TMK Madde 286 Soybağının reddi davası hakkı

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 1 fıkra · ~3 dk okuma

TMK 286, soybağının reddi davasıyla babalık karinesinin çürütülmesini; bu davanın koca, ana veya çocuk tarafından, dava açma hakkına sahip diğer kişilere karşı açılabilmesini düzenler.

Yürürlükte AYM iptali var AYM iptali (birinci fıkra) - AYM E.2023/37 K.2023/140

Resmi Metin

Dava hakkı

Madde 286- Koca, ana veya çocuk soybağının reddi davasını açarak babalık karinesini çürütebilir. Bu dava, dava açma hakkına sahip diğer kişilere karşı açılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Norm Durumu ve Değişiklikler

Bu madde yürürlüktedir. Aşağıdaki Anayasa Mahkemesi iptalinden sonra madde kanunla yeniden düzenlenmiş olup sayfadaki metin güncel hâlidir:

  1. AYM iptali birinci fıkra AYM E.2023/37 K.2023/140 Birinci fıkra Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş, madde daha sonra 7531 sayılı Kanun (m.9) ile yeniden düzenlenmiştir; sayfadaki metin güncel hâlidir (AYM E.2023/37 K.2023/140; RG 20 Ekim 2023, S. 32345; iptalin yürürlüğü 20 Temmuz 2024).
    İptal edilen önceki metin - yürürlükte değildir: Koca, soybağının reddi davasını açarak babalık karinesini çürütebilir. Bu dava ana ve çocuğa karşı açılır
  2. Kanunla değişiklik madde tamamı 7531 s.K. m.9 · RG: 14.11.2024, Sayı 32722
    Önceki metni göster
    Değişiklikten önceki metin - yürürlükte değildir: Koca, soybağının reddi davasını açarak babalık karinesini çürütebilir. Bu dava ana ve çocuğa karşı açılır. Çocuk da dava hakkına sahiptir. Bu dava ana ve kocaya karşı açılır.

    Kaynaklar: Eski metin - TBMM

Karar metinleri için AYM Norm Kararları Bilgi Bankası ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

Madde, 7/11/2024 tarihli değişiklikle değiştirilmiştir; yeni metin soybağının reddi davasını açabilecek kişileri ve bu davanın çürütücü işlevini düzenler. Hükme göre koca, ana veya çocuk, soybağının reddi davasını açarak babalık karinesini çürütebilir. Dava, kim tarafından açılıyorsa dava açma hakkına sahip diğer kişilere karşı yöneltilir; örneğin koca dava açıyorsa hasım ana ve çocuk, çocuk dava açıyorsa hasım ana ve kocadır. Bu düzenleme, önceki sistemde yalnızca koca ve sınırlı hâllerde çocuğa tanınan dava hakkını anaya da açıkça tanıması bakımından önemli bir genişlemedir. Avukatlık pratiğinde dilekçenin doğru hasım gösterilerek açılması belirleyicidir; eksik husumet, davanın esastan reddiyle sonuçlanır. Reddedilen soybağı, çocuğun yalnızca koca ile bağıdır; ana ile soybağı doğum olgusuna dayandığı için bu davayla ortadan kalkmaz. Karinenin çürütülmesinden sonra babalığın kurulması ayrıca tanıma veya babalık davası ile sağlanır.

Gerekçe

Bu gerekçe 4721 sayılı Kanunun ilk kabul metnine aittir; sayfadaki hüküm daha sonra düzenleme görmüştür.

Madde, özellikle ikinci fıkrası açısından, yürürlükteki metinden farklı olarak ve esas itibarıyla kaynak Kanunun 256 ncı maddesi örnek alınmak suretiyle düzenlenmiştir.

Birinci fıkrada, esasen, yürürlükteki metinde yer alan ilke, dava açma süresi (yürürlükteki metinden farklı bir süre olarak) ayrı bir maddeye bırakılmak suretiyle tekrarlanmaktadır. Buna göre, koca, soybağının reddi davası açarak babalık karinesini çürütebilir. Dava ana ve çocuğa karşı açılır.

