Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 219 Tarafların belgeleri ibrazı zorunluluğu
HMK 219, taraflar kendilerinin veya karşı tarafın dayandığı ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır; elektronik belgeler çıktısı alınıp elektronik ortama kaydedilerek, sürekli kullanılan ticari defterlerin ise sadece ilgili kısımları onaylı örnekle ibraz edilebilir.
Resmi Metin
Tarafların belgeleri ibrazı zorunluluğu
Madde 219- (1) Taraflar, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadırlar. Elektronik belgeler ise belgenin çıktısı alınarak ve talep edildiğinde incelemeye elverişli şekilde elektronik ortama kaydedilerek mahkemeye ibraz edilir.
(2) Ticari defterler gibi devamlı kullanılan belgelerin sadece ilgili kısımlarının onaylı örnekleri mahkemeye ibraz edilebilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, tarafların belge ibrazı yükümlülüğünü düzenler ve iki fıkradan oluşur. Birinci fıkra, tarafların gerek kendilerinin gerek karşı tarafın delil olarak dayandığı ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorunda olduğunu öngörür; bu yükümlülük yalnız kendi delillerle değil, karşı tarafın dayanağıyla da sınırlı olmaksızın elde bulunan belgenin tamamını kapsar. Aynı fıkra, elektronik belgeler bakımından özel bir ibraz biçimi getirir: belgenin çıktısı alınır ve talep edildiğinde incelemeye elverişli olacak şekilde elektronik ortama kaydedilerek mahkemeye sunulur. İkinci fıkra ise ticari defterler gibi devamlı kullanılan belgeler için kolaylık tanıyarak, bunların tamamı yerine sadece ilgili kısımlarının onaylı örneklerinin ibraz edilebileceğini düzenler.
Hüküm usul bakımından, ellerinde delil niteliğindeki belge bulunan tarafa bunu mahkemeye sunma yükümlülüğü yükler ve bu yükümlülük karşı tarafın dayandığı belgeleri de kapsadığından, belgenin sırf elde bulunmasıyla ibraz zorunluluğu doğar. Elektronik belgelerde madde, hem çıktının sunulmasını hem de talep hâlinde incelemeye elverişli biçimde elektronik kayıt yapılmasını birlikte arar; böylece belgenin içeriğinin denetlenebilirliği sağlanır. Ticari defter gibi sürekli kullanımda olan belgelerde ise tamamının ibrazı yerine ilgili kısmın onaylı örneğinin sunulmasına imkân tanınarak, belge sahibinin defteri kullanmaya devam etmesi ile ibraz yükümlülüğü dengelenmiştir.
Gerekçe
Madde, 1086 sayılı Kanunun aynı konuyu düzenleyen 326 ncı maddesi hükmünden hem şekil hem içerik yönünden farklıdır.
1086 sayılı Kanunda, önce genel olarak tarafların ellerindeki belgeleri ibraz edecekleri düzenlenmiş, daha sonra dört bent halinde konuyla ilgili hangi belgelerin ayrıca ibraz edileceği belirtilmiştir. Maddenin birinci fıkrasında bu sayma yerine, tüm belgeleri kapsayıcı genel bir düzenleme yapılması uygun görülmüştür. Şöyle ki: 1086 sayılı Kanunda, Türk Medeni Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu gereğince ibrazı zorunlu olan belgelerin yanında diğerlerinin de ibrazı gerektiği belirtilmiştir. Yeni düzenlemede buna yer verilmemiştir. Çünkü, öncelikle belgeyi ibraz zorunluluğu bu iki kanun dışında da söz konusu olabilir, bu sebeple ifade sınırlayıcıdır. Zaten bir kanunda özel olarak belge ibrazı zorunluluğu düzenlenmişse, bunu tekrar belirtmek gereksizdir. Böylece, tek tek sayılıp ihtimal dışı kalabilecek durumlar da bertaraf edilmiştir.
Fıkranın ikinci cümlesinde, elektronik belgelerin nasıl ibraz edileceği ayrıca belirtilmiştir. Zira, elektronik belgelerin ibrazı diğer belgelerin ibrazından farklıdır. Bu sebeple, elektronik belgenin kağıt üzerine çıktısı alınarak ve talep edildiğinde de incelemeye elverişli şekilde elektronik ortama kaydı yapılmak suretiyle mahkemeye ibrazı gereklidir. İncelemeye elverişli şeklin ne olduğu, o günkü teknik imkanlara uygun olarak tespit edilecektir. Burada ibraz edilecek elektronik belgenin, güvenli veya basit elektronik imza ile imzalanmış olup olmaması önemsizdir. Güvenli elektronik imza ile imzalanmamış ya da hiç elektronik imza taşımayan bir elektronik belgenin de delil olarak ibrazı gerekebilir. Belgenin ibrazı ile onun delil değeri ayrı değerlendirildiğinden böyle bir ayrıma gidilmemiştir.
İkinci fıkrada ise bazı belgelerin tamamının değil, sadece belirli bölümlerinin delil olarak kullanılmasının söz konusu olabileceği ihtimali düzenlenmiştir. Özellikle ticari defterler gibi hacimli belgelerin sadece belirli bir sayfası ya da bölümü uyuşmazlıkla ilgili olabilir. Bu durumda sürekli kullanılan bu tür belgelerin tamamının ibrazını istemek, hem ibraz eden taraf için bazı zorluklar ortaya çıkarabilecek, hem de uyuşmazlık dışındaki bölümlerinin ibrazı sebebiyle mahkeme dosyasında gereksiz yer işgal edecektir.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 222, 223, 224 ve 225 inci maddeleri, teselsül nedeniyle 224, 225, 226 ve 227 nci maddeler olarak aynen kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.