HMK Madde 249 - Sır nedeniyle tanıklıktan çekinme

Bu madde, kanun gereği sır olarak korunması gereken bilgiler hakkında tanıklığına başvurulacak kimselerin durumunu düzenler. Tek fıkradan oluşan hükmün ilk cümlesi kural koyar: bir kanun hükmü gereği sır olarak korunması gereken bilgiler söz konusu olduğunda, bu hususlarda tanıklığına başvurulan kimseler tanıklıktan çekinebilir. İkinci cümle ise bu çekinme hakkına bir sınır getirir; sır sahibi tarafından sırrın açıklanmasına izin verildiği takdirde, bu kimseler artık tanıklıktan çekinemez. Hüküm, bu istisnayı düzenlerken 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu hükmünü saklı tutar.

Hükmün mekaniği, sırrın korunmasındaki yararın kime ait olduğu üzerine kuruludur. Çekinme imkânı, sırrı bilen kişiye değil, sırrın korunmasını gerektiren ilişkiye tanınmıştır; bu nedenle açıklama yetkisi sır sahibinin elindedir. Sır sahibi izin verdiğinde çekinme dayanağı ortadan kalkar ve tanıklıktan kaçınma hakkı kullanılamaz. Metnin Avukatlık Kanunu için koyduğu saklılık kaydı ise, sır sahibinin izin vermesi hâlinde dahi, anılan kanundaki özel düzenlemenin kendi alanında uygulanmaya devam edeceğini gösterir.