İkinci fıkrada ise, çocuğun dava açma hakkının bulunup bulunmadığı ve yürürlükteki Kanun açısından (m.241 ve m.245 hükümleri karşısında) bu konuda bir kanun boşluğu mevcut olup olmadığı sorunu, kaynak Kanunda 1976 yılında yapılan değişiklik (aynen olmasa da, genel tercih açısından) izlenmek suretiyle, açık bir çözüme kavuşturulmaktadır. Yapılan düzenlemede Tasarıda, belli koşullarda baba dışındaki kişilere soybağının reddi olanağı tanıyan bir sistemde, soybağıyla birinci derecede ve hem manevi hem de maddi açıdan ilgili olan kişiye, yani çocuğa da dava hakkının tanınması gerektiği görüşü benimsenmiştir. Bu görüş doğrultusunda kaleme alınan ikinci fıkraya göre, çocuk da soybağının reddi davası açabilir. Bu durumda, davalı sıfatı, ana ile babalığı karine olarak kabul edilen kocaya aittir.

Kaynak Kanunun 256 ncı maddesindeki “karısının üçüncü kişi tarafından gebe bırakılmasına rıza gösteren kocanın dava hakkı yoktur” şeklindeki üçüncü fıkrası alınmamıştır.

Madde ile İlgili Yazılarımız

İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları - TMK m.286 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuru kararlarından derlenmiştir.

AYM İkinci Bölüm B. No: 2016/72747 İhlal

TMK m.286'nın ikinci fıkrasıyla çocuğa tanınan soybağının reddi davası açma imkânı, özel hayata saygı hakkının önemli görünümlerinden birini karşılar; bu imkânın TMK m.289'daki bir yıllık hak düşürücü süreyle sınırlanması bu hakka müdahale oluşturur.

Detaylı özeti gör

Karar konusu: Başvuru, soy bağının reddi davasının hak düşürücü süreden reddedilmesi nedeniyle özel hayata saygı hakkının, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

Kararı AYM Kararlar Bilgi Bankası'nda incele →

İlkeler, Anayasa Mahkemesinin kararlarından derlenmiştir; bağlayıcı metin kararın kendisidir. Bireysel başvuru bir kanun yolu değildir; kararlar somut başvurunun koşullarına göre verilmiştir. Norm denetimi ret kararları yalnız itiraz konusu kural ve gerekçeyle sınırlıdır; kuralın karar tarihinden sonra değiştirilip değiştirilmediği kartta belirtilir.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2020/269 K. 2021/228 Bozma
Usul

Soybağının reddi davası (TMK m.286) yalnızca babalık karinesinden yararlanan çocukların soybağının ortadan kaldırılmasını sağlar; karineden yararlanma yoksa açılacak dava soybağının reddi değil, yanlış kaydın düzeltilmesine yönelik nüfus kaydı düzeltme davasıdır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Müteveffa eşin çocuğu olarak nüfusa kaydedilen davalının kaydının iptali istemli davanın, merci tayini kararıyla görevli kılınan aile mahkemesince soybağının reddi mi yoksa asliye hukukun görevindeki nüfus kaydı düzeltme davası mı sayılacağı. Değerlendirme: Babalık karinesinden yararlanmayan çocukta soybağının reddi (TMK m.286) değil, gerçek durumu yansıtmayan kaydın düzeltilmesi (TMK m.39) söz konusudur. Sonuç: Direnme kararı, davanın nüfus kaydı düzeltme niteliğinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle BOZULMUŞTUR.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/1922 K. 2018/1305 Direnme Bozuldu
Usul

TMK m.286'ya göre soybağının reddi davası ancak babalık karinesinden yararlanan çocuklar bakımından ve kural olarak baba ile çocuk tarafından açılabilir; karine kapsamı dışındaki kayıtların düzeltilmesi ise kayıt düzeltme davasının konusudur.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Nüfus kaydındaki anne-baba isimlerinin iptali ve haneden terkin istemli davanın soybağı davası mı yoksa nüfus kayıt düzeltme davası mı olduğu, buna göre görevli mahkemenin asliye hukuk mu yoksa aile mahkemesi mi olduğu. Değerlendirme: Anne-baba resmi evli olmadığından babalık karinesi uygulanmaz; gerçek anne tespiti ve yanlış kaydın düzeltilmesi söz konusu olup dava soybağının reddi değil kayıt düzeltme davasıdır ve asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Sonuç: Direnme kararının BOZULMASINA oy birliğiyle karar verildi.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2013/13765 K. 2014/3720 Onama
Tanıkla İspat

