Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 64 Davanın ihbarı: İhbarın etkisi
HMK 64, İhbar edilen davada verilen hükmün ihbar eden kişiye etkisinde HMK 69/2 hükmü kıyasen uygulanır.
Resmi Metin
İhbarın etkisi
Madde 64- (1) İhbar edilen davada verilen hükmün ihbar eden kişiye etkisi hakkında 69 uncu maddenin ikinci fıkrası hükmü kıyasen uygulanır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, davanın üçüncü kişiye ihbar edilmesi hâlinde, o davada verilen hükmün ihbar eden kişi bakımından doğuracağı etkiyi düzenler. Tek fıkradan oluşan hüküm, bu konuda bağımsız bir kural koymak yerine, davaya katılma (fer’î müdahale) sonucunda verilen hükmün etkisini düzenleyen 69 uncu maddenin ikinci fıkrasına yollama yapar. Buna göre, ihbar edilen davadaki hükmün ihbar eden kişiye etkisi hakkında, anılan fıkra hükmü kıyasen uygulanır. Böylece ihbar edenle ihbar olunan arasındaki ilişki, müdahale sonrası ilişkiyle aynı esasa bağlanmış olur.
Usul mekaniği bakımından madde, etkiyi doğrudan belirlemeyip 69 uncu maddenin ikinci fıkrasına atıfla çözmektedir; bu nedenle ihbar edilen davadaki hükmün ihbar eden aleyhine ileri sürülebilmesinin koşulları, kıyasen uygulanacak bu fıkra çerçevesinde değerlendirilir. Hüküm “kıyasen uygulanır” diyerek, ihbar kurumunu müdahale rejimine bağlamakta; etkinin kapsamı ve sınırları yollama yapılan fıkranın içeriğine göre tayin edilir. Bu yapı, dava ihbarının asıl işlevini, yani daha sonra açılabilecek rücu ya da tazminat davasında hükmün ihbar edene etkisini hukuken güvence altına alır.
Gerekçe
Bu maddede, davanın ihbarının etkisi, Tasarının “Fer’i müdahalenin etkisi” başlıklı 74. maddesinin ikinci fıkrasına yollama yapılmak suretiyle düzenlenmiştir. Davanın ihbarı müessesesi ile güdülen temel amacın üçüncü kişinin davaya ihbar eden yanında fer’i müdahil olarak katılmasının sağlanması olduğu dikkate alındığında, söz konusu etkinin davanın ihbarı bakımından da kabulü gereklidir. Zira, ihbara icabet ederek davaya fer’i müdahil olarak katılan üçüncü kişi bakımından 75. madde sebebiyle meydana gelen “müdahale etkisi”nin, ihbara rağmen, davayı kazanması kendi lehine olan taraf yanında davaya katılarak ona bu yolda yardım etmekten kaçınan kimse bakımından da doğması ihbar müessesesinden beklenen faydanın temini bakımından kaçınılmazdır. Bu itibarla, dava kendisine ihbar edilen üçüncü kişinin ihbar eden yanında davaya fer’i müdahil olarak katılmadığı hallerde, aralarındaki rücu bakımından ihbar alan kişi, asıl davadaki uyuşmazlık hakkında yanlış karar verilmiş olduğunu ileri süremeyecektir. Bununla birlikte, ihbar alan kişi, ihbar eden tarafın ihbarı zamanında yapmamış olduğunu yahut iddia ve savunma imkanlarının asıl davada ihbar eden tarafından ağır kusurlu olarak değerlendirilebilecek surette kullanmayarak davayı hatalı yürüttüğünü ileri sürebilecektir. Tasarının benimsemiş olduğu bu çözüm tarzı ihbar alan kişinin ihbar eden taraf yanında davaya fer’i müdahil olarak katılmaması durumu için ağır bir müeyyide getirmek yoluyla davanın ihbarı müessesesini etkin ve anlamlı kılmaktadır. Getirilen düzenleme Alman Usul Kanununun 74 üncü paragrafının üçüncü fıkrası ve söz konusu fıkranın yollama yaptığı 68. paragrafındaki düzenleme ile paralellik göstermektedir. Zira, Alman Hukukunda da öncelikle fer’i müdahalenin etkisi § 68 ZPO’de, buna karşılık ihbarın etkisi ise § 74, III ZPO’da § 68 ZPO’ya yollama yapılmak suretiyle düzenlenmiştir. Keza İsviçre Tasarısında da aynı yol izlenmiş, fer’i müdahalenin etkisi Tasarının 75. maddesinde düzenlenmiş, ihbarın etkisi ise Tasarının 78. maddesinde söz konusu 75. maddeye yapılan yollamayla (bu madde hükmünün kıyasen uygulanması öngörülerek) düzenlenmiştir.