Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 218 Belgenin yerinde incelenmesi
HMK 218, mahkemeye getirilmesi zor veya sakıncalı belgeler hâkim ya da bilirkişi tarafından yerinde incelenir ve tutanağa bağlanır; bu işleme haklı sebep olmadan engel olan kişi giderlere ve disiplin para cezasına mahkûm edilir.
Resmi Metin
Belgenin yerinde incelenmesi
Madde 218- (1) Mahkemeye getirilmesi zor veya sakıncalı olan belgeler, hâkim veya görevlendireceği bilirkişi tarafından yerinde incelenir ya da bu belgelerin mahkemeye sunulmuş örnekleri asıllarıyla karşılaştırılır. İnceleme sonunda bir tutanak düzenlenir ve gerekli görülürse uygun teknik araçlarla belgenin aslı kaydedilir.
(2) Mahkemenin bu yöndeki emrinin yerine getirilmesine haklı bir sebep olmaksızın engel olunması hâlinde hâkim tarafından, engel olan kişi hakkında sebep olduğu giderlere ve beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar disiplin para cezasına hükmolunur. Gerektiğinde zor kullanılmasına da karar verilebilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, mahkemeye getirilmesi zor veya sakıncalı olan belgelerin nasıl inceleneceğini düzenler ve iki fıkradan oluşur. Birinci fıkra, bu nitelikteki belgelerin hâkim ya da görevlendireceği bilirkişi tarafından bulunduğu yerde incelenmesini öngördüğü gibi, mahkemeye sunulmuş örneklerin asıllarıyla karşılaştırılması yolunu da kabul eder. İnceleme sonunda bir tutanak düzenlenir; gerekli görülürse belgenin aslı uygun teknik araçlarla kaydedilir. İkinci fıkra ise mahkemenin bu yöndeki emrinin yerine getirilmesine haklı bir sebep olmaksızın engel olunması hâlinde uygulanacak yaptırımları belirler.
Maddenin işleyişinde, belge fiziken duruşmaya getirilemiyorsa yargılamanın belgeye gidebilmesi sağlanmakta ve düzenlenen tutanakla inceleme sonucu kayda geçirilmektedir. Engelleme hâlinde hâkim, engel olan kişiyi sebep olduğu giderlere ve beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar disiplin para cezasına mahkûm eder. Yaptırımın işletilmesi için engelin haklı bir sebebe dayanmaması aranır. Madde, gerektiğinde zor kullanılmasına karar verilebilmesine de imkân tanıyarak incelemenin fiilen gerçekleştirilmesini güvence altına alır.
Gerekçe
Madde, 1086 sayılı Kanunun 323 üncü maddesinin yeniden düzenlenmiş halidir. Ayrıca bu hüküm, ispat ve delillere ilişkin genel kısımdaki konuyla ilgili düzenlemeyle de doğrudan bağlantılıdır. Ancak genel hükümlerde tüm delilleri kapsayacak nitelikte bir düzenleme yapılmıştır. Burada ise özellikle belgeler bakımından durumun özelliği dikkate alınmıştır.
Birinci fıkra hükmüne göre mahkemeye getirilmesi zor ve sakıncalı belgeler ancak yerinde incelenecektir. Özel bir ortamda korunması gereken ya da taşınması güç olan belgelerle, bulunduğu yerden çıkartılmasında sakınca bulunan belgelerin de delil olarak gösterilmesi mümkündür. Bu tür belgeler delil olarak gösterilip, uyuşmazlığın çözümüne etkisi olacağına karar verildiği takdirde mahkemece incelenip değerlendirilmelidir. Zira, mahkemece değerlendirilmeyen ve tarafların bilgisine sunulmayan hiçbir delil veya belge hükme esas alınamaz. Aksinin kabulü, hukuki dinlenilme hakkına ve adil yargılanma hakkına aykırı olacaktır. Bu sebeple belgenin delil olarak kullanılması ile belgenin korunması arasındaki denge gözetilerek, belgenin yerinde incelenmesi mümkün kılınmıştır. Böyle bir inceleme, hakim ya da görevlendireceği bilirkişi tarafından gerçekleştirilecektir. Bu durumda mahkemeye gönderilen belge örneği ile yerinde bulunan aslı karşılaştırılacaktır. İnceleme sonunda bir tutanak düzenlenecek, gerekli görülürse, uygun teknik araçlar kullanılarak belge aslı da kaydedilecektir.
İkinci fıkra uyarınca, yukarıda belirtilen sebeplerle, davanın delili olan bir belgenin mahkemece incelenmesi ve değerlendirilmesi önemlidir. Mahkemece böyle bir belgenin delil olarak kullanılmasına karar verildikten sonra, belge aslının yerinde incelenmesine, mahkemece kabul edilecek haklı bir sebep gösterilmeden karşı konulursa, zor kullanılmasına karar verilebileceği gibi, engel olanların da bu konudaki giderlere ve para cezasına mahkum edilmesi söz konusu olacaktır. Böylece, hükmün tam olarak uygulanmasının sağlanması amaçlanmıştır.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 222, 223, 224 ve 225 inci maddeleri, teselsül nedeniyle 224, 225, 226 ve 227 nci maddeler olarak aynen kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.