TMK m.286 uyarınca soybağının reddi (kocanın çocuğun kendisinden olmadığı yolundaki) davasını açma hakkı davacı kadına tanınmamış olup, koca ile çocuk arasındaki soybağı ilişkisi bu davayla kaldırılmadıkça mevcut kabul edilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Evlilik içinde doğmuş görünen çocuk yönünden, davacı kadının Türk Medeni Kanunu m.286 uyarınca soybağının reddi davası açma hakkının bulunup bulunmadığı. Değerlendirme: Daire, soybağının reddi davasını açma hakkının kadına tanınmadığını, çocuk tarafından da dava açılmadığını ve davalı koca ile çocuk arasındaki soybağı ilişkisinin kaldırılmamış olduğunu saptamıştır. Sonuç: Hükmün sonucu itibariyle doğru olduğu anlaşıldığından, temyiz itirazları reddedilerek karar oyçokluğuyla ONANMIŞTIR.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2024/298 K. 2025/595 Direnme Bozuldu
Usul

Babalık karinesini çürütmeye yönelik soybağının reddi davasını açma hakkı TMK m.286 uyarınca yalnızca koca, ana veya çocuğa tanınmış olup, bu kişilerden olmayan davacının davayı açma yetkisi sıfat (husumet) yokluğu oluşturur; bu eksiklik HMK m.114 anlamında dava şartı değildir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Babalık karinesine dayalı soybağının kurulduğu çocuk yönünden, TMK m.286 uyarınca açılan soybağının reddi davasında, murisin (kocanın) sağ kalan eşinin aktif husumet ehliyetinin (sıfatının) bulunup bulunmadığı. Değerlendirme: Babalık karinesini çürütme hakkı münhasıran koca, ana ve çocuğa tanınmış olup, m.291'deki diğer ilgililerin hakkı tali niteliktedir ve mirasçılara geçmez; davacı eş bu kişilerden değildir. Eksiklik dava şartı değil, sıfat (husumet) sorunudur. Sonuç: Direnme kararı, sıfat yokluğu gerekçesi de eklenerek oy çokluğuyla bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2008/13514 K. 2009/17075 Bozma
Usul m.286/1

Soybağının reddi davasında kocaya tanınan dava hakkı (TMK m.286/1), doğumu ve baba olmadığını öğrenme tarihinden itibaren işleyen bir yıllık süre içinde kullanılmalıdır; beş yıllık mutlak süre AYM iptaliyle ortadan kalkmıştır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Koca tarafından anaya ve çocuğa karşı açılan soybağının reddi davasında hak düşürücü sürenin işleyip işlemediği. Değerlendirme: TMK m.286/1 kocaya dava hakkı tanır; m.289/1 uyarınca süre öğrenme tarihinden başlar; AYM iptaliyle beş yıllık mutlak süre kalkmıştır. Davacı çocuğun kendisinden olmadığını 12.09.2006'da öğrenmiş, davayı 18.07.2007'de açmış olup bir yıllık süre içindedir. Sonuç: Esas incelenmeden hüküm kurulması nedeniyle hüküm bozulmuştur.

Kararı incele →

Diğer kararlar (1)
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2015/17191 K. 2015/15837
Usul

TMK m.286'ya dayalı soybağının reddi davasına ilişkin temyiz incelemesinde daireler arasında işbölümü uyuşmazlığı doğduğunda, dosya esası incelemeden, işbölümü uyuşmazlıklarını çözmekle görevli Hukuk İşbölümü İnceleme Kurulu'na gönderilir.

Detaylı özeti gör

Söke 2. Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesinde görülen TMK m.286 uyarınca soybağının reddi davasının temyizinde Daire, inceleme görevinin 2015/8 sayılı işbölümü kararı gereğince Yargıtay 18. Hukuk Dairesine ait olduğunu, ancak 6644 sayılı Kanun değişikliği uyarınca dosyanın esası inceleyen Daireye değil, işbölümü uyuşmazlıklarını çözmekle görevli Hukuk İşbölümü İnceleme Kurulu'na gönderilmesi gerektiğini değerlendirmiştir. Sonuç: Dosyanın Hukuk İşbölümü İnceleme Kurulu'na gönderilmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!