HMK Madde 54 Temsil veya izin belgelerinin verilmesi

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

HMK 54, dava açması bir makamın iznine bağlı kanuni temsilciler izin belgesini, tüzel kişi organları temsil belgesini dilekçeyle mahkemeye vermelidir; eksiklik süresinde giderilmezse dava açılmamış sayılır, sakınca varsa geçici izin verilebilir.

Resmi Metin

Temsil veya izin belgelerinin verilmesi

Madde 54- (1) Kanuni temsilciler, davanın açılıp yürütülmesinin belli bir makamın iznine bağlı olduğu hâllerde izin belgelerini, tüzel kişilerin organları ise temsil belgelerini, dava veya cevap dilekçesiyle mahkemeye vermek zorundadırlar; aksi takdirde dava açamaz ve yargılamayla ilgili hiçbir işlem yapamazlar. Şu kadar ki, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mahkeme, kanuni temsilcilerin veya tüzel kişilerin organlarının, yukarıda belirtilen eksikliği gidermeleri şartıyla dava açmalarına yahut davayla ilgili işlem yapmalarına izin verebilir.

(2) İzin belgesinin alınması için mahkemeye müracaat edilmesi gerekiyorsa ilgiliye, müracaatı için kesin süre verilir. Bu süre içinde mahkemeye başvurulması hâlinde bu konuda karar verilinceye kadar beklenir.

(3) Süresi içinde belgelerin ibraz edilmemesi veya mahkemeye başvurulmaması hâlinde, dava açılmamış veya gerçekleştirilen işlemler yapılmamış sayılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, dava açıp yürütme yetkisinin bir makamın iznine bağlı olduğu hâllerde kanuni temsilcilerin izin belgelerini, tüzel kişilerin organlarının ise temsil belgelerini dava veya cevap dilekçesiyle mahkemeye verme zorunluluğunu düzenler. İlk fıkra, bu belgeler sunulmadıkça dava açılamayacağını ve yargılamayla ilgili hiçbir işlem yapılamayacağını öngörür; ancak gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mahkeme, eksikliğin giderilmesi şartıyla dava açılmasına yahut işlem yapılmasına izin verebilir. İkinci fıkra izin belgesinin alınması için mahkemeye başvuru gerektiğinde ilgiliye kesin süre verilmesini, üçüncü fıkra ise belgenin süresinde ibraz edilmemesi veya başvuru yapılmaması hâlinde davanın açılmamış yahut işlemlerin yapılmamış sayılacağını hükme bağlar.

Belge eksikliği burada bir dava şartı niteliğinde ele alınır ve kural olarak temsil yetkisinin baştan ispatını gerektirir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerdeki istisna, izni tümüyle ortadan kaldırmaz; yalnızca işlemin yapılmasına geçici imkân tanır ve eksiklik yine giderilmek zorundadır. İzin için mahkemeye başvuru gereken durumda verilen kesin süre içinde başvurulursa, bu konuda karar verilinceye kadar beklenir. Süreye uyulmaması veya belgenin getirilmemesi hâlinde öngörülen yaptırım, davanın açılmamış sayılması yahut gerçekleştirilen işlemlerin yapılmamış sayılmasıdır.

Gerekçe

Bu maddede, kanuni temsilcilerin temsil belgesini veya davanın takibinin izne bağlı olduğu hallerde izin belgesini verme zorunluluğu getirilmiştir. Ayrıca, bu belgelerin usul ekonomisi açısından dava veya cevap dilekçesi ile birlikte mahkemeye verilmesi zorunluluğu kabul edilmiştir.

İkinci fıkrada, izin belgesinin alınması için mahkemeye başvurunun zorunlu olduğu hallerde, mahkemenin bir süre vereceği ve bu sürenin de kesin olacağı düzenlenmiştir. Verilen kesin süre içinde mahkemeye başvurulması yeterli olup ayrıca mahkemenin bu süre içinde karar vermesi zorunlu değildir; mahkeme karar verinceye kadar beklenecektir.

Üçüncü fıkrada ise gerek birinci fıkraya göre sunulması gereken belgelerin sunulmaması, gerekse ikinci fıkraya göre mahkemeye başvurulması gereken durumlarda başvurulmamasının sonuçları düzenlenmiştir. Süresinde belirtilen işlemler yapılmadığında dava açılmamış, şayet herhangi bir işlem yapılmışsa işlemler de yapılmamış sayılacaktır.

İlgili Yargıtay Kararları - HMK m.54 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay HGK E. 2020/465 K. 2022/1416 Onama

Davanın açılıp yürütülmesinin belli bir makamın iznine bağlı olduğu hâllerde, kanuni temsilcinin bu izin belgesini sunmamış olması tamamlanabilir nitelikte bir dava şartı eksikliği olup, mahkeme kesin süre tanıyarak bu usule ilişkin eksikliğin giderilmesini sağlayabileceğinden, söz konusu eksiklik tek başına davanın reddini gerektirmez (HMK m.54).

Detaylı özeti gör

Somut olayda davacılar, ehliyetsizlik ve hile hukuksal nedenlerine dayanarak babalarına ait 17 adet taşınmazın davalılara temliki hukuka aykırı olduğu iddiasıyla tapu iptali ve tescil davası açmış; Gaziantep 5. Asliye Hukuk Mahkemesi davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar Yargıtay 1. Hukuk Dairesince bozulmuş, mahkeme direnmiştir. Esasa ilişkin uyuşmazlık, ehliyetsiz olduğu ileri sürülen baba adına dava açılması ve kanuni temsilcinin (vasi) henüz bulunmaması olmakla birlikte, HMK'nın 54. maddesi yönünden Hukuk Genel Kurulu, davanın açılıp yürütülmesinin belli bir makamın iznine bağlı olduğu hâllerde kanuni temsilcinin temsil belgesini sunmamasının davanın reddini gerektirmeyeceğini açıklamıştır. Buna göre vasi atandıktan sonra, dava açmak için TMK'nın 462/8. maddesi uyarınca vesayet makamından alınması gereken izin belgesi (HMK m.65), usule ilişkin tamamlanabilir bir eksiklik olup mahkemece kesin süre tanınarak giderilebileceğinden, tek başına davanın reddi sonucunu doğurmaz. Ancak Kurul, direnme kararından sonra kısıtlanması istenen kişinin 01.10.2017'de ölmesiyle dava şartı eksikliğinin tamamlanması imkânının ortadan kalktığını gözeterek, sonucu itibarıyla mevcut hukuki duruma uygun hâle gelen direnme kararının değişik gerekçeyle onanmasına karar vermiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!