HMK Madde 55 Dava sırasında taraflardan birinin ölümü

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

HMK 55, taraflardan biri ölür ve mirasçılar mirası henüz kabul ya da reddetmemişse, kanuni süreler geçinceye kadar dava ertelenir; gecikmesinde sakınca varsa hâkim talep üzerine davayı takip için kayyım atayabilir.

Resmi Metin

Dava sırasında taraflardan birinin ölümü

Madde 55- (1) Taraflardan birinin ölümü hâlinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, talep üzerine davayı takip için kayyım atanmasına karar verebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, dava görülürken taraflardan birinin ölmesi hâlinde yargılamanın izleyeceği yolu tek bir fıkrada düzenler. Buna göre ölen tarafın mirasçıları mirası henüz kabul veya reddetmemişse, bu konuda kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Aynı fıkra, bu erteleme kuralının yanında istisnai bir imkân tanır: hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, talep üzerine davayı takip için bir kayyım atanmasına karar verebilir.

Hüküm, mirasın akıbeti belirsizken davanın mirasçılar adına yürütülmesini önlemeyi ve onların karar verme süresini korumayı amaçlar. Erteleme, kanunda öngörülen sürelerin dolmasına bağlı olup süresiz değildir; bu süreler geçince yargılamaya devam edilebilir. Kayyım atanması ise kendiliğinden değil, talebe bağlı ve yalnızca gecikmesinde sakınca bulunan hâllere özgüdür; takdir hâkime aittir. Böylece, erteleme süresince ihmali zarar doğurabilecek işlerin yapılabilmesi için davanın takipsiz kalması engellenmiş olur.

Gerekçe

Bu maddede, malvarlığına ilişkin davalar bakımından, dava sırasında taraflardan birinin ölümü halinde, Türk Medeni Kanununun 606 ncı maddesindeki mirasçılar tarafından mirası ret süresi göz önüne alınarak, bu süre zarfında mirasçıların mirası kabul veya reddetmemelerine bağlı olarak davanın ertelenmesi öngörülmektedir. Maddeyle getirilen bu düzenleme mukayeseli hukuktaki düzenlemelerle de paralellik arzetmektedir.

Bununla beraber, gecikmesinde zarar umulan hallerde, bilhassa diğer tarafın istemi üzerine mahkemece kayyım atanmasına karar verilebileceği de maddede ifade edilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları - HMK m.55 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay HGK E. 2024/277 K. 2025/292 Onama

Miras yoluyla intikali mümkün bir hakka ilişkin davada taraflardan birinin yargılama sırasında ölümü hâlinde, yargılamaya devam edilebilmesi için mahkemece mirasçıların tamamının davaya katılımının sağlanması veya terekeye temsilci atanması suretiyle taraf teşkili tamamlandıktan sonra hüküm kurulması gerekir (HMK m.55).

Detaylı özeti gör

Karar, miras yoluyla intikali mümkün malvarlığına ilişkin bir davada davacının yargılama sırasında ölümü hâlinde HMK'nın 55. maddesinin nasıl uygulanacağını somutlaştırmaktadır. Somut olayda davacı, eksik bağlandığını ileri sürdüğü emekli aylığı farkının tespiti ve ödenmesi istemiyle 15.02.2011 tarihinde İş Mahkemesinde tespit davası açmış; dava konusu emekli aylığı farkı miras yoluyla intikali mümkün malvarlığına ilişkin olduğundan, davacının 06.02.2017 tarihinde vefatı üzerine HMK m.55 uyarınca taraf teşkilinin tamamlanması gündeme gelmiştir. Davacı vekili 11.04.2017 tarihli dilekçesi ekinde mirasçılık belgesi ve mirasçılara ait vekâletnameyi sunmuş, mirasçılar davacı sıfatıyla dosyaya eklenerek UYAP'a kaydedilmiş ve yargılama bu şekilde sürdürülmüştür. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, bir kısım mirasçının katılımıyla hüküm kurulduğu gerekçesiyle taraf teşkilinin eksik olduğunu belirterek kararı bozmuş; mahkeme ise mirasçıların tamamının katılımının sağlandığı gerekçesiyle direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, sunulan mirasçılık belgesi ve vekâletname ile mirasçıların davaya katılımının ve devam iradelerinin ortaya konulduğunu, taraf teşkilinde bir eksiklik bulunmadığını saptayarak direnme kararını usul ve yasaya uygun bulmuş; Özel Daire bozma kararını yerinde görmemiş ve sair temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 10. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar vermiştir.

Yargıtay HGK E. 2018/30 K. 2022/782 Bozma

Taraflardan birinin yargılama sırasında ölmesi hâlinde, dava konusu miras yoluyla intikali mümkün bir malvarlığı hakkına ilişkinse, HMK m.55 gereğince mirasçıların tamamı davadan haberdar edilip taraf teşkili sağlanmaksızın esas hakkında karar verilemez. Mirasçıların terekeyi kabul veya reddetmemiş olmaları hâlinde kanunda öngörülen süre beklenerek mirasçıların davaya katılımıyla veya gerektiğinde terekeye temsilci atanmasıyla taraf teşkili tamamlandıktan sonra yargılamaya devam edilmesi gerekir (HMK m.55).

Detaylı özeti gör

Somut olayda, asıl davada satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil, birleştirilen davada ise yolsuz tescile dayalı tapu iptali ve tescil istemleri çekişme konusu olmuş; 92 parsel sayılı taşınmazdaki paylar bakımından ilk derece mahkemesince asıl dava yönünden karar verilmesine yer olmadığına, birleştirilen dava yönünden ise davanın reddine karar verilerek bozma sonrası direnilmiştir. Hukuk Genel Kurulu önündeki incelemede, asıl davada davacı-birleştirilen davada davalı ...'nın bozma ve direnme kararları öncesinde 25.05.2007 tarihinde öldüğü, dava açıldığı sırada sahip olduğu taraf ehliyetini kaybettiği, buna rağmen mahkemece ölümü sonrasında taraf teşkili için herhangi bir usul işlemi yapılmaksızın esas hakkında karar verildiği saptanmıştır. Dava konusunun mirasçıların haklarını etkileyen ve miras yoluyla intikali mümkün bir malvarlığı hakkına ilişkin olduğu gözetildiğinde, HMK'nın 55. maddesi uyarınca mirasçıların tamamı tebligatla davadan haberdar edilip, TMK'nın 606. maddesindeki süre beklenerek mirasçıların davaya birlikte katılımı veya gerektiğinde terekeye temsilci atanması yoluyla taraf teşkili tamamlanmadan hüküm kurulamayacağı belirtilerek direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!