HMK Madde 113 - Topluluk davası

Bu madde, dernekler ve diğer tüzel kişilerin, statüleri çerçevesinde kendi adlarına dava açabilmesine imkân tanıyan topluluk davasını düzenler. Tek fıkradan oluşan hükümde, tüzel kişinin üyelerinin, mensuplarının yahut temsil ettiği kesimin menfaatlerini korumak amacıyla hareket etmesi öngörülür. Burada tüzel kişi, bireysel bir uyuşmazlığın tarafı sıfatıyla değil, temsil ettiği topluluğun ortak menfaatini gözeterek dava açmaktadır. Bu yönüyle düzenleme, kişisel hak ihlaline dayanan klasik dava modelinden ayrılarak kolektif bir menfaatin yargısal korunmasına dayanak oluşturur.

Hükme göre topluluk davası üç amaçla açılabilir: ilgililerin haklarının tespiti, hukuka aykırı durumun giderilmesi ya da ilgililerin gelecekteki haklarının ihlal edilmesinin önüne geçilmesi. Dava açma yetkisi tüzel kişinin statüsüyle sınırlı olduğundan, talebin tüzel kişinin faaliyet alanı ve temsil ettiği kesimle bağlantılı olması gerekir. Davanın kendi adına açılması, sonucun tüzel kişi üzerinde doğacağını gösterir; metin, korunan menfaatin tespiti, giderim ve önleyici nitelikteki bu üç boyutunu birlikte ele alarak topluluğa yönelik hak ihlallerine karşı toplu bir koruma yolu sağlar.