikte ve aynı duruşmada incelenir; ancak zorunlu hâllerde bazı delillerin incelenmesi başka bir duruşmaya bırakılabilir. İkinci fıkra, başka yerde bulunan ve mahkemeye getirilemeyen deliller bakımından, bunların o yerde istinabe yoluyla toplanabilmesine imkân tanır.
Usul bakımından üçüncü fıkra, istinabe yoluyla yapılan incelemede tarafların korunmasını sağlar: delillerin incelenmesi veya beyanların dinlenmesi sırasında taraflar istinabe olunan mahkemede hazır bulunabilir ve delillerle ilgili açıklama haklarını kullanabilir. Bunu güvence altına almak için taraflara incelemenin yapılacağı tarih ve yer bildirilir. Madde, bu davete rağmen tarafların istinabe olunan mahkemede hazır bulunmamaları hâlinde dahi delillerin inceleneceğini veya beyanların dinleneceğini açıkça öngörür; böylece hazır bulunmama, incelemenin durmasına yol açmaz. Hükmün dili emredici olup, asıl kural delillerin davaya bakan mahkemece bizzat incelenmesi, istinabe ise belirtilen koşulların gerçekleştiği hâllerde başvurulan bir yoldur.
Gerekçe
Bu madde ile 1086 sayılı Kanunun farklı maddelerinde yer alan, delillerin incelenmesine ilişkin hususlar birlikte düzenlenmiştir.
Birinci fıkrada, doğrudanlık ilkesinin de bir sonucu olarak, delillerin davaya bakan mahkeme huzurunda ve mümkün olduğunca birlikte ve aynı duruşmada inceleneceği belirtilmiştir. Ancak, kanunun belirttiği hallerde bu ilkeden vazgeçilebilir. Zorunlu durumlarda bazı delillerin incelenmesi başka bir duruşmaya bırakılabilir.
İkinci fıkrada, başka yerde bulunan ve mahkemeye getirilmesi de mümkün olmayan delillerin, bulunduğu yerde istinabe yoluyla toplanabileceği belirtilmiştir. İstinabe yoluyla yapılacak olan işlem, delillerin toplanmasıdır. İstinabe yoluyla toplanan delillerin değerlendirilmesi, asıl davaya bakan mahkeme tarafından yapılabilecektir.
Üçüncü fıkrada, istinabe yoluyla delillerin incelenmesi veya beyanların alınması sırasında, tarafların hazır bulunabilecekleri ve delillerle ilgili açıklama haklarını kullanabilecekleri vurgulanmıştır. Bu, hukuki dinlenilme hakkının da bir sonucudur. Bunun sağlanabilmesi için, taraflara, çıkartılacak davetiyede incelemenin yapılacağı tarih ve yerin belirtilmesi gerekir. Ancak, davete rağmen taraflar mahkemede hazır bulunmasalar dahi deliller incelenebilir veya beyanlar alınabilir. Zira, bu bir imkan ve hak olup zorunluluk değildir.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 195, 196, 197, 198, 199, 200, 201, 202, 203, 204, 205 ve 206 ncı maddeleri, teselsül nedeniyle 197, 198, 199, 200, 201, 202, 203, 204, 205, 206, 207 ve 208 inci maddeler olarak aynen kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.