TBK Madde 504 - Vekâletin kapsamı

Davacı adi ortaklık, 27.03.2012 başlangıç tarihli kira sözleşmesine dayanarak kiracının ödemediği kira bedelleri için icra takibi başlatmış, takibe itiraz üzerine itirazın iptalini ve icra inkar tazminatını istemiştir. Davalı kiracı, kiralananı alt kiracılara verdiğini ve salgın nedeniyle kiraları toplayamadığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi, takip alacaklısının adi ortaklık olduğunu, takibin ve davanın tüm ortaklarca birlikte açılması gerektiğini, icra takibindeki taraf eksikliğinin itirazın iptali aşamasında tamamlanamayacağını belirterek davayı usulden reddetmiş; istinaf başvurusu esastan reddedilmiş, Daire 01.11.2022 tarihli ilamıyla hukuki dinlenilme hakkı yönünden bozmuş, bozmaya uyan mahkeme yine usulden ret hükmü kurmuştur. Daire, adi ortaklık yönetimine bu takip ve davaya ilişkin açık ve özel bir yetki verilmediğini, ortaklıkta mecburi takip ve dava arkadaşlığı bulunduğunu belirterek onamaya karar vermiştir.

Davacı yüklenici, arsa sahipleriyle 24.05.2017 ve 30.05.2017 tarihli noterde düzenlenen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerini imzalamış, aynı gün kendisine vekaletname verilmiş; ancak arsa sahipleri 02.10.2017 ve 20.10.2017 tarihlerinde yalnızca gördükleri lüzuma dayanarak vekaletten azletmiştir. Yüklenici sözleşmenin ifası için yetki verilmesini, olmazsa toplam 430.000,00 TL cezai şart ile masraflarının tahsilini istemiş; arsa sahipleri aşırı yararlanma ve irade bozukluğu iddiasıyla sözleşmelerin feshini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi fesih davalarını kabul edip yüklenicinin davalarını reddetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi ise 30.09.2017 tarihli ruhsat karşısında yüklenicinin kusurunun bulunmadığını belirterek fesih istemlerini reddetmiş ve azledilen vekaletnamelerdeki yetkilerin aynen verilmesine hükmetmiştir. Daire, verilecek yetkilerin uzman bilirkişi raporuyla saptanıp hüküm fıkrasında tek tek gösterilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

Davacı perakendeci şirket, İş Teftiş Kurulunca düzenlenen 28.11.2019 tarihli müfettiş raporunda mağazalarında 18 ajans üzerinden çalıştırılan promotörler yönünden 4857 sayılı Kanun'un 7 nci maddesine aykırı geçici iş ilişkisi kurduğunun tespit edilmesi ve idari para cezası uygulanması üzerine raporun iptalini istemiştir. Şirket, ajanslardan hizmet almadığını, promotörlerin ürün tanıtımı için tedarikçi firmalarca gönderildiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi promotörlerin mağaza çalışanlarından farksız çalıştığı gerekçesiyle istinafı esastan reddetmiştir. Daire, davacı şirket ile dava dışı tedarikçi firmalar arasında imzalanan tanıtım alanı tahsisine ilişkin protokollerin konsinye satış sözleşmesi niteliğinde olduğunu, personelin işe giriş çıkış saatleri ile ortak alan kullanımının işin niteliğinden kaynaklandığını, geçici işçi sağlama ilişkisinin ajanslarla tedarikçiler arasında bulunduğunu belirterek kararı oy çokluğuyla bozmuştur.

Davacılar, mirasbırakanlarından intikal eden Aksaray ilindeki 486, 1159, 1241 ve 701 parsel sayılı taşınmazlardaki beşte birer payları için 1991 yılında düzenlenen ve intikal, satış ve tevkil yetkisi içeren vekaletnamelerle önce annelerini, onun tevkil yetkisiyle de amcalarının oğlu olan davalıyı vekil tayin etmişlerdir. Vekil davalı, 30.03.1995 tarihli işlemle payları önce mirasçılar adına intikal ettirmiş, aynı akitle 20.000.000 eski TL bedelle eşi olan diğer davalıya satmıştır. Davacılar vekalet görevinin kötüye kullanıldığını, bedelin çok düşük gösterildiğini ileri sürerek tapu iptali ve tescil, olmazsa tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi, akitteki bedelle keşfen saptanan gerçek değer arasında altmış dört kat fark bulunduğunu ve ödemenin yazılı delille kanıtlanamadığını belirterek davayı kabul etmiştir. Özel Daire ispat yükünün davacılarda olduğu gerekçesiyle bozmuş, Bölge Adliye Mahkemesi direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, tanık beyanlarının satış olgusunu doğruladığını, davalıların zararlandırma kastıyla el ve iş birliği içinde hareket ettiğinin kanıtlanamadığını belirterek direnme kararını bozmuştur.

Davacı, babasının isteği üzerine 19.02.2014 tarihli vekâletnameyle taşınmazı üzerinde dilediği bedel ve derecede ipotek kurma yetkisi vermiş; vekil olan davalı, bu vekâletnameye dayanarak 24.02.2014 tarihli resmî senetle davacı adına kayıtlı meskene diğer davalı lehine 700.000 TL bedelli kesin borç ipoteği tesis etmiştir. Davacı, ipotek lehtarını tanımadığını ve aralarında borç ilişkisi bulunmadığını ileri sürerek ipoteğin terkinini, borçlu olmadığının tespitini ve tazminat istemiştir. Yerel mahkeme, akit tablosunda gösterilen 700.000 TL'nin davacıya ödendiğinin ispatlanamadığı gerekçesiyle ipoteğin kaldırılmasına karar vermiş; Özel Daire, karz ipoteğinde ancak anapara ödenirse terkin edilebileceğini belirterek bozmuş, mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, ipoteğe temel teşkil eden borç ilişkisinin bulunmadığını, babasının şirket borcu için resmî şekilde kurulmuş bir ipotek akdi olmadığını belirterek direnmeyi yerinde bulmuştur.