HMK Madde 162 - Dosyanın hâkimin incelemesine hazır tutulması

Bu madde, dava dosyasının yargılamaya hazır biçimde hâkimin önünde bulunmasını sağlamak üzere zabıt kâtibine yüklenen görevi düzenler. Tek fıkradan oluşan hüküm, dosyanın el altında tutulmasını idari bir yükümlülük olarak zabıt kâtibinin sorumluluğuna bırakır. Buna göre zabıt kâtibi, yargılamadan evvel ve gerektiği hâllerde dava dosyasını incelenmek için hâkime vermek; ardından bu dosyayı zamanında ve eksiksiz olarak geri almakla görevlidir. Vurgu, hem dosyanın hâkimin incelemesine zamanında sunulması hem de yargılama sonunda bütünlüğünün korunarak kayıpsız teslim alınması üzerinedir.

Düzenleme, dosyanın akıbetiyle ilgili bir tarafa değil, mahkemenin yazı işleri görevlisine yönelik bir iç görev kuralı niteliğindedir; usul mekaniği bakımından dosyanın hâkim ile kalem arasındaki dolaşımını düzenleyen bir işleyiş hükmü olarak okunabilir. Metin, bu görevin ne zaman yerine getirileceğini “yargılamadan evvel” ve “gerektiği hâllerde” ifadeleriyle belirler; böylece dosyanın yalnızca duruşma öncesinde değil, ihtiyaç doğan her durumda hâkimin incelemesine hazır tutulması amaçlanır. Hükümde zabıt kâtibinin görevi emredici biçimde sayıldığından, dosyanın eksiksiz teslim alınması da bu görevin ayrılmaz bir parçasıdır.