Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 19 Yetki itirazının ileri sürülmesi
HMK 19, kesin yetkili davalarda mahkemenin yetkisini kendiliğinden araştıracağını; kesin olmayan yetkide ise yetki itirazının, yetkili mahkeme de gösterilerek cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerektiğini gösterir.
Resmi Metin
Yetki itirazının ileri sürülmesi
Madde 19- (1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.
(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.
(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.
(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, mahkemenin yetkisinin nasıl denetleneceğini yetkinin kesin olup olmamasına göre ikiye ayırarak düzenler. Birinci fıkraya göre yetkinin kesin olduğu davalarda mahkeme, yetkili olup olmadığını davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır ve taraflar da yetkisizliği her zaman ileri sürebilir. Yetkinin kesin olmadığı davalarda ise ikinci fıkra uyarınca yetki itirazının cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir; itirazda bulunan taraf yetkili mahkemeyi, birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirmek zorundadır, aksi takdirde itiraz dikkate alınmaz. Üçüncü ve dördüncü fıkralar, yetkisizlik kararında yetkili mahkemenin de gösterileceğini ve davalının süresinde usulüne uygun itirazda bulunmaması hâlinde davanın açıldığı mahkemenin yetkili hâle geleceğini öngörür.
Düzenleme, kesin yetkide herhangi bir süre veya itiraz koşulu aramaz; bu yetki re’sen gözetilir ve her aşamada gündeme getirilebilir. Buna karşılık kesin olmayan yetkide itiraz, bir ilk itiraz olarak cevap dilekçesi aşamasına ve yetkili mahkemeyi gösterme şartına bağlanmıştır; bu unsurlar olmadan yapılan itiraz değerlendirmeye alınmaz. Süresinde ve usulünce itiraz edilmemesi, dördüncü fıkra gereği davanın açıldığı mahkemeyi yetkili kılan bir sonuç doğurur.
Gerekçe
Yetki itirazının ne zaman ve nasıl ileri sürüleceği, yetkinin kesin olduğu ve kesin olmadığı haller ayırımı yapılarak düzenlenmiştir. Birinci fıkraya göre, kesin yetkinin söz konusu olduğu hallerde, mahkeme, bu husus bir dava şartı olarak kabul edildiğinden, yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar, her zaman kendiliğinden araştıracaktır. Taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu, yine davanın sona ermesine kadar, her zaman ileri sürebileceklerdir. Esasen maddenin birinci fıkrasında yer alan bu durum, yetkiyi incelemesi için mahkemeye bir hatırlatma niteliğindedir.
İkinci fıkrada ise yetkinin kesin olmadığı hallerde, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi esası kabul edilmiştir. Davalı, cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunmamışsa, cevap dilekçesini verdikten sonra artık yetki itirazında bulunamayacaktır. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi, birden fazla yetkili mahkemenin söz konusu olduğu hallerde ise kendi kanaatine göre tercih ettiği yetkili mahkemeyi de itirazında belirtmek zorundadır.
Üçüncü fıkraya göre, mahkemenin yetkisizlik kararı verirken, yetkili mahkemeyi de göstermesi gerekmektedir. Mahkeme, yetkisizlik kararı verirken, kesin yetkinin söz konusu olduğu hallerde, taraflar itirazlarında belirtmemiş olsalar bile, yetkili mahkemeyi kendisi bulup, yetkisizlik kararında göstermelidir. Yetkinin kesin olmadığı hallerde ise itirazda bulunan tarafın, itirazında belirttiği mahkeme gerçekten yetkili ise o mahkeme vereceği kararda yetkili mahkemeyi gösterecektir.
Dördüncü fıkrada, 1086 sayılı Kanunun 23. maddesinin ilk cümlesine benzer şekilde, yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalının süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmaması halinde, davanın açıldığı mahkemenin, yetkili hale geleceği kabul edilmiştir.